SEC công bố hướng dẫn mới về token hóa chứng khoán, mở đường pháp lý cho tài sản số

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vừa công bố hướng dẫn mới liên quan đến “từ”token hóa chứng khoán“từ”, mang đến định hướng rõ ràng hơn cho khung pháp lý điều chỉnh các tài sản tài chính trên nền tảng chuỗi khối. Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), động thái này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong việc tháo gỡ những băn khoăn pháp lý cho các doanh nghiệp đang hoặc sắp phát hành tài sản số tại Mỹ.

Theo thông cáo chính thức, SEC phân loại “từ”token hóa chứng khoán“từ” thành hai mô hình chính: mô hình “do nhà phát hành dẫn dắt” và “do bên thứ ba dẫn dắt”. Các mô hình này phản ánh sự khác biệt trong cách tài sản được số hóa và phân phối trên blockchain.

Với mô hình “do nhà phát hành dẫn dắt”, tổ chức phát hành có thể lựa chọn tích hợp công nghệ blockchain vào hệ thống ghi nhận quyền sở hữu cổ phần hiện có, hoặc phát hành mã thông báo số trên mạng lưới blockchain có khả năng cập nhật thông tin quyền sở hữu ở hệ thống ngoài chuỗi (off-chain). Tuy nhiên, SEC nhấn mạnh mọi hình thức phát hành chứng khoán – bất kể được ghi nhận qua chuỗi khối hay qua hệ thống truyền thống – đều phải tuân thủ các quy định hiện hành của luật chứng khoán liên bang. Cơ quan này khẳng định: “Cách thức phát hành hay hệ thống ghi nhận quyền sở hữu (on-chain hoặc off-chain) không làm thay đổi nghĩa vụ pháp lý theo luật liên bang”.

Trong khi đó, mô hình “do bên thứ ba dẫn dắt” được chia nhỏ thành hai cấu trúc: mô hình dựa trên lưu ký (custody-based) và mô hình tổng hợp (synthetic-based). Ở mô hình lưu ký, tổ chức lưu giữ chứng khoán thật và phát hành mã token đại diện cho quyền sở hữu. Còn mô hình tổng hợp lại cho phép các nhà đầu tư tiếp cận một cách gián tiếp với tài sản cơ sở thông qua các công cụ phái sinh như kỳ phiếu cấu trúc, giấy tờ hoán đổi, hoặc hợp đồng trao đổi.

SEC cũng đưa ra lập trường rõ ràng rằng blockchain – dù là công cụ ghi nhận hiệu quả – không miễn trừ các bên phát hành khỏi nghĩa vụ tuân thủ pháp luật. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của nền tảng pháp lý hơn là yếu tố thuần công nghệ trong quá trình phát hành chứng khoán dưới dạng token.

Trong một tuyên bố sau đó, công ty cơ sở hạ tầng token hóa Securitize nhận định đây là “bước tiến quan trọng, vì nó minh định được tính hợp pháp của mô hình hỗ trợ bởi nhà phát hành và hệ thống ghi nhận on-chain”. Đại diện công ty đồng thời cho rằng: “Một khung pháp lý minh bạch chính là nền tảng để mở rộng quy mô thị trường token hóa”.

Số liệu từ nền tảng theo dõi tài sản thật token hóa RWA.xyz cho thấy, quy mô “từ”token hóa tài sản thực (Real World Asset - RWA)“từ” được lưu trữ trên chuỗi đã tăng hơn 92% trong 12 tháng qua. Điều này củng cố xu hướng các tài sản trong thế giới thực ngày càng được chuyển hóa lên blockchain, mở ra khả năng tích hợp với hệ thống tài chính truyền thống.

Ngoài ra, SEC cũng đánh giá rằng với mô hình “do bên thứ ba dẫn dắt”, việc sử dụng các tổ chức lưu ký trung gian vẫn an toàn hơn so với phương pháp tự lưu trữ (self-custody). Cơ quan đưa ra cảnh báo: nếu tổ chức lưu ký phá sản, nhà đầu tư có thể gặp rủi ro lớn. Do đó, mô hình có khả năng kiểm soát và giám sát qua các tổ chức trung gian sẽ được ưu tiên hơn.

Bình luận về bối cảnh thị trường, giới chuyên gia cho rằng động thái mới từ SEC có thể là bước đệm để đưa các mô hình “từ”fiat hóa tài sản“từ” và thị trường tài chính phi tập trung (DeFi) vào trong khuôn khổ pháp lý chính thức. Trong suốt thời gian qua, SEC liên tục công bố các báo cáo nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo minh bạch và kiểm soát quyền lưu ký trong thị trường tài sản mã hóa.

Bình luận: Dù hướng dẫn mới có thể giúp hợp pháp hóa các mô hình token hóa, quá trình thực hiện vẫn còn không ít trở ngại. Một số ý kiến lo ngại rằng các bước đăng ký và phạm vi áp dụng pháp luật chưa đủ rõ ràng. Trong bối cảnh công nghệ luôn tiến nhanh hơn luật pháp, việc xây dựng một hệ sinh thái chứng khoán kỹ thuật số hài hòa giữa blockchain và quy định pháp lý sẽ là điểm mấu chốt cho sự phát triển bền vững của thị trường.

Tóm lại, hướng dẫn mới từ SEC không chỉ nhắm đến việc chuẩn hóa khái niệm “từ”token hóa chứng khoán“từ” mà còn mở đường cho sự kết nối hợp pháp giữa blockchain và tài chính truyền thống – một bước tiến quan trọng trên hành trình hình thành hệ sinh thái tài chính số toàn diện.