Lagarde: Mô hình tăng trưởng châu Âu suy yếu, kêu gọi đẩy mạnh hội nhập

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) chỉ ra sự suy giảm của trật tự quốc tế do Mỹ dẫn dắt cùng bất ổn thương mại là hai nguyên nhân chính bào mòn sức cạnh tranh của châu Âu. Thông điệp đưa ra là nếu không muốn tụt hậu trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), châu Âu buộc phải gắn kết sâu hơn thị trường chung, thị trường vốn và hạ tầng thanh toán.

Christine Lagarde, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), phát biểu tại sự kiện của Hội đồng Kinh doanh Quốc tế thuộc Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tổ chức ở Geneva, Thụy Sĩ, rằng nền tảng từng nâng đỡ mô hình tăng trưởng thời hậu chiến của châu Âu đang lung lay, CNBC đưa tin ngày 19.

Theo bà, ba trụ cột của mô hình tăng trưởng châu Âu gồm thương mại toàn cầu mở rộng, ngành sản xuất dựa vào năng lượng giá rẻ và trật tự quốc tế dựa trên luật lệ được duy trì dưới chiếc ô an ninh của Mỹ. Bà cho rằng cả ba trụ cột này đang suy yếu cùng lúc.

Lagarde cũng nhắc đến việc thế giới đã áp dụng hơn 2.500 biện pháp hạn chế thương mại chỉ trong năm ngoái. Điều này đồng nghĩa việc các rào cản thương mại gia tăng đang tạo áp lực trực tiếp lên nền kinh tế châu Âu vốn phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu và sản xuất.

Bất ổn thương mại còn gắn liền với chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump. CNBC cho biết Tổng thống Trump đã hạ thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ Liên minh châu Âu (EU) từ 20% xuống 15%, nhưng độ bền vững của thỏa thuận này vẫn còn là dấu hỏi.

Phát biểu lần này của Lagarde thiên về bàn luận năng lực cạnh tranh công nghiệp và thể chế hơn là chính sách lãi suất hay tiền tệ ngắn hạn. Có thể hiểu đây là lời cảnh báo rằng châu Âu, khi đồng thời chịu tác động từ thay đổi trong thương mại, năng lượng và trật tự an ninh toàn cầu, cần thiết kế lại toàn bộ mô hình tăng trưởng của mình.

Trọng tâm nằm ở AI. Lagarde nhấn mạnh châu Âu không được lặp lại sai lầm từng khiến khu vực này tụt lại trong làn sóng chuyển đổi số đầu tiên. Bà liên hệ bài học từ cuộc đua nền tảng số trước đây với yêu cầu cấp bách phải xây dựng hạ tầng AI và hội nhập thị trường vốn hiện nay.

Theo số liệu CNBC dẫn lại, tổng vốn hóa của 34 công ty công nghệ niêm yết tại châu Âu chỉ khoảng 1.370 tỷ euro, trong khi vốn hóa của nhóm cổ phiếu công nghệ Mỹ được gọi là Magnificent Seven đã vượt 23 nghìn tỷ USD.

Khoảng cách này không đơn thuần phản ánh sự chênh lệch về quy mô vốn. Nó còn cho thấy sự khác biệt về tốc độ mở rộng xuyên biên giới của doanh nghiệp công nghệ, cấu trúc huy động vốn và mức độ nhất quán trong quy định pháp lý.

Trong một bài viết công bố ngày 8 tháng 7, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) cho rằng để giữ vững năng lực cạnh tranh, châu Âu cần đơn giản hóa sự phức tạp của thị trường chung, đồng thời tăng nguồn vốn cho trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các startup. Ủy ban Kinh tế và Xã hội châu Âu (EESC) cũng nhận định doanh nghiệp châu Âu đang chịu áp lực từ quy định quá mức và thiếu hụt nhân lực, đồng thời cho rằng các quy định về dữ liệu và AI cần hỗ trợ đổi mới sáng tạo thay vì cản trở nó.

Thị trường chung là cấu trúc thị trường trong nội khối EU, nơi các rào cản đối với hàng hóa, dịch vụ, vốn và con người được hạ thấp. Tuy nhiên trên thực tế, sự khác biệt về quy định, thuế và thị trường tài chính giữa các quốc gia thành viên vẫn tồn tại, khiến doanh nghiệp khó đạt được lợi thế kinh tế theo quy mô.

Vấn đề mà ECB đặt ra cũng liên quan mật thiết đến câu chuyện hạ tầng tài sản số. Trong bài phát biểu tại ECB ngày 15 tháng 6, Lagarde đã đề cập token hóa, đồng euro số và thanh toán xuyên biên giới như những công cụ giúp giảm sự phân mảnh của thị trường tài chính châu Âu.

Token hóa là phương thức chuyển đổi tài sản hoặc quyền sở hữu thành token số dựa trên công nghệ blockchain. Lagarde cảnh báo rằng tài chính token hóa có nguy cơ bị chia cắt theo từng mạng lưới tư nhân riêng lẻ nếu không được thanh toán bằng tiền của ngân hàng trung ương.

Câu chuyện hội nhập tài chính châu Âu cũng gắn liền với vấn đề quy định ngân hàng. TokenPost từng đưa tin EU đang điều chỉnh quy định chuyển tiếp và cách áp dụng quy chế vốn ngân hàng. Khi đó, trọng tâm tranh luận cũng không phải là bãi bỏ quy định, mà là cách áp dụng sao cho thống nhất và hiệu quả hơn.

Đối với thị trường tiền mã hóa, phát biểu lần này của Lagarde mang tính chất tín hiệu định hướng chính sách nhiều hơn là yếu tố tác động giá ngắn hạn. Khi châu Âu xem việc hội nhập AI và thị trường vốn là vấn đề sống còn về năng lực cạnh tranh, đồng euro số và mạng lưới thanh toán token hóa cũng có thể được đặt vào khuôn khổ chính sách công nghiệp.

Tuy nhiên, tác động tức thời của phát biểu này lên thị trường chứng khoán châu Âu hay giá tài sản số vẫn chưa được xác nhận. Giới quan sát cho rằng trọng tâm sắp tới sẽ là liệu châu Âu có thể biến các mục tiêu hội nhập thị trường chung, mở rộng hạ tầng AI và cải tổ thị trường vốn thành những thay đổi thể chế thực chất hay không.