Khí thải điện Mỹ có thể tăng 20% nếu 99 nhà máy khí đốt AI hoạt động hết công suất

Nếu toàn bộ 99 nhà máy điện khí đốt tự nhiên phục vụ trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ đi vào vận hành, lượng khí thải carbon của ngành điện nước này có thể tăng thêm tới khoảng 20%. Giới phân tích cho rằng cuộc đua giành nguồn điện nhanh hơn tốc độ kết nối lưới điện đang khiến các nhà phát triển trung tâm dữ liệu phụ thuộc nhiều hơn vào điện khí đốt.

Fortune ngày 18 đưa ra ước tính này dựa trên tổng công suất 126GW điện khí đốt tại chỗ (on-site) dành cho trung tâm dữ liệu. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), lượng khí thải CO2 của ngành điện Mỹ năm 2025 là 1,485 tỷ tấn; nếu 99 nhà máy nói trên được xây dựng và vận hành đúng kế hoạch, mỗi năm có thể phát sinh thêm khoảng 318 triệu tấn khí thải.

Tuy nhiên, con số này chưa phải lượng khí thải đã xác định mà chỉ là kịch bản khi các kế hoạch trở thành hiện thực. Theo Fortune, phép tính trên giả định cả 99 dự án đều được xây dựng, tỷ lệ vận hành trung bình ngành ở mức 60-100%, và các turbine khí đốt chạy theo chu trình đơn (single cycle).

Mức tăng thực tế sẽ phụ thuộc vào việc cấp phép, tiến độ xây dựng, hiệu suất phát điện và tỷ lệ vận hành. Cần lưu ý thêm rằng trong số các dự án này, có những dự án chưa có lịch trình cụ thể hoặc chưa chắc sẽ khởi công trên thực tế.

Trong báo cáo ngày 29 tháng 7, BloombergNEF dự báo tổng công suất lắp đặt của trung tâm dữ liệu tại Mỹ sẽ đạt 118GW vào năm 2030 và 194GW vào năm 2035. Cùng báo cáo này, công suất điện khí đốt tại chỗ được công bố là 124GW, nhưng chỉ 56% trong số đó có mốc thời gian hoàn thành cụ thể.

50GW còn lại chưa có lịch trình vẫn được xem là công suất mang tính đầu cơ. Ngay cả khi doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu công bố kế hoạch phát điện, để biến thành nguồn cung điện thực tế vẫn phải trải qua nhiều bước như cấp phép, thu xếp nhiên liệu, đấu nối lưới điện và được cộng đồng địa phương chấp thuận.

Tình trạng chậm trễ trong đấu nối lưới điện cũng đang làm thay đổi cách các trung tâm dữ liệu được phát triển. Ngày 18 tháng 6, ERCOT (Hội đồng Độ tin cậy Điện lực Texas) đã thông qua cơ chế “Batch Zero”, gộp các yêu cầu nhu cầu điện quy mô lớn từ 75MW trở lên để thẩm định cùng lúc. ERCOT cho biết tổng yêu cầu nhu cầu điện lớn đã vượt 438.000MW, trong đó khoảng 89% liên quan đến trung tâm dữ liệu.

Batch Zero là quy trình xem xét đồng loạt lượng lớn yêu cầu điện tăng vọt để đánh giá độ ổn định lưới điện và chi phí phát sinh. Trước đó, TokenPost từng đưa tin phần lớn yêu cầu nhu cầu điện quy mô lớn tại Texas liên quan đến trung tâm dữ liệu.

Ngày 22 tháng 6, Microsoft ($MSFT) công bố kế hoạch xây dựng khu tổ hợp trung tâm dữ liệu quy mô khoảng 2GW tại Pecos, bang Texas. Cùng ngày, Chevron ký hợp đồng mua bán điện (PPA) kéo dài 20 năm với Microsoft và công bố dự án Kilby (Project Kilby) công suất 2,67GW.

Chevron cho biết đây là dự án phát điện đặt tại chỗ (co-located) nhằm cung cấp điện cho trung tâm dữ liệu do Microsoft vận hành. Về phần mình, Microsoft cho biết sẽ chịu chi phí cho hạ tầng điện này.

Cam kết khí hậu của Amazon ($AMZN) và Microsoft cũng đang bị đặt lên bàn cân. Trong báo cáo phát triển bền vững năm 2025, Amazon khẳng định vẫn giữ mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040, còn Microsoft trong tài liệu phát triển bền vững chính thức tiếp tục nêu mục tiêu carbon âm (carbon negative) vào năm 2030.

Tuy nhiên, tốc độ mở rộng trung tâm dữ liệu ngày càng nhanh đang khiến khoảng cách giữa cách thức thu mua điện và các mục tiêu công bố ngày càng lớn. Cách tính lượng khí thải từ việc sử dụng điện của doanh nghiệp cũng vẫn là vấn đề gây tranh cãi. TokenPost trước đó cũng đưa tin cuộc thảo luận về tiêu chuẩn hạch toán carbon vẫn đang xoay quanh việc khớp nguồn điện theo từng khung giờ.

Phản ứng của cộng đồng địa phương cũng gia tăng. Texas Tribune ngày 23 tháng 6 dẫn khảo sát của Dự án Chính trị Texas thuộc Đại học Texas cho biết 56% người được hỏi phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu tại địa phương, trong khi tỷ lệ phản đối ở khu vực nông thôn lên tới 62%.

AP đưa tin Thống đốc bang Texas Greg Abbott ngày 4 tháng 8 tuyên bố tạm dừng phê duyệt các dự án trung tâm dữ liệu. Ngày 13 tháng 8, thị trưởng thành phố Laredo cũng công khai phản đối trung tâm dữ liệu với lý do thiếu nước.

Ngược lại, từ ngày 14 đến 17 tháng 8, chính quyền bang Texas công bố danh sách doanh nghiệp cam kết tuân thủ “tiêu chuẩn trung tâm dữ liệu”, gồm Amazon, Anthropic, Prologis, Crusoe, Stack Infrastructure, New Era Energy & Digital, Switch và Hanwha. Chính quyền bang cho biết đang làm nổi bật những doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn về lưới điện, sử dụng nước và cơ cấu sở hữu.

Cuộc tranh luận này cho thấy trung tâm dữ liệu không còn đơn thuần là hạ tầng công nghệ thông tin, mà đã trở thành ngành tác động đồng thời tới lưới điện, giá điện, cấp phép địa phương và lượng khí thải carbon. Hiện tại, các con số đã được xác nhận là 99 dự án, kế hoạch công suất 126GW, và kịch bản khí thải được tính toán dựa trên nền tảng đó.