Trái phiếu châu Âu 2026: Nguồn cung 1,4 nghìn tỷ euro đè nặng lãi suất

Gánh nặng phát hành trái phiếu của các chính phủ châu Âu và Liên minh châu Âu (EU) trong năm 2026 đang phình to, vượt xa mốc 1.000 tỷ euro. Trong bối cảnh thanh khoản ngân hàng trung ương thu hẹp, khu vực tư nhân buộc phải hấp thụ phần lớn lượng phát hành mới, khiến cả lãi suất lẫn dòng vốn vào tài sản rủi ro cùng bị đặt trước phép thử lớn.

Trong báo cáo “Trái phiếu châu Âu sau năm 2026”, công ty quản lý quỹ Amundi dự báo tổng phát hành trái phiếu chính phủ châu Âu sẽ tiến sát mốc 1.400 tỷ euro (khoảng 1,4 nghìn tỷ euro). Amundi cho rằng thâm hụt ngân sách của Đức và Pháp, nhu cầu đáo hạn - tái cấp vốn, cùng việc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) thu hẹp bảng cân đối tài sản là những nguyên nhân chính khiến áp lực nguồn cung tăng cao.

Ngân hàng ING ước tính nguồn cung ròng trái phiếu chính phủ châu Âu năm 2026 đạt 930 tỷ euro. Trong đó, phần do chính phủ trực tiếp phát hành vào khoảng 550 tỷ euro, còn khoảng 380 tỷ euro là lượng mà thị trường phải tự hấp thụ do ECB thực hiện thắt chặt định lượng (QT).

Việc phát hành ở cấp độ EU cũng tiếp diễn song song. Ủy ban châu Âu đặt mục tiêu phát hành trái phiếu EU (EU-Bond) trong nửa cuối năm 2026 ở mức 80 tỷ euro, nâng tổng mục tiêu cả năm - gộp cả kế hoạch nửa đầu năm - lên 180 tỷ euro. Ủy ban cho biết nguồn vốn huy động sẽ được dùng cho quỹ phục hồi NextGenerationEU, chương trình SAFE, hỗ trợ Ukraine và các chương trình chính sách khác.

Dư địa hấp thụ nhu cầu hiện hẹp hơn trước nhiều. Trong báo cáo ổn định tài chính công bố tháng 5/2026, ECB cho biết thanh khoản ngân hàng trung ương đã giảm hơn 2.000 tỷ euro, tương đương 45%, so với đỉnh năm 2022. Các ngân hàng đang chuyển một phần dự trữ vượt mức sang nắm giữ trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro để bù đắp.

Thắt chặt định lượng là chính sách trong đó ngân hàng trung ương không tái đầu tư trái phiếu đáo hạn hoặc chủ động thu hẹp quy mô tài sản nắm giữ, qua đó rút bớt thanh khoản khỏi thị trường. Khi ngân hàng trung ương không còn hấp thụ mạnh nguồn cung trái phiếu chính phủ như trước, phần trái phiếu của chính phủ và các định chế EU sẽ được phân bổ nhiều hơn cho khu vực tư nhân, gồm ngân hàng, công ty bảo hiểm, quỹ hưu trí và quỹ đầu tư.

ECB nhận định việc ngân hàng tăng nắm giữ trái phiếu chính phủ có thể hỗ trợ bộ đệm thanh khoản, nhưng đồng thời cũng làm tăng rủi ro lãi suất và rủi ro tín dụng. Khi thay thế tài sản tương đương tiền mặt bằng trái phiếu chính phủ, ngân hàng có thể kỳ vọng thêm thu nhập lãi, nhưng áp lực lỗ định giá sẽ lớn hơn nếu lãi suất tăng.

Dòng phát hành thực tế trong quý 1 cũng rất mạnh. Hiệp hội Thị trường Tài chính châu Âu (AFME) ghi nhận các nước thành viên EU và Anh đã phát hành tổng cộng 1.149 tỷ euro trái phiếu và tín phiếu ngắn hạn trong quý 1/2026, tăng 31,1% so với quý trước và tăng 4,8% so với cùng kỳ năm ngoái.

Khối lượng giao dịch trái phiếu chính phủ châu Âu cùng kỳ cũng đạt mức kỷ lục. Việc cả phát hành lẫn giao dịch cùng tăng cho thấy thị trường trái phiếu châu Âu không đơn thuần mở rộng nguồn cung nhất thời, mà đang bước vào giai đoạn điều chỉnh mang tính cấu trúc, nơi nhu cầu tài khóa và thay đổi chính sách tiền tệ đan xen nhau.

Theo báo cáo kết quả kinh doanh quý 2/2026, sàn giao dịch Euronext công bố quy mô huy động vốn mảng trái phiếu đạt 385,193 tỷ euro. Đây là chỉ báo bổ sung cho thấy hoạt động phát hành trái phiếu châu Âu vẫn duy trì ở mức cao trong quý 2, nối tiếp đà của quý 1.

Triển vọng nhu cầu đang có phần trái chiều. Amundi cho rằng dòng vốn quay trở lại của nhà đầu tư châu Âu, cùng nhu cầu từ công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí, có thể hấp thụ phần lớn nguồn cung bổ sung. Trong khi đó, ING phân tích rằng để thu hút nhóm nhà đầu tư nhạy cảm với giá như quỹ đầu tư, lợi suất trái phiếu sẽ cần hấp dẫn hơn nữa.

Thị trường đang phát đi hai tín hiệu cùng lúc: “có nhu cầu” và “nhu cầu ở mức giá hiện tại vẫn chưa đủ”. Ngân hàng và các nhà đầu tư tổ chức dài hạn vẫn là nhóm cầu nền tảng cho lượng phát hành, nhưng để đảm bảo phần cầu biên, mặt bằng lãi suất đang trở thành biến số ngày càng quan trọng.

Việc nguồn cung trái phiếu châu Âu mở rộng không chỉ là câu chuyện trái phiếu nước ngoài đơn thuần đối với nhà đầu tư tại Việt Nam. Nếu lãi suất châu Âu duy trì ở mức cao, dòng vốn toàn cầu sẽ phải tính toán lại sức hấp dẫn tương đối giữa trái phiếu chính phủ với cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp và các tài sản rủi ro như Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH). TokenPost trước đó từng đưa tin rằng giá giảm của các quỹ ETF trái phiếu dài hạn Mỹ cùng áp lực nguồn cung trái phiếu chính phủ đã nổi lên như một biến số đối với dòng vốn vào tài sản rủi ro.

Tuy nhiên, việc phát hành trái phiếu tăng không đồng nghĩa giá tài sản rủi ro sẽ giảm ngay lập tức. Những thay đổi được xác nhận trong vụ việc này là nguồn cung trái phiếu châu Âu tăng, thanh khoản ECB thu hẹp, và nhu cầu đang được tái cân đối theo lợi suất. Việc Ủy ban châu Âu triển khai mục tiêu phát hành 80 tỷ euro trong nửa cuối năm 2026, cùng tốc độ thu hẹp bảng cân đối tài sản của ECB, được dự báo sẽ là những mốc tham chiếu quan trọng cho cung - cầu trái phiếu trong thời gian tới.

Nguồn tham khảo: Amundi, ING, Ủy ban châu Âu (European Commission), ECB, AFME, Euronext