Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
WhatsApp đối đầu Nga về kiểm duyệt, “1억명 넘는 사용자 고립 시도”…khi *블록체인 기반 메신저*, *탈중앙 인프라* và *검열 저항성* bước vào tâm điểm
WhatsApp vừa công khai chỉ trích chính phủ Nga vì động thái chặn gần như toàn bộ truy cập vào ứng dụng này, coi đây là nỗ lực “cưỡng bức” người dùng chuyển sang ứng dụng nội địa. Diễn biến không chỉ là câu chuyện một ứng dụng nhắn tin bị loại khỏi thị trường, mà còn làm nổi bật xung đột giữa mô hình nền tảng tập trung với làn sóng *탈중앙형 메신저*, *블록체인 기반 통신* đang nổi lên như công cụ chống kiểm duyệt tại nhiều quốc gia.
Theo Reuters đưa tin ngày 12 (giờ địa phương), WhatsApp đăng trên mạng xã hội X rằng việc Nga tìm cách cắt đứt “hơn 100 triệu người dùng khỏi khả năng giao tiếp riêng tư và an toàn” là một bước lùi nghiêm trọng, và sẽ khiến “an ninh của người dân Nga trở nên mong manh hơn”. WhatsApp khẳng định sẽ “làm mọi thứ có thể” để duy trì kết nối cho người dùng trong nước.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn đặt ra với giới công nghệ và giới tiền mã hóa là: liệu *블록체인 기반 메신저* và các hạ tầng *탈중앙* có thực sự là lối thoát trước làn sóng kiểm duyệt ngày càng mạnh tay, hay sẽ nhanh chóng bị kéo vào vòng xoáy quy định tương tự như *tiền mã hóa* và *stablecoin*?
Theo báo công nghệ Nga Gazeta.ru, cơ quan quản lý viễn thông Nga đã tiến hành chặn toàn bộ tên miền WhatsApp. Tờ này cho biết “người dùng gần như không thể truy cập theo cách thông thường, nếu không dùng VPN hoặc các công cụ vượt tường lửa thì không thể sử dụng WhatsApp”, đồng nghĩa với một lệnh chặn trên phạm vi toàn quốc đã được kích hoạt.
Hãng thông tấn nhà nước TASS trích lời người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov, nói rằng việc dỡ bỏ lệnh chặn chỉ có thể xảy ra nếu WhatsApp “tuân thủ luật pháp Nga và thể hiện thiện chí đàm phán”. Điều này bị giới quan sát diễn giải là Nga muốn buộc WhatsApp phải chấp nhận lưu trữ dữ liệu người dùng tại máy chủ trong nước, đồng thời cung cấp dữ liệu, hỗ trợ điều tra cho cơ quan an ninh khi được yêu cầu.
Bình luận: Về mặt kỹ thuật, yêu cầu lưu trữ dữ liệu trong nước và tích hợp giao diện cho phép cơ quan nhà nước tiếp cận cơ sở dữ liệu khiến bất kỳ nền tảng nào cũng khó duy trì mức *검열 저항성* và bảo vệ *프라이버시* một cách thực chất. Đó cũng chính là lý do những giải pháp *탈중앙 인프라* dựa trên *블록체인* hay P2P được nhắc đến ngày càng nhiều trong cộng đồng công nghệ và crypto.
Từ năm 2024, Nga đã tăng dần sức ép với WhatsApp và Telegram, cáo buộc các nền tảng này không lưu dữ liệu người dùng Nga trên máy chủ nội địa và “thiếu hợp tác” với cơ quan điều tra. Một số tính năng gọi thoại và truyền dữ liệu bị can thiệp kỹ thuật, như bước dọn đường cho lệnh chặn sâu rộng hơn. Đầu năm 2026, một nghị sĩ thuộc Duma Quốc gia từng dự báo cơ quan quản lý viễn thông sẽ tiến tới chặn hoàn toàn WhatsApp vào cuối năm 2026.
Động thái trên được cho là nhằm thúc đẩy người dùng chuyển sang ứng dụng nội địa *Max* do tập đoàn công nghệ lớn của Nga VK phát triển. Max được giới thiệu là nền tảng nhắn tin và mạng xã hội “chiến lược quốc gia”, ra mắt chính thức vào tháng 3 năm 2025, với mục tiêu thay thế các ứng dụng nước ngoài như WhatsApp và Telegram. Từ ngày 1 tháng 9 năm 2025, tất cả smartphone bán tại Nga bị buộc phải cài sẵn Max, thể hiện rõ nỗ lực “huy động hành chính” để mở rộng tệp người dùng.
Theo dữ liệu của hãng Backlinko, Nga hiện là thị trường WhatsApp lớn thứ tư thế giới sau Indonesia, Brazil và Ấn Độ, với khoảng 72 triệu người dùng hoạt động hàng tháng. Đối với Meta(META), Nga vẫn là một trong những thị trường đơn lẻ quan trọng, nên nếu tình trạng chặn kết nối kéo dài, toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ của Meta tại Nga sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Bình luận: Xung đột giữa Nga và WhatsApp là điển hình cho va chạm giữa hai mô hình: một bên là hạ tầng tập trung, do một vài công ty Big Tech toàn cầu điều hành; bên còn lại là kiến trúc internet “có biên giới”, nơi nhà nước đòi hỏi khả năng giám sát, kiểm soát và can thiệp trực tiếp vào giao tiếp số của người dân. Khi khoảng trống niềm tin với các nền tảng tập trung tăng lên, cơ hội lại mở ra cho các hệ thống *탈중앙 인프라* gắn với *블록체인*.
Thông điệp từ WhatsApp tập trung nhấn mạnh mô hình mã hóa đầu cuối (end-to-end encryption). Về lý thuyết, ngay cả khi lưu trữ dữ liệu trên máy chủ của Meta, công ty cũng không thể giải mã nội dung tin nhắn, do khóa mã hóa chỉ tồn tại trên thiết bị người gửi và người nhận. Mô hình này mâu thuẫn trực diện với yêu cầu của Nga là có khả năng truy xuất nội dung liên lạc trong trường hợp “cần thiết cho an ninh quốc gia”.
Bình luận: Mâu thuẫn này rất giống với tranh luận lâu nay trong ngành *tiền mã hóa*: nhà nước muốn có khả năng theo dõi, đóng băng hoặc thu hồi tài sản khi cần, trong khi cộng đồng blockchain lại coi “không thể kiểm duyệt, không thể đảo ngược giao dịch” là giá trị cốt lõi. Từ góc độ đó, cuộc đối đầu của WhatsApp tại Nga có thể coi là “bản thử nghiệm” cho những gì có thể xảy ra với *블록체인 기반 메신저* trong tương lai.
Quan trọng là, Nga không phải trường hợp duy nhất dùng “nút tắt internet” hoặc chặn ứng dụng nhắn tin như công cụ chính trị. Trong những năm gần đây, tại nhiều quốc gia châu Phi và châu Á, mỗi khi tiến trình bầu cử, biểu tình hay xung đột xã hội leo thang, chính quyền thường áp dụng cắt internet, chặn mạng xã hội, hoặc giới hạn tốc độ để cản trở tổ chức và lan truyền thông tin.
Trước bối cảnh đó, một số dịch vụ *탈중앙형 메신저* và *블록체인 기반 통신* có kiến trúc P2P, không phụ thuộc vào máy chủ trung tâm, đang thu hút sự quan tâm. Mục tiêu là xây dựng hệ thống nhắn tin mà ngay cả khi chính phủ ra lệnh chặn máy chủ hay DNS, mạng lưới vẫn tiếp tục hoạt động thông qua hàng nghìn nút mạng do người dùng quản lý.
Tại Uganda, vào tháng 12 năm 2025, lãnh đạo đối lập Bobi Wine cáo buộc chính phủ muốn cắt mạng trước thềm bầu cử và kêu gọi người ủng hộ tải ứng dụng nhắn tin P2P phi tập trung “Bitchat”, có sự tham gia của Jack Dorsey trong vai trò nhà đầu tư và cố vấn. Kết quả là lượng tải ứng dụng này tại Uganda tăng vọt chỉ trong vài ngày.
Tháng 9 cùng năm, Madagascar cũng chứng kiến làn sóng tải Bitchat sau khi các cuộc biểu tình trùng khớp với hiện tượng nghẽn mạng, hạn chế truy cập một số nền tảng xã hội. Trước đó không lâu, các mô hình tương tự đã được quan sát tại Nepal và Indonesia, khi những thời điểm nhạy cảm về chính trị trùng với các đợt gián đoạn internet cục bộ.
Bình luận: Các dịch vụ như *Bitchat* tận dụng hạ tầng *블록체인* hoặc mạng P2P để phân tán chức năng lưu trữ và định tuyến dữ liệu. Thay vì phụ thuộc một máy chủ đặt tại một quốc gia cụ thể, dữ liệu được đẩy qua nhiều nút riêng lẻ, thuộc quyền kiểm soát của người dùng hoặc cộng đồng, tăng cường *검열 저항성* và giảm đáng kể rủi ro bị chặn theo kiểu “một lệnh trên xuống”. Đây cũng chính là ứng dụng trực diện nhất của triết lý *탈중앙 인프라* mà cộng đồng crypto nói đến trong suốt nhiều năm.
Trong ngành *tiền mã hóa*, khái niệm “censorship-resistance” (*검열 저항성*) từ lâu đã là thước đo quan trọng với mọi giao thức: mạng lưới có tiếp tục xử lý giao dịch kể cả khi một quốc gia cố gắng chặn node, tịch thu máy chủ, hay gây sức ép với nhà phát triển hay không? Nếu như trước đây trọng tâm là giao dịch tài chính (chuyển coin, thanh toán on-chain), thì ngày càng nhiều ý kiến cho rằng cần mở rộng *탈중앙 인프라* sang cả lớp ứng dụng: từ lưu trữ dữ liệu, truyền thông, đến phân phối nội dung.
Tuy vậy, việc phổ biến các hạ tầng nhắn tin phi tập trung không đồng nghĩa với “vùng đất vô pháp”. Cũng giống như *Bitcoin(BTC)*, *Ethereum(ETH)* hay các stablecoin vô tình trở thành công cụ cho tội phạm mạng và tài trợ khủng bố, các ứng dụng *블록체인 기반 메신저* hay P2P hoàn toàn có thể bị lạm dụng cho mục đích xấu – từ rửa tiền, điều phối hoạt động tội phạm, đến phát tán thông tin sai lệch.
Nhiều chuyên gia dự đoán, nếu các nền tảng nhắn tin phi tập trung và *on-chain communication* đạt đến quy mô người dùng nhất định, chính phủ các nước sẽ bắt đầu đưa ra khung quản lý mới, với lý do chống rửa tiền (AML), chống tài trợ khủng bố (CFT) và ngăn chặn tin giả. Tranh luận gay gắt quanh việc giám sát *stablecoin* và phân tích dữ liệu *on-chain* sau năm 2025 cho thấy, lĩnh vực “truyền thông phi tập trung” khó tránh khỏi kịch bản tương tự.
Bình luận: Trọng tâm của cuộc tranh luận sắp tới có thể xoay quanh câu hỏi: liệu có thể thiết kế các giao thức *탈중앙 인프라* vừa có *검열 저항성* đủ mạnh để đứng vững trước lệnh chặn tùy tiện, vừa tích hợp một mức độ “tuân thủ có chủ đích” (selective compliance), ví dụ như cơ chế danh sách đen địa chỉ on-chain thông qua đồng thuận cộng đồng, hay lớp dịch vụ tuân thủ đặt trên nền hạ tầng mở. Đây là bài toán rất gần với những gì đang diễn ra trong mảng DeFi KYC-friendly hay stablecoin được cấp phép.
Với bức tranh đó, tranh chấp giữa Nga và WhatsApp không dừng lại ở câu chuyện một ứng dụng nhắn tin bị loại khỏi thị trường. Nó trở thành “tấm gương” phản chiếu ba đường ranh quan trọng:
- Giữa nhà nước và công dân, trong việc xác định ranh giới của giám sát và *프라이버시*.
- Giữa nền tảng tập trung do Big Tech nắm giữ, và mạng lưới *탈중앙 인프라* dựa trên *블록체인* và P2P.
- Giữa nhu cầu *검열 저항성* để bảo vệ giao tiếp chính trị – xã hội, và nhu cầu *규제 수용성* để kiểm soát tội phạm, khủng bố, tin giả.
Nếu xu hướng kiểm soát thông tin và chặn ứng dụng tại Nga kéo dài, xung đột giữa Big Tech và chính phủ các nước nhiều khả năng sẽ ngày càng mang màu sắc chính trị và địa–chính trị, nhất là trong bối cảnh phân cực giữa các khối kinh tế – an ninh. Cùng lúc đó, ngành *tiền mã hóa* và *블록체인 기반 메신저* sẽ đứng trước áp lực phải chứng minh rằng họ có thể vừa cung cấp hạ tầng *탈중앙 인프라* đủ mạnh để chống kiểm duyệt, vừa chấp nhận một mức độ khung khổ pháp lý nhất định, thay vì trở thành “vùng xám” mà mọi quốc gia đều tìm cách khóa chặt.
Kết lại, câu chuyện *WhatsApp–Nga* có thể chỉ là bước khởi đầu trong chuỗi xung đột lớn hơn giữa mô hình truyền thông tập trung và các giải pháp *블록체인 기반 메신저* hướng tới *검열 저항성*. Càng nhiều chính phủ sử dụng biện pháp chặn internet, chặn ứng dụng như “kịch bản chuẩn” cho xử lý khủng hoảng chính trị, thì lập luận ủng hộ *탈중앙 인프라* trong cả tài chính lẫn truyền thông càng có cơ sở, đồng thời đẩy nhanh nhu cầu tìm ra “điểm cân bằng mới” giữa tự do kỹ thuật số và kiểm soát pháp lý trong kỷ nguyên hậu-Internet tập trung.
Bình luận 0