TRM Labs: 1.410 tỷ USD stablecoin chảy qua mạng lưới tội phạm, làm lộ rủi ro cấu trúc toàn cầu

Dòng tiền bất hợp pháp qua *stablecoin* đang tăng tốc, làm dấy lên lo ngại về *rủi ro cấu trúc của hệ sinh thái stablecoin* trên quy mô toàn cầu. Theo báo cáo mới được TRM Labs công bố **ngày 24** (giờ địa phương), chỉ riêng trong năm 2025 đã có khoảng 1.410 tỷ USD (khoảng 204,9 nghìn tỷ đồng) giá trị *stablecoin* chảy qua các mạng lưới tội phạm và né tránh lệnh trừng phạt. Giá ổn định, khả năng thanh toán dự đoán được – vốn là ưu điểm cốt lõi – đang biến stablecoin thành công cụ ưa thích của các tổ chức tội phạm quốc tế.

*Bình luận*: Con số 1.410 tỷ USD không chỉ phản ánh quy mô thị trường, mà còn cho thấy mức độ “tài chính hóa” các hoạt động phi pháp thông qua hạ tầng blockchain.

Theo TRM Labs, dòng tiền này không phân tán trên toàn bộ thị trường mà tập trung ở một số mạng lưới chuyên phục vụ trốn tránh trừng phạt và rửa tiền. Điều này cho thấy *stablecoin* đang vận hành như một “đường ống thanh toán” nằm ngoài hệ thống ngân hàng truyền thống, cho phép dịch chuyển giá trị xuyên biên giới trong vùng xám pháp lý.

Theo TRM Labs đưa tin **ngày 24** (giờ địa phương), khoảng 86% tổng giá trị chuyển tiền bất hợp pháp bằng tiền mã hóa bị phát hiện trên chuỗi trong năm 2025 có liên quan đến *mạng lưới né tránh trừng phạt*. Phần lớn trong đó được thực hiện bằng *stablecoin*, với một token neo theo đồng rúp Nga ghi nhận riêng khoảng 720 tỷ USD (hơn 104,5 nghìn tỷ đồng) giao dịch bị gắn nhãn rủi ro cao.

Báo cáo nhấn mạnh mạng lưới này không chỉ giới hạn trong phạm vi Nga. Các dòng tiền được phát hiện đan xen giữa ví và dịch vụ liên quan đến Nga với những địa chỉ gắn với đối tượng hoặc tổ chức bị trừng phạt ở Trung Quốc, Iran, Triều Tiên, Venezuela… *Stablecoin* trong trường hợp này đóng vai trò như “cầu nối” (*bridge*) giữa các khu vực chịu trừng phạt khác nhau, hỗ trợ luân chuyển tài sản mà không cần qua hệ thống ngân hàng.

Lý do *stablecoin* được ưu tiên rất rõ ràng: biến động giá thấp, tốc độ giao dịch nhanh, thanh khoản dồi dào. Đối với các mạng lưới trừng phạt, điều này đồng nghĩa họ có thể thanh toán quốc tế mà không phải đối mặt với rủi ro giá giảm như khi nắm giữ Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH), đồng thời tận dụng được các kẽ hở quy định trong khu vực tài chính ngoài ngân hàng, dù mọi giao dịch vẫn được ghi nhận on-chain.

*Bình luận*: Từ góc độ tội phạm tài chính, stablecoin là “phiên bản số” của USD ngoài hệ thống ngân hàng, lại đi kèm hạ tầng chuyển tiền toàn cầu 24/7 – một tổ hợp rất khó quản lý nếu thiếu cơ chế giám sát mục tiêu.

Ngoài các mạng lưới né tránh trừng phạt, TRM Labs cũng chỉ ra nhóm thị trường *ký quỹ – bảo chứng – escrow* là khu vực rủi ro rất cao với *stablecoin*. Một số nền tảng đóng vai trò trung gian bảo chứng cho các giao dịch giá trị lớn bị phát hiện xử lý khối lượng từ vài tỷ đến hàng trăm tỷ USD/năm chủ yếu bằng *stablecoin*. Với cấu trúc “bên thứ ba đứng giữa đảm bảo giao dịch”, các nền tảng này dễ bị biến tướng thành cổng thanh toán cho giao dịch vũ khí bất hợp pháp, hàng hóa vi phạm lệnh cấm vận hay các hoạt động buôn lậu khác.

Các hãng phân tích khác như Chainalysis cũng ghi nhận lượng tiền mã hóa chảy vào các mạng lưới buôn người, môi giới mại dâm và dịch vụ hộ tống đang tăng nhanh. Trong các lĩnh vực này, *stablecoin* đang dần thay thế Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) trở thành phương tiện thanh toán chính. Người mua lẫn người bán cùng ưu tiên *tính chắc chắn của việc thanh toán và khả năng quy đổi nhanh* hơn là kỳ vọng đầu cơ trên biến động giá tài sản.

Điều này khiến *stablecoin* trở thành phương tiện thanh toán “được tin cậy” trong các thị trường phi pháp rủi ro cao. Thanh toán qua stablecoin thường diễn ra nhanh hơn chuyển khoản ngân hàng truyền thống và có thể tạm thời nằm ngoài vùng phủ của hệ thống KYC/AML bán tự động nếu đi qua những nhà cung cấp dịch vụ ít tuân thủ.

*Bình luận*: “Tính tiện dụng” của stablecoin trong các lĩnh vực hợp pháp đang bị phản chiếu vào thế giới ngầm – ở đó, cùng một hạ tầng có thể dùng cho thương mại xuyên biên giới hợp pháp hoặc giao dịch cấm vận, tùy thuộc vào chủ thể sử dụng.

Báo cáo cũng lưu ý rằng không phải mọi tội phạm tiền mã hóa đều bắt đầu với *stablecoin*. Lừa đảo (scam), tấn công ransomware và các vụ hack sàn giao dịch hay ví cá nhân vẫn thường yêu cầu nạn nhân thanh toán bằng Bitcoin(BTC) hoặc Ethereum(ETH) do mức độ nhận diện thương hiệu cao hơn. Tuy nhiên, trong giai đoạn *hậu* tấn công – tức là khâu hợp thức hóa và rửa tiền – các tổ chức tội phạm có xu hướng chuyển dần sang *stablecoin*.

Mô hình phổ biến là: nhận tiền chuộc hoặc tài sản đánh cắp bằng BTC/ETH, sau đó phân nhỏ qua các dịch vụ trộn coin (mixer), cầu nối (bridge) và đôi khi thông qua giao thức tài chính phi tập trung (DeFi) để chuyển đổi sang stablecoin. Đến giai đoạn cuối, dòng tiền được đưa tới các sàn giao dịch có quy định lỏng lẻo hoặc các nhà môi giới OTC để đổi sang tiền pháp định hoặc tài sản khác. Trong toàn bộ chuỗi này, *stablecoin* giữ vai trò kép vừa là “kho giá trị tạm thời” vừa là công cụ thanh toán hiệu quả để gom và phân phối lại vốn.

*Bình luận*: Việc chuyển từ BTC/ETH sang stablecoin ở giai đoạn cuối cho phép tội phạm giảm thiểu rủi ro biến động thị trường, đồng thời tận dụng tính thanh khoản sâu trên nhiều sàn giao dịch để xóa dấu vết kinh tế.

Song song với các lo ngại về *rủi ro cấu trúc của stablecoin*, thị trường stablecoin toàn cầu vẫn đang tăng trưởng mạnh. Theo trang theo dõi dữ liệu Stablecoin.com, đến đầu năm 2026, tổng vốn hóa *stablecoin* ước vượt 270 tỷ USD (khoảng 390,6 nghìn tỷ đồng). Giá trị gộp của các stablecoin hàng đầu đã ổn định ở ngưỡng “trên 200 tỷ USD” trong thời gian dài, trong đó phần lớn thuộc về nhóm *stablecoin neo theo tiền pháp định*.

Về phía nhà phát hành, thị trường gần như bị thống trị bởi hai tổ chức lớn. USDT do Tether phát hành ghi nhận vốn hóa khoảng 180 tỷ USD (hơn 260,4 nghìn tỷ đồng), nắm hơn 2/3 thị phần stablecoin. USD Coin(USDC) do Circle phát hành giữ vị trí thứ hai với hơn 70 tỷ USD (khoảng 101,2 nghìn tỷ đồng). Tính chung, hai tài sản này chiếm trên 90% vốn hóa toàn bộ thị trường stablecoin.

Ngoài ra, một số stablecoin khác như Ethena USDe, DAI(DAI), PayPal USD… nắm giữ thị phần khiêm tốn hơn nhưng đang góp phần đa dạng hóa mô hình phát hành và cơ chế bảo chứng. Tuy vậy, mức độ tập trung quyền lực phát hành quá cao cũng dẫn đến rủi ro hệ thống: bất kỳ sự cố niềm tin hay động thái siết chặt quy định nhắm vào một nhà phát hành lớn nào đó đều có thể gây ra rung lắc trên toàn bộ thị trường stablecoin và làm thay đổi cách thức tội phạm sử dụng chúng.

*Bình luận*: Việc hơn 90% vốn hóa tập trung vào hai token khiến stablecoin vừa dễ chuẩn hóa cho mục đích thanh toán hợp pháp, vừa tiềm ẩn nguy cơ “điểm lỗi đơn lẻ” đối với hệ thống tài chính số nếu khung pháp lý hoặc uy tín của một bên phát hành gặp trục trặc.

Trước thực tế *stablecoin* đang được khai thác như hạ tầng cốt lõi cho né tránh trừng phạt và giao dịch bất hợp pháp, áp lực *tăng cường quy định và giám sát stablecoin* đang ngày càng lớn. Các cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế đẩy mạnh theo dõi on-chain đối với ví và dịch vụ nằm trong danh sách trừng phạt, đồng thời siết chặt nghĩa vụ công bố thông tin và tuân thủ của nhà phát hành stablecoin. Một số biện pháp phổ biến gồm: mở rộng danh sách đen ví và hợp đồng thông minh, chấm điểm rủi ro giao dịch theo thời gian thực, tăng tần suất yêu cầu báo cáo dự trữ.

Ở chiều ngược lại, ngành công nghiệp tiền mã hóa cũng đang thúc đẩy cơ chế tự quản bằng cách chủ động gắn nhãn, cảnh báo và chặn giao dịch với các mạng lưới, marketplace có rủi ro cao. Nhiều nền tảng đưa vào hệ thống đánh giá rủi ro địa chỉ ví, kết hợp dữ liệu on-chain và off-chain để đưa ra quyết định chấp nhận hay từ chối giao dịch bằng *stablecoin*.

Tuy nhiên, do *stablecoin* có mức độ ứng dụng hợp pháp rất rộng – từ DeFi, thanh toán xuyên biên giới đến thương mại on-chain – nên bất kỳ chính sách siết chặt nào quá mức cũng có thể làm chậm lại đổi mới và thu hẹp khả năng tiếp cận tài chính. Thị trường hiện kỳ vọng một bộ *chuẩn mực kế toán – công bố dự trữ minh bạch – quy tắc AML và trừng phạt mang tính quốc tế* dành riêng cho stablecoin sẽ dần hình thành. Mức độ cân bằng giữa chống lạm dụng và hỗ trợ đổi mới nhiều khả năng sẽ quyết định quỹ đạo phát triển dài hạn của nhóm tài sản này, cũng như mức độ mà *stablecoin* còn bị tội phạm tài chính khai thác trong tương lai.