Đầu tư tiền mã hóa tăng 50% nhưng vốn tập trung vào ít thương vụ lớn, startup blockchain khát vốn

Trong tháng 2 vừa qua, chỉ ba thương vụ đầu tư quy mô lớn đã chiếm gần một nửa tổng dòng vốn *tiền mã hóa* đổ vào thị trường, cho thấy bức tranh tăng trưởng có phần “ảo” khi *vốn* thực chất đang dồn về một nhóm nhỏ dự án. Theo các chuyên gia, hiện tượng “tập trung vốn” này có thể khiến nhiều startup blockchain rơi vào cảnh khát *vốn*, bất chấp thống kê tổng thể vẫn cho thấy *đầu tư tiền mã hóa* đang tăng so với năm trước.

Theo công ty nghiên cứu *tiền mã hóa* Messari công bố ngày 10 tháng 3 (giờ địa phương), tổng quy mô *gọi vốn tiền mã hóa* trong 12 tháng gần nhất tính đến tháng 3 năm 2026 đã tăng khoảng 50% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, số lượng vòng *gọi vốn* lại giảm tới 46%. Nói cách khác, tổng số tiền rót vào thị trường lớn hơn, nhưng số thương vụ thực tế lại ít đi đáng kể.

Số liệu của Messari cho thấy, mức *vốn* trung bình mỗi thương vụ đã tăng vọt lên 34 triệu USD (khoảng 499 tỷ đồng), cao hơn 272% so với một năm trước. Trái lại, số nhà đầu tư đang hoạt động trên thị trường chỉ còn khoảng 3.225, giảm gần một phần ba. *bình luận* Bức tranh này phản ánh rất rõ thực trạng: tiền chảy vào thị trường không hề ít, nhưng tập trung vào ít người, ít dự án hơn, làm tăng rủi ro “độc canh vốn”.

Nhìn riêng tháng 2, xu hướng tập trung *vốn* càng thể hiện rõ. *Tether(USDT)* đã rót 200 triệu USD (khoảng 2.941 tỷ đồng) vào nền tảng chợ trực tuyến Whop. Tiếp đó, vòng *gọi vốn* series B của nền tảng dự đoán thể thao Novig do quỹ Pantera Capital dẫn dắt thu hút 75 triệu USD (khoảng 1.103 tỷ đồng). Một thương vụ series B khác của ứng dụng fintech dùng stablecoin cho khu vực Mỹ Latin mang tên ARQ, với sự tham gia của Sequoia Capital, cũng gọi được 70 triệu USD (khoảng 1.029 tỷ đồng).

Ba thương vụ nói trên chiếm tới 44% tổng *vốn đầu tư tiền mã hóa* khoảng 800 triệu USD trong tháng 2. Messari gọi đây là hiện tượng “tập trung vốn” (capital concentration), khi dòng tiền lớn ưu tiên đổ vào các doanh nghiệp giai đoạn muộn hoặc những dự án được đánh giá mang tính chiến lược, còn phần lớn startup nhỏ lại khó tiếp cận *vốn* hơn.

Ở chiều ngược lại, các khoản *đầu tư* giai đoạn sớm vẫn diễn ra nhưng quy mô nhỏ và phân tán. Chẳng hạn, dự án Interstate chỉ huy động được 1,5 triệu USD (khoảng 22 tỷ đồng), với hơn 15 nhà đầu tư gồm Bloccelerate VC và nhiều nhà đầu tư thiên thần tham gia bằng những tấm séc nhỏ. *bình luận* Mô hình “nhiều nhà đầu tư, vé nhỏ” này cho thấy một lớp dòng tiền khác vẫn đang hoạt động, nhưng khó tạo tiếng vang nếu so với những thương vụ trăm triệu USD.

Bên cạnh câu chuyện *tập trung vốn*, thị trường còn đối mặt một rủi ro khác: thiếu vắng quỹ đầu tư mạo hiểm mới. CEO Messari Eric Turner cho biết trong những tháng gần đây, thị trường gần như không ghi nhận thêm quỹ *venture* quy mô lớn nào huy động mới dành riêng cho *tiền mã hóa*.

Theo Turner, một trong những trường hợp hiếm hoi là quỹ 650 triệu USD (khoảng 9.560 tỷ đồng) của Dragonfly Capital, tập trung vào mảng token hóa tài sản thực (RWA). Tuy nhiên, đây được xem là ngoại lệ hơn là xu hướng chung của ngành. *bình luận* Khi các quỹ mới ít xuất hiện, thị trường dần phải “ăn dần” vào phần *vốn* còn lại của những quỹ cũ, khiến năng lực cung cấp *vốn* cho chu kỳ tăng trưởng tiếp theo bị hạn chế.

Cơ chế hoạt động của quỹ *venture* nói chung là giải ngân *vốn* trong một giai đoạn nhất định, sau đó huy động quỹ mới để tiếp tục duy trì đầu tư. Vì vậy, nếu quá trình lập quỹ mới chậm lại, lượng *vốn* sẵn sàng chảy vào các thương vụ tương lai cũng buộc phải giảm theo thời gian. Messari nhận định, phần lớn đà tăng *đầu tư tiền mã hóa* hiện nay đến từ phần *vốn* còn tồn trong các quỹ đã huy động trước đó, chứ không phải từ dòng tiền hoàn toàn mới.

Trong ba tháng gần nhất, các tổ chức hoạt động tích cực nhất trên thị trường *đầu tư tiền mã hóa* được ghi nhận là Coinbase Ventures, QUBIC Labs và Somnia, với số thương vụ dẫn đầu hoặc tham gia nhiều hơn mặt bằng chung.

Giới phân tích cho rằng xu hướng *vốn* đổ dồn vào một số ít dự án sẽ còn tiếp diễn trong ngắn hạn, khi nhà đầu tư tiếp tục ưu tiên những tên tuổi đã chứng minh được mô hình kinh doanh hoặc hạ tầng cốt lõi. *bình luận* Nếu “phân hóa” trong thị trường *gọi vốn tiền mã hóa* kéo dài, hệ quả lâu dài có thể là hệ sinh thái trở nên kém đa dạng, các dự án mới khó trụ qua giai đoạn thử nghiệm, qua đó làm suy giảm sức sáng tạo và tốc độ đổi mới công nghệ của cả ngành.

Kết lại, bức tranh *đầu tư tiền mã hóa* hiện tại mang tính hai mặt: tổng quy mô *vốn* tăng, song dòng tiền chủ yếu xoay quanh một số thương vụ lớn, trong bối cảnh quỹ mới ít xuất hiện và nhà đầu tư hoạt động giảm mạnh. Với tình trạng *tập trung vốn* và nguy cơ “hạn hán quỹ” đang song hành, các dự án blockchain giai đoạn đầu cần chuẩn bị chiến lược dài hơi hơn cho việc *gọi vốn*, trong khi nhà đầu tư cũng phải cân nhắc kỹ rủi ro hệ thống đến từ một thị trường ngày càng phụ thuộc vào số ít “ông lớn” và vài thương vụ trăm triệu USD.