Circle(CRCL) gây tranh cãi khi bất ngờ gỡ một phần lệnh đóng băng USDC, dấy lên lo ngại kiểm duyệt stablecoin

Nhà phát hành *từ stablecoin*, *từ Circle* vừa bất ngờ gỡ một phần lệnh *từ đóng băng USDC* gây tranh cãi, khiến vấn đề niềm tin thị trường lại nổi lên. Trong bối cảnh căn cứ pháp lý chưa được làm rõ, việc tài sản bị khóa rồi mở lại đang làm dấy lên lo ngại về “phản ứng thái quá” từ phía nhà phát hành.

Theo tổng hợp từ nhiều nguồn tin thị trường ngày 24 (giờ địa phương), *từ Circle* đã tiến hành *từ đóng băng USDC* tại 16 ví trong tuần này. Tuy nhiên, theo nhà phân tích on-chain ZachXBT, một trong các ví này đã được khôi phục quyền truy cập. Địa chỉ được mở khóa là “0x61f…e543”, được cho là có liên hệ với nền tảng Goated.com. Hiện ví này đang nắm giữ khoảng 130.966 *từ USDC*, tương đương khoảng 1,97 tỷ đồng Việt Nam.

Động thái từ *từ đóng băng USDC* đến mở khóa này làm dấy lên tranh luận về cách *từ Circle* ra quyết định, cũng như rủi ro “kiểm duyệt” trong hệ sinh thái *từ stablecoin*.

Theo giải thích từ một số đơn vị bị ảnh hưởng, được ZachXBT dẫn lại, lệnh *từ đóng băng USDC* nhiều khả năng liên quan đến một “vụ kiện dân sự chưa công khai tại Mỹ”. Dù vậy, không có bất kỳ tài liệu pháp lý cụ thể hay lập luận chi tiết nào được công bố cho cộng đồng.

ZachXBT cho biết ông đã tự phân tích dữ liệu on-chain của các địa chỉ bị khóa và không phát hiện dấu hiệu của hoạt động bất hợp pháp. Các ví này được đánh giá là đang hoạt động bình thường, chủ yếu phục vụ mục đích kinh doanh hợp lệ. Việc một số ví được mở khóa trở lại khiến giới phân tích dự đoán các địa chỉ còn lại có thể cũng sẽ lần lượt được khôi phục trong thời gian tới.

*bình luận* Việc lệnh *từ đóng băng USDC* được áp dụng hàng loạt rồi lại từng phần rút lại, trong khi không có thông tin rõ ràng, đang khiến cộng đồng nghi ngờ về chất lượng đánh giá rủi ro và quy trình kiểm soát nội bộ của *từ Circle*.

ZachXBT nhận định: “Trong hơn 5 năm điều tra on-chain, đây có thể là một trong những trường hợp đóng băng tệ nhất” và cho rằng *từ Circle* đang “quá phụ thuộc vào phán quyết tư pháp mà thiếu đi quy trình nội bộ minh bạch, chặt chẽ”.

Từ câu chuyện một ví *từ USDC* được mở khóa, tranh cãi về *từ stablecoin* lại chuyển hướng sang vấn đề quyền lực của nhà phát hành và giới hạn pháp lý. Giới đầu tư lo ngại, nếu tài sản có thể bị khóa chỉ dựa trên những yêu cầu pháp lý chưa được giải thích rõ, hoạt động kinh doanh hợp pháp cũng có thể bất ngờ bị gián đoạn.

Một số chuyên gia được trích dẫn trên các kênh phân tích cho rằng, “việc một ví được mở khóa không làm thay đổi bản chất câu chuyện. Điều quan trọng hơn là toàn bộ cấu trúc ra quyết định và mức độ *từ minh bạch* của *từ Circle*”. Theo họ, tiêu chuẩn để kích hoạt lệnh *từ đóng băng USDC* cần được công khai và nhất quán, thay vì chỉ phản ứng theo từng vụ việc riêng lẻ.

Taylor Monahan, chuyên gia bảo mật của ví MetaMask, cũng lên tiếng phê phán cách tiếp cận hiện tại của *từ Circle*. Bà cho rằng: “*từ Đóng băng USDC* chỉ nên là lựa chọn cuối cùng, sau khi đã có quy trình điều tra kỹ lưỡng và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Mô hình hiện nay lại quá dựa vào phê chuẩn của tòa án, trong khi thiếu các cơ chế kiểm chứng kỹ thuật độc lập”.

Theo Monahan, khi tòa án liên bang Mỹ phê duyệt một lệnh đóng băng, biện pháp này thường được thực thi ngay cả khi thông tin nền tảng chưa đầy đủ hoặc còn tranh cãi. Điều đó tạo ra khoảng trống, nơi nhà phát hành *từ stablecoin* có thể vừa bị áp lực pháp lý, vừa làm suy giảm niềm tin của người dùng nếu không chủ động công bố tiêu chí và quy trình xử lý.

*bình luận* Về mặt kỹ thuật, khả năng *từ đóng băng USDC* là hệ quả trực tiếp của tính chất “tập trung một phần” trong thiết kế *từ stablecoin* do doanh nghiệp phát hành. Tuy giúp tuân thủ luật pháp và chống lạm dụng tài chính, cơ chế này cũng đồng thời cho thấy tài sản “ổn định” không hoàn toàn phi tập trung như nhiều nhà đầu tư vẫn kỳ vọng.

Sự việc lần này đang trở thành ví dụ điển hình cho rủi ro “kiểm duyệt được” (*censorship*) của *từ USDC* nói riêng và *từ stablecoin* tập trung nói chung. Nếu *từ Circle* không sớm đưa ra bộ tiêu chí rõ ràng, quy trình minh bạch và cơ chế khiếu nại cho các địa chỉ bị *từ đóng băng USDC*, khả năng khôi phục đầy đủ niềm tin thị trường sẽ rất hạn chế.

Trong dài hạn, tranh cãi quanh *từ USDC*, *từ đóng băng USDC* và quyền hạn của nhà phát hành *từ stablecoin* nhiều khả năng sẽ tiếp tục là tâm điểm, đặc biệt trong bối cảnh cơ quan quản lý toàn cầu ngày càng siết chặt khung giám sát tài sản số.