NYSE muốn đưa chứng khoán và ETF lên blockchain, chuyên gia cảnh báo 'rủi ro vaporware'

New York Stock Exchange muốn đưa chứng khoán lên blockchain – Chuyên gia gọi là “sản phẩm chưa hình thành”

Sự kiện New York Stock Exchange(NYSE) công bố kế hoạch triển khai nền tảng blockchain cho phép giao dịch chứng khoán và quỹ ETF 24/7 đang thu hút sự chú ý từ cả giới tài chính truyền thống lẫn cộng đồng blockchain. Tuy nhiên, nhiều ý kiến trái chiều xuất hiện khi một số chuyên gia bày tỏ hoài nghi về tính khả thi và định hướng phát triển của dự án.

Theo Fortune đưa tin ngày 21 (giờ địa phương), giáo sư Omid Malekan từ Trường Kinh doanh Đại học Columbia đã đăng trên nền tảng X rằng kế hoạch của NYSE về nền tảng token hóa tài sản thực (RWA) mới chỉ mang tính lý thuyết và “nghe giống một sản phẩm hơi hướng ‘từ’ vaporware”—tức thứ chỉ tồn tại trên giấy tờ, được quảng bá rầm rộ nhưng không có bản mẫu hoạt động rõ ràng.

Giáo sư Malekan chỉ ra kế hoạch thiếu thông tin kỹ thuật cơ bản như: nền tảng blockchain nào sẽ được sử dụng, kiến trúc chuỗi có phải là theo mô hình permissionless hay permissioned, cấu trúc “từ” tokeneconomics và mức phí giao dịch sẽ ra sao. Ông cảnh báo rằng “NYSE có thể gặp thất bại giống như cách AT&T từng thất thế khi cố gắng dẫn đầu trong kỷ nguyên Internet những năm 1990.”

⭕ Với cái nhìn từ góc độ chính sách, Malekan cũng “bình luận” rằng cấu trúc mô hình kinh doanh của NYSE vốn dựa trên quyền kiểm soát tập trung nên sẽ rất khó để đạt được “từ” phi tập trung đúng nghĩa. Ông cho rằng: “Chỉ với kỹ thuật không thôi thì khó xoay chuyển được kiến trúc trung tâm hóa hiện tại của thị trường tài chính. Nếu NYSE không từ bỏ cấu trúc lẫn đối tác hiện tại, khái niệm phi tập trung chỉ mang tính ‘thẩm mỹ’.”

Bên cạnh sự hoài nghi, dự án vẫn nhận được nhiều “bình luận” tích cực từ các chuyên gia trong ngành. Carlos Domingo – nhà sáng lập nền tảng token hóa tài sản thực Securitize – nhận định: “Việc NYSE thử nghiệm giao dịch chứng khoán on-chain là bước tiến lớn, khác biệt hoàn toàn với các dạng sản phẩm phái sinh hay wrapped token trước đây.”

Alexander Spiegelman, lãnh đạo nghiên cứu tại Aptos Labs, cũng lên tiếng ủng hộ, cho rằng dự án này là ví dụ rõ ràng nhất cho việc “blockchain có thể bước ra khỏi thế giới crypto để giải quyết bài toán thực tiễn của tài chính.”

Không chỉ dừng lại ở quan điểm cá nhân, tổ chức nghiên cứu đầu tư Ark Invest gần đây dự báo: thị trường token hóa tài sản thực có thể tăng trưởng từ mức 22,2 tỷ USD (khoảng 32,6 nghìn tỷ đồng) năm 2023 lên đến 11 nghìn tỷ USD trong tương lai, nhờ vào “từ” hạ tầng tổ chức và khung pháp lý ngày càng rõ ràng.

→ “Bình luận”: Dù vậy, những tranh luận quanh dự án này cho thấy ngành tài chính vẫn đang loay hoay tìm cách ứng dụng “từ” blockchain sao cho phù hợp với mô hình hiện có. NYSE đến nay vẫn chưa cung cấp thông tin về kiến trúc blockchain cụ thể, chưa rõ sẽ sử dụng giải pháp chuỗi riêng hay tích hợp đa chuỗi. Điều này khiến cho chiến lược sản phẩm – dù đầy tham vọng – vẫn thiếu sự cụ thể để trở thành hiện thực.

Tầm nhìn về tương lai – tiệm cận hay mâu thuẫn với giá trị cốt lõi của blockchain?

Việc NYSE – một định chế tài chính lâu đời và nổi tiếng với cấu trúc kiểm soát tập trung – muốn áp dụng “từ” blockchain đặt ra câu hỏi lớn: Liệu blockchain có đang bị “cải tạo” để phục vụ hệ thống cũ, hay chính các tổ chức tài chính lớn như NYSE đang chuyển mình theo “từ” giá trị phi tập trung?

Giáo sư Malekan cảnh báo, nếu tiếp cận chỉ bằng công nghệ mà không thay đổi về tư duy và cấu trúc quản trị, “blockchain chẳng khác gì một công cụ giúp hợp thức hóa mô hình tập trung hóa lâu đời.” Kết luận của ông nêu rõ: “Token hóa không chỉ là chuyện công nghệ – nó là vấn đề về mô hình kinh doanh và triết lý sản phẩm.”

Dù vẫn còn nhiều dấu hỏi quanh kế hoạch này, việc NYSE bước chân vào lĩnh vực RWA cho thấy ngày càng nhiều tổ chức truyền thống muốn tận dụng “từ” blockchain như một phần của kỷ nguyên tài chính số mới. Tuy nhiên, hành trình từ thử nghiệm đến triển khai thực tế – và cân bằng giữa đổi mới và kiểm soát – sẽ là một thách thức không nhỏ.