Nga chuẩn bị chặn truy cập Binance(BNB), OKX(OKB), Coinbase(COIN), siết dòng tiền mã hóa xuyên biên giới từ 1/9

Nga được cho là đang chuẩn bị chặn quyền truy cập vào các sàn giao dịch tiền mã hóa nước ngoài như *Binance(BNB)*, *OKX(OKB)* bắt đầu từ ngày 1 tháng 9, theo nhiều nguồn tin trong nước. Động thái này cho thấy Moskva muốn kéo toàn bộ hoạt động *tiền mã hóa* xuyên biên giới vào phạm vi kiểm soát của nhà nước, vừa siết chặt giao dịch mang tính đầu cơ của nhà đầu tư cá nhân, vừa duy trì kênh dùng *tiền mã hóa* để né tránh trừng phạt quốc tế.

Theo hãng tin Nga RBC đưa tin ngày … (giờ địa phương), chính phủ và cơ quan quản lý đang chuẩn bị áp dụng một “khung pháp lý thử nghiệm” dành riêng cho các sàn giao dịch tài sản số ở nước ngoài. Trong khuôn khổ mới này, những sàn không thành lập pháp nhân tại Nga và không đáp ứng điều kiện quản lý sẽ bị chặn truy cập gần như hoàn toàn sau ngày 1 tháng 9. Danh sách dự kiến bao gồm nhiều sàn lớn toàn cầu như *Binance(BNB)*, *OKX(OKB)*, *Coinbase(COIN)*, cùng một số nền tảng giao dịch quốc tế khác.

Chính sách mới bám sát định hướng xem *tiền mã hóa* không chỉ là công cụ đầu cơ, mà còn là phương tiện thanh toán đối ngoại và công cụ né lệnh trừng phạt. Sau khi Tổng thống Vladimir Putin ký ban hành đạo luật về tài sản số vào tháng 8 năm 2024, chính phủ Nga ngày càng coi *tiền mã hóa* là “hạ tầng tài chính thay thế” để vượt qua các rào cản cấm vận – với điều kiện mọi dòng vốn phải nằm trong tầm giám sát chặt chẽ của nhà nước.

Công ty phân tích on-chain *Chainalysis* nhận định Nga đang tiến dần tới mô hình “hợp pháp hóa việc né trừng phạt”: thay vì để dòng *tiền mã hóa* phân tán trên nhiều nền tảng quốc tế khó theo dõi, Moskva tìm cách dồn giao dịch về các sàn được cấp phép trong nước, qua đó vừa kiểm soát dòng vốn chảy ra nước ngoài, vừa chủ động hơn trong ứng phó trừng phạt.

*bình luận* Cốt lõi câu chuyện không chỉ là siết *tiền mã hóa* mang tính đầu cơ, mà là thiết kế lại toàn bộ cấu trúc dòng vốn số của Nga dưới chế độ kiểm soát nhà nước, trong bối cảnh chiến tranh và trừng phạt kéo dài.

Nga song song thúc đẩy kế hoạch thành lập hai sàn giao dịch tài sản số do nhà nước định hướng. Một sàn sẽ phục vụ mục đích thanh toán thương mại quốc tế, sàn còn lại tập trung vào thị trường nội địa cho tổ chức và doanh nghiệp. Cùng với đó, đề xuất phát hành *stablecoin* “phiên bản Nga” cũng đang được thảo luận, nhằm xây dựng một lớp hạ tầng thanh toán mới có thể thay thế phần nào hệ thống tài chính truyền thống vốn bị phương Tây siết chặt.

Trong mô hình này, thị trường bị chia tách rõ rệt. Các doanh nghiệp xuất khẩu và pháp nhân được nhà nước phê duyệt sẽ tiếp cận “kênh chính thức” để sử dụng *tiền mã hóa* cho thanh toán quốc tế. Ngược lại, nhà đầu tư cá nhân có thể phải đối mặt với loạt hạn chế: từ việc truy cập sàn nước ngoài khó khăn hơn, đến yêu cầu KYC và báo cáo giao dịch ngặt nghèo. Bằng cách tách biệt “dòng thanh toán quốc tế có kiểm soát” và “dòng vốn đầu cơ trong nước”, Moskva muốn duy trì công cụ né trừng phạt nhưng vẫn giảm thiểu nguy cơ thất thoát vốn ra nước ngoài.

Xu hướng này cũng vang vọng trong nhiều cuộc tranh luận tại Liên minh châu Âu. Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Christine Lagarde nhiều lần cảnh báo về “khoảng trống quản lý” trong lĩnh vực tài chính số và *tiền mã hóa*. Tuy vậy, thay vì chờ một khuôn khổ toàn cầu, Nga chọn cách tự thiết kế “chuẩn riêng” cho tài sản số, với trọng tâm là chủ quyền tài chính quốc gia.

Trung tâm của đề án quản lý mới là khái niệm “chế độ pháp lý thử nghiệm” (Experimental Legal Regimes – EPR). Chỉ những dịch vụ *tiền mã hóa* nằm trong khu vực thử nghiệm này mới được phép hoạt động. Các sàn giao dịch nước ngoài không tham gia hoặc không đáp ứng điều kiện sẽ bị chặn truy cập hoặc cấm cung cấp dịch vụ cho người dùng tại Nga.

Nếu cơ chế trên được triển khai đầy đủ, các sàn toàn cầu vốn phát triển dựa trên khả năng tiếp cận người dùng khắp thế giới như *Coinbase(COIN)* có thể đánh mất phần đáng kể người dùng ở Nga. Họ đứng trước hai lựa chọn khó: một là chấp nhận chặn IP và tên miền từ Nga, đồng thời tuân thủ hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn KYC và yêu cầu vốn tự có theo kiểu Nga; hai là từ chối thiết lập pháp nhân tại Nga, chấp nhận bị đưa vào diện “chặn cứng”.

Từ năm 2022, chính phủ Nga đã tham khảo các lộ trình quản lý do những đơn vị tư vấn như *Crystal Intelligence* xây dựng, bao gồm siết chặt xác minh danh tính khách hàng, nâng chuẩn vốn tự có và tăng trách nhiệm tuân thủ chống rửa tiền. Trước đây, đây mới chỉ là kế hoạch trên giấy; nay, các tiêu chuẩn này đang trở thành rào cản thực tế đối với sàn nước ngoài và là cơ sở pháp lý để chặn truy cập.

Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov nhiều lần nhấn mạnh việc xây dựng khung kỷ luật cho *tiền mã hóa* là “phức tạp nhưng không thể trì hoãn”. Tổng giám đốc ngân hàng VTB, ông Andrei Kostin, cũng thúc giục chính phủ sớm hoàn thiện khung pháp lý cho sàn giao dịch tài sản số trong nước, viện dẫn nhu cầu thanh toán của các doanh nghiệp xuất khẩu. Nhu cầu né trừng phạt về mặt chính trị và kinh tế đang lấn át các khó khăn kỹ thuật.

Vấn đề lớn nằm ở chỗ nhiều sàn nước ngoài tỏ ra miễn cưỡng trước việc lập pháp nhân và gánh rủi ro tuân thủ chống rửa tiền và trừng phạt ngay trong lãnh thổ Nga. Điều này có thể đặt họ vào thế đối đầu trực diện với các gói trừng phạt của Mỹ và châu Âu. Các sàn từ chối đăng ký ở Nga nhiều khả năng sẽ trở thành mục tiêu bị chặn truy cập toàn diện.

Nếu các biện pháp dự kiến có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 như kịch bản hiện tại, thị trường *tiền mã hóa* tại Nga có thể chứng kiến sự phân tán thanh khoản mạnh mẽ. Khối lượng giao dịch bán lẻ ước tính hàng chục tỷ USD mỗi năm có thể rời khỏi các sàn quốc tế không được cấp phép, chuyển sang mạng lưới P2P phi chính thức hoặc các nền tảng đã nằm trong danh sách trừng phạt.

Trong bối cảnh quy định ngặt nghèo hơn, các nền tảng liên quan đến Nga vốn đã bị trừng phạt như *Garantex* có thể giành thêm thị phần, khi nhà đầu tư trong nước bị đẩy ra khỏi kênh giao dịch hợp pháp. Nỗ lực tăng cường kiểm soát qua khuôn khổ chính thức có nguy cơ tạo ra hệ quả ngược: thị trường “chợ đen” phình to, giao dịch ẩn danh nhiều hơn và khả năng giám sát thực tế của nhà nước lại suy yếu.

Trên phạm vi toàn cầu, các hiệp hội ngành và nhóm vận động chính sách đang tìm kiếm đồng thuận về trách nhiệm của nhà phát triển, nghĩa vụ nền tảng và cách quản lý tài chính phi tập trung (DeFi). Tuy nhiên, Nga đang lựa chọn con đường khác: mô hình *tiền mã hóa* do nhà nước dẫn dắt và kiểm soát tập trung, đi ngược lại tinh thần phi tập trung vốn được coi là giá trị cốt lõi của ngành.

Một trong những chỉ báo sớm của sự chuyển dịch này có thể đến từ mức chênh lệch giá (spread) các cặp giao dịch dựa trên đồng rúp và mức suy giảm thanh khoản của thị trường rúp trên các sàn quốc tế. Dòng vốn on-chain xuất phát từ Nga trước và sau ngày 1 tháng 9 cũng sẽ cho thấy rõ hơn cuộc “cân não” giữa việc sử dụng *tiền mã hóa* như công nghệ né trừng phạt và nỗ lực củng cố quyền kiểm soát tài chính của nhà nước.

*bình luận* Nếu Nga thực sự chặn hầu hết sàn nước ngoài nhưng không xây được hạ tầng giao dịch trong nước đủ hấp dẫn, khoảng trống thanh khoản có thể khiến nhà đầu tư Nga phải chấp nhận rủi ro cao hơn, trong khi thị trường toàn cầu lại thêm một “điểm mù” lớn về dữ liệu và dòng vốn *tiền mã hóa*.