Blockchain phi tài chính: Cuộc tranh luận nảy lửa giữa các quỹ đầu tư Web3

Cuộc tranh luận nảy lửa giữa các quỹ đầu tư mạo hiểm (VC) đang làm nóng lại câu hỏi liệu các ứng dụng blockchain “phi tài chính” có còn cơ hội tồn tại. Trong khi nhiều VC cho rằng lĩnh vực này đã thất bại vì thiếu nhu cầu thị trường và sản phẩm không phù hợp, một số quỹ khác như a16z vẫn tin tưởng vào tiềm năng dài hạn.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), tranh luận lần này được khơi mào từ bài viết của Chris Dixon – đối tác điều hành tại a16z Crypto. Dixon cho rằng chuỗi bê bối lừa đảo, hành vi bóc lột và sức ép từ cơ quan quản lý đã kìm hãm sự phát triển của các ứng dụng blockchain “phi tài chính” như mạng xã hội phi tập trung, quản lý danh tính số, truyền thông Web3, quản lý bản quyền kỹ thuật số và đặc biệt là game Web3.

Tuy nhiên, Hasib Qureshi – đối tác điều hành của Dragonfly – đã phản bác mạnh mẽ quan điểm này. Ông cho rằng các ứng dụng blockchain không phục vụ tài chính đã “thất bại vì không ai thực sự cần đến nó”. Theo ông, nguyên nhân không nằm ở các yếu tố bên ngoài như Chủ tịch SEC Gary Gensler hay các vụ sụp đổ như Sam Bankman-Fried (FTX) hay Terra, mà là do sản phẩm thiếu thực tiễn và không thể kiểm chứng được trên thị trường. “Đổ lỗi cho người khác chỉ là cách để trốn tránh thực tế”, ông nhấn mạnh.

Đáp lại, Dixon khẳng định quỹ của a16z được xây dựng với tầm nhìn ít nhất 10 năm. Ông cho rằng việc phát triển một ngành công nghiệp mới là quá trình dài hơi, trong đó các VC cần có chiến lược bền vững thay vì chỉ tập trung vào lợi nhuận ngắn hạn.

Chiến lược đầu tư: tập trung tài chính hay mở rộng sang các lĩnh vực mới?

Trên thực tế, những khác biệt chiến lược đang là nguồn gốc chính dẫn đến tranh luận giữa các VC. Theo đó, Dragonfly đang tập trung đầu tư vào cơ sở hạ tầng phục vụ hệ thống tài chính on-chain. Danh mục của họ bao gồm các dự án như nền tảng stablecoin Agora, startup hạ tầng thanh toán Rain, đơn vị phát hành đô la tổng hợp Athena (ENA) và nền tảng blockchain lớp 1 Monad.

Ngược lại, danh mục của a16z mang tính đa dạng hơn khi đầu tư vào cả dự án tài chính như sàn giao dịch phi tập trung Uniswap và hạ tầng thanh toán, lẫn các ứng dụng phi tài chính như cộng đồng Friends With Benefits, nền tảng danh tính số World hoặc nền tảng game blockchain Yield Guild Games.

Bình luận về vấn đề này, Nick Carter từ Castle Island Ventures cho rằng thời hạn quyết toán nguồn vốn đầu tư trong 2–3 năm khiến các VC phải ưu tiên sản phẩm có tính thị trường ngay lập tức. Việc đoán đúng "thời điểm thị trường" là yếu tố then chốt, thay vì chỉ nhìn vào tiềm năng lý thuyết.

Tài chính vẫn là trung tâm, nhưng không thể bỏ qua phi tài chính

Hiện tại, lĩnh vực tài chính vẫn đang là trụ cột của ngành blockchain. Theo số liệu từ DeFiLlama, chỉ riêng trong ngày gần nhất, tổng phí giao dịch từ các ứng dụng tài chính phi tập trung (DeFi) và sàn giao dịch tiền mã hóa đã vượt mức 60,7 triệu USD (khoảng 890 tỷ đồng). Trong top 10 dịch vụ blockchain tạo ra doanh thu cao nhất, tất cả đều đến từ lĩnh vực tài chính.

Dù vậy, tiềm năng của những ứng dụng blockchain phi tài chính chưa hoàn toàn bị dập tắt. Các VC có tư duy dài hạn như a16z vẫn tiếp tục rót vốn để thử nghiệm nhiều mô hình mới xoay quanh tính ứng dụng trong đời sống. Đặc biệt bước sang năm 2025, xu hướng token hóa tài sản thực (RWA) đang thu hút mạnh sự quan tâm của giới đầu tư mạo hiểm.

Từ góc độ dài hạn, có thể nói rằng các ứng dụng blockchain “phi tài chính” chưa thực sự “thất bại”, mà chỉ đang thiếu một mô hình sản phẩm–thị trường phù hợp. Đây vẫn là chiến trường thử nghiệm, nơi các VC có tầm nhìn dài hạn đang đặt “cược” cho tương lai. Liệu quan điểm “ngắn hạn vì lợi nhuận” hay “dài hạn xây dựng hệ sinh thái” sẽ chiếm ưu thế vẫn là câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Từ khóa: “blockchain phi tài chính”, “VC đầu tư Web3”, “ứng dụng Web3 non-DeFi”