Vitalik Buterin cảnh báo DeFi đang lệ thuộc quá mức vào USDC

Ethereum(ETH) đồng sáng lập Vitalik Buterin mới đây đã đưa ra lời chỉ trích mạnh mẽ đối với mô hình lợi nhuận dựa trên stablecoin đang chiếm ưu thế trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (DeFi). Theo ông, việc quá chú trọng vào lợi nhuận khiến cấu trúc DeFi hiện tại mất đi bản chất "phi tập trung" vì quá lệ thuộc vào stablecoin do tổ chức trung ương kiểm soát, đặc biệt là USD Coin(USDC). Bài viết này sẽ phân tích tuyên bố của Buterin, thực trạng DeFi hiện nay và những giải pháp thay thế mà ông đề xuất.

Theo Cointelegraph đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), trong một cuộc thảo luận trên nền tảng X (trước đây là Twitter), Vitalik Buterin nhấn mạnh rằng cốt lõi của DeFi không phải là tìm kiếm lợi suất cao, mà là phân phối và kiểm soát rủi ro một cách sáng tạo. Ông cho rằng các giao thức hiện nay, vốn dựa gần như hoàn toàn vào USDC để tạo sản phẩm sinh lợi, đang làm xói mòn tinh thần phi tập trung mà DeFi hướng tới.

Buterin không nhắc đích danh bất kỳ nền tảng cụ thể nào, nhưng ông dùng thuật ngữ “sản phẩm lợi suất từ USDC” để mô tả chung cho nhóm giao thức này. Ông chỉ ra rằng các nền tảng này bị lệ thuộc quá nhiều vào một tổ chức phát hành duy nhất – vốn là một thực thể tập trung – mà không hề giải quyết được triệt để các rủi ro liên quan như rủi ro phát hành hay rủi ro đối tác.

Buterin đưa ra hai mô hình stablecoin mà ông cho rằng phù hợp với triết lý ban đầu của Ethereum. Mô hình đầu tiên là stablecoin thuật toán được thế chấp bằng Ethereum(ETH), cho phép người dùng tự phát hành dựa trên tài sản mã hóa. Ưu điểm lớn nhất là rủi ro được chuyển cho thị trường thay vì nằm tại một đơn vị phát hành tập trung. Ông đánh giá cơ chế này có thể “mang lại giá trị đáng kể” vì không phụ thuộc vào một quốc gia hay đơn vị cụ thể.

Mô hình thứ hai là stablecoin được thế chấp bằng tài sản thực (RWA) với tỷ lệ thế chấp vượt mức và tài sản được phân tán rộng. Trong trường hợp một loại tài sản thất bại, hệ thống vẫn có đủ đệm an toàn để duy trì tỷ giá neo (peg). “Miễn là tài sản thế chấp đủ phân tán và vượt mức cần thiết, người dùng có thể giảm thiểu được phần lớn rủi ro,” Buterin nói thêm.

Tuyên bố của Buterin càng có sức nặng khi xem xét thực trạng thị trường DeFi hiện tại. Theo dữ liệu từ các nền tảng như Aave, Morpho và Compound:

- Tại Aave, có tới 11% tổng nguồn cung (41 tỷ USD trong tổng số 364 tỷ USD) đến từ USDC.

- Trong khi đó, dư nợ của USDC đạt 2,77 tỷ USD, chiếm phần lớn trong cơ cấu cho vay.

- Trên Morpho, 3 trong số 5 thị trường hàng đầu cũng sử dụng USDC làm tài sản chính, với quy mô cho vay lên đến 510 triệu USD.

- Trong Compound, USDC tiếp tục là stablecoin được dùng phổ biến, tạo ra thu nhập từ 382 triệu USD và dư nợ ở mức 281 triệu USD.

Những con số này cho thấy DeFi đang lệ thuộc lớn vào USDC – xét cho cùng vẫn là một tài sản do Circle phát hành, gắn với đồng đô la Mỹ và chịu sự giám sát từ phía cơ quan điều tiết.

Buterin nhấn mạnh rằng ông không phản đối stablecoin, mà chỉ muốn khơi lại câu hỏi về lý tưởng ban đầu của DeFi – là tạo lập một hệ thống tài chính ít phụ thuộc, phân tán rủi ro và có khả năng phục hồi ngay cả trước những biến cố cấp quốc gia hoặc hệ thống. Phát biểu trước đó vào ngày 12 tháng 1, ông cũng từng kêu gọi cộng đồng Ethereum phát triển các stablecoin có sức đề kháng cao trước các rủi ro ngoài chuỗi (off-chain), bao gồm cả thất bại của oracles – các công cụ kết nối dữ liệu trong và ngoài blockchain.

Bình luận: Những phân tích của Vitalik Buterin về mô hình lợi suất từ stablecoin tập trung như USDC không chỉ là một cảnh báo kỹ thuật, mà còn là lời nhắc nhở về con đường DeFi đang đi – liệu đó còn là "phi tập trung thật sự", hay dần trở thành bản sao của tài chính truyền thống dưới một lớp vỏ mã hóa?

Tóm lại, thông điệp của Buterin gửi gắm một lời cảnh tỉnh: nếu DeFi muốn giữ lại giá trị cốt lõi đã làm nên làn sóng đổi mới trong tài chính, thì cấu trúc stablecoin cần được thiết kế lại từ đầu. Việc chuyển đổi từ mô hình “lợi nhuận bằng mọi giá” sang mô hình “phản ứng linh hoạt với rủi ro” chính là điều mà ông gọi là “từ DeFi thật sự”.