Ngân hàng Anh Monument Bank đưa tiền gửi mã hóa lên public blockchain Midnight, thách thức mô hình stablecoin

Ngân hàng thách thức tại Anh là Monument Bank vừa công bố sẽ phát hành tiền gửi khách hàng dưới dạng *từ*tiền gửi mã hóa*từ* (tokenized deposits) trên blockchain công khai. Theo Monument Bank, đây là lần đầu tiên một ngân hàng được quản lý đầy đủ tại Anh tiến hành *từ*token hóa*từ* tiền gửi bán lẻ trên *từ*public blockchain*từ*, đánh dấu bước đi mới trong xu hướng số hóa sản phẩm tài chính truyền thống. Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 3 năm 2025 (giờ địa phương), mô hình này vẫn giữ nguyên tính chất pháp lý của tiền gửi, đồng thời mở đường cho việc tích hợp sâu hơn giữa ngân hàng và hệ sinh thái tiền mã hóa.

Monument Bank cho biết sẽ tiến hành *từ*token hóa tiền gửi*từ* của khách hàng cá nhân với quy mô tối đa 250 triệu bảng Anh (khoảng 4.948 tỉ đồng) trên mạng lưới Midnight. Điểm then chốt của cấu trúc này là sau khi được *từ*token hóa*từ*, khoản tiền gửi vẫn được xem là tiền gửi ngân hàng thông thường: tiếp tục được hưởng lãi suất, được Monument Bank nắm giữ 100% dưới dạng tài sản bảo chứng, và có thể quy đổi lại bảng Anh theo tỉ lệ 1:1. Cơ chế bảo hiểm tiền gửi theo Chương trình Bồi thường Dịch vụ Tài chính (FSCS) của Anh vẫn được áp dụng như đối với tiền gửi truyền thống. Điều này giúp *từ*tiền gửi mã hóa*từ* không trượt sang nhóm tài sản đầu cơ, mà vẫn nằm trong khung bảo vệ của hệ thống ngân hàng.

bình luận: Việc duy trì đầy đủ quyền lợi và bảo hiểm của tiền gửi truyền thống là yếu tố then chốt để thuyết phục nhà đầu tư phổ thông, nhất là trong bối cảnh lòng tin với một số mô hình stablecoin từng bị lung lay sau các cú sụp đổ trước đây.

Theo bối cảnh thị trường, phần lớn các thử nghiệm *từ*token hóa tài sản*từ* trước đây đều tập trung vào khách hàng tổ chức và hoạt động trên mạng lưới đóng (private chain). Thông báo mới của Monument Bank cho thấy xu hướng này đang dịch chuyển sang khối bán lẻ, khi một ngân hàng chịu sự giám sát của cơ quan quản lý đưa *từ*token hóa tiền gửi*từ* ra môi trường *từ*public blockchain*từ* và hướng tới người dùng cuối.

Khác với các ngân hàng truyền thống thường ưu tiên khách hàng đại chúng hoặc khách hàng siêu giàu, Monument Bank chọn phân khúc “mass-affluent” – nhóm khách hàng có tài sản đầu tư từ 50.000 đến 5 triệu bảng Anh. Theo công ty quản lý tài sản St. James's Place, đây là nhóm có nhu cầu cao với sản phẩm đầu tư mới nhưng vẫn chú trọng an toàn pháp lý. Monument Bank cho biết hiện ngân hàng có hơn 100.000 khách hàng, với tổng tiền gửi khoảng 7 tỉ bảng Anh – đây là tập khách hàng đủ lớn để kiểm chứng sức sống của mô hình *từ*tiền gửi mã hóa*từ* trong môi trường thực tế.

Ở giai đoạn đầu, Monument Bank sẽ không chuyển toàn bộ hệ thống tiền gửi sang blockchain, mà chọn cách “soi gương” (mirroring) số dư tiết kiệm của khách hàng trên mạng lưới Midnight – một blockchain hướng tới bảo vệ quyền riêng tư. Nói cách khác, số tiền gửi vẫn nằm trong bảng cân đối kế toán của ngân hàng, nhưng sẽ có bản sao tương ứng dưới dạng *từ*token hóa*từ* trên Midnight. Sau khi hoàn thiện giai đoạn này, Monument Bank đặt mục tiêu mở rộng sang *từ*token hóa*từ* các sản phẩm đầu tư như quỹ thị trường tư nhân (private market), quỹ hàng hóa (commodity fund) và dần kết nối các tài sản này với các sản phẩm vay mượn trong ứng dụng Monument. Khi đó, khách hàng có thể dùng chính *từ*tiền gửi mã hóa*từ* hoặc tài sản đã *từ*token hóa*từ* làm tài sản thế chấp để vay vốn.

Hạ tầng blockchain phục vụ dự án này do Midnight Foundation cung cấp. Midnight được công ty Shielded Technologies phát triển và được cho là có liên quan đến Input Output – đơn vị đứng sau hệ sinh thái Cardano và tiền mã hóa Ada(ADA). Thiết kế của Midnight ưu tiên bảo vệ dữ liệu giao dịch, chỉ hiển thị thông tin cho ngân hàng và khách hàng, đồng thời vẫn đảm bảo đáp ứng các yêu cầu giám sát, bảo vệ người dùng và quy định *từ*tuân thủ (compliance)*từ* của hệ thống ngân hàng Anh.

bình luận: Việc sử dụng mạng lưới có yếu tố “privacy-by-design” như Midnight cho thấy bài toán mà các ngân hàng đang phải giải quyết khi lên *từ*public blockchain*từ*: làm sao cân bằng giữa bảo mật dữ liệu khách hàng và yêu cầu minh bạch, giám sát từ cơ quan quản lý.

Monument Bank không dừng lại ở việc tung ra sản phẩm riêng lẻ, mà còn nhắm tới vai trò nhà cung cấp hạ tầng *từ*Banking-as-a-Service (BaaS)*từ*. Theo kế hoạch, công ty thành viên Monument Technology sẽ cung cấp nền tảng BaaS cho phép các tổ chức tài chính khác tích hợp chức năng *từ*tiền gửi mã hóa*từ* một cách “đóng gói”. Điều này đồng nghĩa một ngân hàng nhỏ, công ty fintech hay tổ chức tài chính muốn triển khai mô hình *từ*token hóa tiền gửi*từ* có thể “thuê” hạ tầng Monument, thay vì phải tự xây blockchain hoặc đội ngũ kỹ thuật riêng.

bình luận: Nếu mô hình BaaS này được thị trường chấp nhận, Monument Bank có thể trở thành “nhà cung cấp công nghệ” chứ không chỉ là ngân hàng bán lẻ, tương tự cách một số ngân hàng Mỹ và châu Âu đã bán lại core banking cho bên thứ ba.

Trên bình diện rộng hơn, nhiều chuyên gia nhận định việc *từ*token hóa tiền gửi ngân hàng*từ* có thể tác động trực tiếp tới hệ sinh thái *từ*stablecoin*từ* hiện nay. Khi các khoản tiền gửi được *từ*token hóa*từ* và vẫn được bảo hiểm theo chế độ ngân hàng, dòng tiền trên chuỗi – vốn chủ yếu dựa trên stablecoin phát hành bởi doanh nghiệp tư nhân – có thể từng bước dịch chuyển sang các token đại diện cho “tiền gửi được quản lý”. Điều này có thể làm mờ dần ranh giới giữa tiền số và tài sản trong hệ thống ngân hàng truyền thống, đồng thời tạo áp lực buộc các nhà phát hành stablecoin phải nâng chuẩn minh bạch và an toàn.

Tuy vậy, giới quan sát cũng cảnh báo chặng đường phổ cập *từ*tiền gửi mã hóa*từ* cho khách hàng bán lẻ vẫn còn nhiều thách thức. Một trong những điểm then chốt là cách thiết kế cơ chế cân bằng giữa bảo mật danh tính, quyền riêng tư của người dùng với nghĩa vụ phòng chống rửa tiền (AML) và chống tài trợ khủng bố (CFT). Nếu biện pháp *từ*KYC/AML*từ* quá chặt, trải nghiệm người dùng sẽ bị ảnh hưởng, khó cạnh tranh với các giải pháp DeFi hiện hữu; ngược lại, nếu quá nới lỏng, mô hình *từ*token hóa tiền gửi*từ* có nguy cơ vấp phải sự phản đối từ cơ quan quản lý.

bình luận: Gói giải pháp của Monument Bank – kết hợp *từ*public blockchain*từ* với cơ chế bảo hiểm ngân hàng, bảo vệ dữ liệu và quy định giám sát – có thể trở thành “mẫu thiết kế” cho các ngân hàng khác tại châu Âu và châu Á nếu chứng minh được tính an toàn và hiệu quả. Với các nhà đầu tư Việt Nam quan tâm đến xu hướng *từ*tài sản mã hóa (tokenization)*từ*, đây là một ví dụ điển hình cho thấy ngân hàng truyền thống đang dịch chuyển mạnh mẽ sang mô hình tài chính trên chuỗi, không chỉ ở cấp độ thử nghiệm mà bắt đầu bước vào triển khai thực tế.