DePIN trở lại mạnh mẽ với mô hình doanh thu thực, quy mô thị trường đạt 10 tỷ USD

DePIN đang trở lại: Từ mô hình thưởng token sang khai thác doanh thu thực

Một thời từng bị coi là xu hướng lỗi thời, lĩnh vực “mạng lưới hạ tầng vật lý phi tập trung” (viết tắt là từ DePIN) đang chứng minh sức sống bền bỉ và tiềm năng phát triển thực sự. Theo báo cáo "Bức tranh DePIN năm 2025" do tổ chức nghiên cứu tiền mã hóa Messari và quỹ đầu tư Escape Velocity công bố ngày 24 (giờ địa phương), thị trường DePIN hiện đạt quy mô khoảng 10 tỷ USD (tương đương 14,3740 tỷ won) và đã tạo ra doanh thu on-chain trên 72 triệu USD (khoảng 103,3 tỷ won) chỉ trong một năm qua.

Dù nhiều dự án ra đời trong giai đoạn 2018–2022 đã sụt giảm tới 94~99% so với mức đỉnh, những mạng lưới chủ chốt trong lĩnh vực này vẫn duy trì được mô hình doanh thu thực và có thể lặp lại. Với hệ số giá trị giao dịch trên doanh thu dao động từ 10 đến 25 lần, Messari đánh giá các dự án DePIN đang bị đánh giá “từ quá thấp” so với tốc độ tăng trưởng thực tế.

Đổi mới mô hình: Từ trợ cấp sang doanh thu thực

Được hiểu là ứng dụng blockchain để xây dựng cơ sở hạ tầng vật lý (ví dụ như băng thông, điện toán, cảm biến…), từ DePIN ban đầu mang tính mô phỏng, hoạt động chủ yếu bằng cách phát token và thu hút người dùng. Tuy nhiên, theo Messari, hiện nay các dự án đang chuyển mình mạnh mẽ sang hướng tạo giá trị sử dụng thực – đặc biệt rõ nét trong những lĩnh vực như băng thông, điện toán, năng lượng và dữ liệu cảm biến.

Marcus Levin – đồng sáng lập XYO, một dự án mạng dữ liệu phi tập trung, nhận định: “Điều cốt lõi với từ DePIN không phải là giá token mà là doanh thu thực tế. Các mạng lưới này đang dần trưởng thành, phản ánh rõ hơn hoạt động kinh tế thực.” Ông khẳng định, so với những dự án tiền mã hóa thông thường, DePIN khác biệt nhờ mang lại giá trị thật cho người dùng cuối.

Sức đề kháng cao hơn DeFi và Layer 1

Báo cáo cho biết, “Chỉ số DePIN hàng đầu” (DePIN Leaders Index) bao gồm 15 dự án chuyên về băng thông, điện toán, cảm biến và năng lượng, mỗi dự án đạt doanh thu lặp lại hằng năm từ 500.000 USD trở lên (khoảng 718 triệu won) và tổng vốn đầu tư tích luỹ trên 30 triệu USD (gần 4.310 tỷ won).

Tiêu biểu như Helium và GEODNET. Dù trong giai đoạn từ tháng 12 năm 2024 đến tháng 12 năm 2025, giá token của hai dự án này lần lượt giảm 77% và 41%, song doanh thu on-chain tương ứng lại tăng 8 lần và 1,7 lần. So với các giao thức DeFi và dự án Layer 1 vốn đang lao dốc doanh thu, thành tích này cho thấy sức chống chịu vượt trội của DePIN.

Bình luận về xu hướng này, Levin cho rằng: “Khác biệt lớn nhất của DePIN là liệu một mạng lưới có thể tạo lợi nhuận mà không cần trợ cấp hay không. Có những lĩnh vực triển vọng như định vị, bản đồ và tự động hóa, trong khi những khu vực khác vẫn còn bị hạn chế bởi cạnh tranh ngành và yếu tố pháp lý.”

Tăng tốc đầu tư và mô hình tài chính hạ tầng mới

2025 được xem là năm “bùng nổ” vốn đầu tư vào DePIN khi ghi nhận dòng vốn đổ vào đạt 1 tỷ USD – mức cao kỷ lục, tăng hơn 40% so với mức 698 triệu USD của năm 2024. Một trong các xu hướng nổi bật là từ InfraFi – mô hình trong đó người nắm giữ stablecoin đầu tư vào hạ tầng thực tế để thu lợi nhuận.

Các dự án như USDai, Daylight và Dawn đang thử nghiệm mô hình này trong các lĩnh vực như năng lượng, dữ liệu và băng thông. USDai hiện đang sử dụng lượng stablecoin trị giá hơn 685 triệu USD (khoảng 9.854 tỷ won) để đầu tư trực tiếp vào phần cứng GPU.

Messari bình luận rằng: “Nhiều dự án DePIN triển vọng hiện nay về bản chất giống các công ty cung cấp băng thông, lưu trữ, điện toán hoặc cảm biến của thế hệ tiếp theo. Nhưng giá token hiện tại thậm chí chưa phản ánh mức khả năng tồn tại tối thiểu.” Levin bổ sung thêm: “Người chiến thắng cuối cùng sẽ là những dự án có khả năng đáp ứng ổn định nhu cầu hạ tầng từ AI và giới doanh nghiệp.”

Kết luận

Từng bị chê là “công nghệ chết”, từ DePIN đang hồi sinh mạnh mẽ nhờ mô hình doanh thu bền vững và khả năng phục hồi đáng kể. Với động thái chuyển hướng về thực chứng và giá trị sử dụng, lĩnh vực này đang tiến dần từ bong bóng kỳ vọng sang thực thể có sức sống kinh tế thật – sẵn sàng đóng vai trò thiết yếu trong hệ sinh thái blockchain tương lai.