Dầu Iran bốc xếp còn 156.000 thùng/ngày, Mỹ siết trừng phạt sang ngân hàng

Lượng dầu Iran được bốc xếp đã giảm mạnh, từ mức trung bình 893.000 thùng/ngày trong tháng 7 xuống còn 156.000 thùng/ngày tính đến ngày 17 tháng 8. Cùng lúc, Mỹ mở rộng phạm vi trừng phạt nhắm vào mạng lưới thu lợi từ dầu mỏ Iran, từ các công ty vận tải biển và trung gian sang cả hệ thống thanh toán ngân hàng.

Theo Bộ Tài chính Mỹ, cơ quan này đã khởi động chiến dịch mang tên "Operation Economic Outcast" theo giờ Hàn Quốc ngày 25, áp lệnh trừng phạt lên khoảng 60 pháp nhân, cá nhân và tàu biển có liên quan đến hoạt động hạt nhân, tên lửa, không gian mạng cũng như mạng lưới thu lợi từ dầu mỏ của Iran. Bộ này cũng liệt kê 5 lĩnh vực có nguy cơ bị trừng phạt bổ sung, gồm tài sản số, công nghệ, vàng, hàng không và vận tải biển.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (Scott Bessent) cho biết trong thông cáo rằng "chúng tôi đang phát động một cuộc tấn công kinh tế nhắm vào các kết nối tài chính của Iran", đồng thời nói thêm mục tiêu là "cắt đứt mọi huyết mạch kinh tế đang nuôi sống chính quyền Iran". Phát biểu này cho thấy trọng tâm gây sức ép của Mỹ đang dịch chuyển từ bản thân các lô hàng dầu sang hệ thống thanh toán và mạng lưới trung gian tài chính.

Lệnh trừng phạt tiếp tục lan sang lĩnh vực ngân hàng theo giờ Hàn Quốc ngày 29. Bộ Tài chính Mỹ đề xuất quy định hạn chế quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ của chi nhánh Banque Misr tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đồng thời đưa các quản lý chi nhánh Bank Melli tại Dubai cùng pháp nhân tại Hong Kong vào danh sách trừng phạt.

Mỹ cho rằng doanh thu từ bán dầu của Iran đang được luân chuyển qua các ngân hàng nước thứ ba và mạng lưới tài chính ngầm. Do Bộ Tài chính trước đó đã triển khai chiến dịch gây sức ép kinh tế nhắm vào nguồn thu dầu mỏ và mạng lưới tài chính của Iran, động thái lần này được xem là phần mở rộng sang lĩnh vực ngân hàng của cùng một chiến dịch.

Các số liệu về quy mô xuất khẩu vẫn chưa thống nhất. Công ty phân tích Kpler (Kpler) cho biết trong báo cáo ngày 19 tháng 8 rằng lượng dầu Iran được bốc xếp đã giảm từ 893.000 thùng/ngày trong tháng 7 xuống còn 156.000 thùng/ngày tính đến ngày 17 tháng 8.

Trong khi đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Iran Abdolnaser Hemmati (Abdolnaser Hemmati) nói trong một cuộc phỏng vấn truyền hình ngày 19 tháng 8 rằng "chúng tôi hiện không xuất khẩu dầu". Cách diễn đạt "bằng 0" này nghiêng về phát ngôn chính thức của Iran, trong khi dữ liệu theo dõi tàu biển cho thấy vẫn còn một lượng xuất khẩu nhất định, dù hạn chế.

Dữ liệu theo dõi tàu chở dầu có thể sai lệch do các tàu tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS) hoặc hoạt động trong đội tàu "bóng tối". Đây cũng là lý do khiến phát ngôn của chính phủ Iran và số liệu theo dõi từ khu vực tư nhân không khớp nhau về xuất khẩu dầu Iran.

Dòng chảy dầu sang Trung Quốc cũng biến động. Reuters (Reuters) đưa tin lượng dầu Iran chào bán sang Trung Quốc đã giảm trong khi giá tăng. Một phần dầu Iran được giao dịch với mức chênh khoảng 2 USD so với dầu Brent trên sàn ICE, khiến các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc bắt đầu cân nhắc các loại dầu thay thế như Lapa của Brazil và Basrah của Iraq.

Chính phủ Trung Quốc phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ. Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố tại họp báo thường kỳ ngày 21 tháng 8 rằng "trừng phạt và gây sức ép không phải là giải pháp". Trung Quốc được xem là khách hàng mua dầu Iran hàng đầu, nhưng chưa có số liệu nào cho thấy vụ việc này tác động trực tiếp đến giá một loại tiền mã hóa cụ thể hay chuỗi cung ứng bán dẫn.

Phản ứng của giá dầu không diễn ra theo một chiều. MarketWatch (MarketWatch) đưa tin giá dầu thế giới giảm ngay sau phát biểu của Bộ trưởng Bessent, cho thấy thị trường không xem lệnh trừng phạt là cú sốc nguồn cung tức thời như một số dự đoán trước đó. Dù vậy, trên thị trường dầu thô thực tế vẫn ghi nhận lượng dầu chào bán sang Trung Quốc giảm và xu hướng tìm nguồn thay thế.

Eo biển Hormuz vẫn là điểm nghẽn quan trọng. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) công bố lượng dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Hormuz trong quý 2/2026 đạt 4,9 triệu thùng/ngày, giảm so với 14,9 triệu thùng/ngày trong quý 1.

Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch để dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng từ các nước sản xuất dầu vùng Vịnh Ba Tư ra thị trường thế giới. TokenPost từng đưa tin về lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm và việc Ả Rập Xê Út nối lại một phần hoạt động bốc dầu.

Trọng tâm của đợt trừng phạt lần này không nằm ở việc dầu Iran có biến mất hoàn toàn hay không, mà ở việc Mỹ sẽ chặn đến đâu trong hệ thống tài chính liên quan. Động thái của Bộ Tài chính Mỹ theo giờ Hàn Quốc ngày 29 nhắm vào mạng lưới ngân hàng tại UAE, nhưng đến nay vẫn chưa có biện pháp chính thức nào nhắm trực tiếp vào các định chế tài chính lớn của Trung Quốc.