90 triệu thùng dầu: Không phải doanh số bán của Iran, mà là lượng tồn đọng ở Vịnh Ba Tư

Con số 90 triệu thùng dầu được cho là do Iran bán ra hóa ra không phải doanh số bán, mà gần với lượng dầu tồn đọng trên biển đang chờ rời khỏi vùng Vịnh Ba Tư. Giấy phép xuất khẩu dầu thô tạm thời và việc tái mở tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz diễn ra cùng lúc đã phần nào hạ nhiệt lo ngại về nguồn cung, nhưng bản chất của con số then chốt này lại hoàn toàn khác nhau.

Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép chung X vào ngày 22 tháng 6, cho phép sản xuất, vận chuyển và bán dầu thô, các sản phẩm hóa dầu và sản phẩm dầu mỏ của Iran đến hết ngày 21 tháng 8. Đến ngày 7 tháng 7, Bộ Tài chính Mỹ thu hồi giấy phép này và thay thế bằng giấy phép chung X1 mang tính chất “thanh lý dần” (wind-down).

Giấy phép chung là biện pháp hành chính cho phép ngoại lệ đối với một số giao dịch cụ thể trong hệ thống trừng phạt của Mỹ. Nó không đồng nghĩa với việc cho phép toàn bộ giao dịch với quốc gia bị trừng phạt, mà chỉ là cơ chế cho phép thực hiện hoặc thu xếp một số hoạt động như sản xuất, vận chuyển, thanh toán trong phạm vi và thời hạn nhất định.

Trọng tâm của tranh cãi nằm ở con số 90 triệu thùng. S&P Global cho biết vào ngày 1 tháng 7 rằng lượng dầu thô chất trên các tàu chở dầu đang chờ rời khỏi Vịnh Ba Tư đã vượt 90 triệu thùng, trong đó khoảng 1/3 là dầu của Iran.

Con số này khác với cách diễn đạt “Iran đã bán 90 triệu thùng dầu”. 90 triệu thùng gần như là tổng lượng dầu đang chờ vận chuyển bị ùn ứ tại Vịnh Ba Tư, còn phần dầu của Iran chỉ là một phần trong đó.

Số liệu do phía Iran công bố cũng là các chỉ số riêng biệt. Reuters đưa tin Bộ trưởng Dầu mỏ Iran Mohsen Paknejad cho biết Iran đã bán ra lượng dầu thô trị giá 11,5 tỷ USD (khoảng 15.900 tỷ won) trong thời gian chiến sự và 6,5 tỷ USD (khoảng 9.000 tỷ won) trong thời gian ngừng bắn.

Hãng tin Anadolu dẫn lời ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, cho biết Iran đã xuất khẩu 70-80 triệu thùng dầu trong thời gian ngừng bắn. Đây là phát biểu về sản lượng xuất khẩu, không phải doanh số bán.

Vì vậy, cần tách bạch ba khái niệm trong vấn đề này: doanh số bán, sản lượng xuất khẩu và lượng tồn đọng trên biển. Con số 90 triệu thùng phản ánh dòng chảy dầu bị ùn ứ tại Vịnh Ba Tư đang bắt đầu di chuyển trở lại, trong khi các con số mà bộ trưởng và quan chức an ninh Iran đề cập lần lượt là doanh thu và sản lượng xuất khẩu.

Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch để dầu thô và khí thiên nhiên hóa lỏng của các nước sản xuất dầu vùng Vịnh Ba Tư ra thị trường thế giới. Thông thường, khi tuyến đường này bị gián đoạn, không chỉ giá dầu mà cả cước vận tải biển, phí bảo hiểm và chi phí thu mua của các nhà máy lọc dầu cũng bị ảnh hưởng.

Thị trường Hàn Quốc cũng không nằm ngoài xu hướng này. Do mức độ phụ thuộc cao vào năng lượng Trung Đông, tình hình lưu thông qua Hormuz và việc thực thi lệnh trừng phạt là yếu tố tác động đồng thời đến giá dầu, tỷ giá và tâm lý đối với tài sản rủi ro.

Trước đó, TokenPost từng chỉ ra chênh lệch giữa số liệu Hormuz và cách giải thích của phía Mỹ. Bên cạnh đó, tờ báo cũng đưa tin giải thích của phía Mỹ rằng nước này đã hỗ trợ dẫn đường cho 130 triệu thùng dầu đi qua eo biển Hormuz trong 14 ngày gần nhất.

Trên thị trường ngày 28 tháng 8, dầu Brent giao dịch ở mức 89,18 USD (khoảng 123.260 won) mỗi thùng, còn dầu WTI (West Texas Intermediate) giao dịch ở mức 82,52 USD (khoảng 114.050 won) mỗi thùng. Reuters cho biết giới giao dịch đang phản ánh vào giá cả cả dòng chảy dầu qua Hormuz lẫn thế bế tắc ngoại giao Mỹ - Iran.

Kpler cho biết trong báo cáo ngày 19 tháng 8 rằng cửa sổ đàm phán 60 ngày đã kết thúc vào ngày 17 tháng 8 mà không có thỏa thuận hay gia hạn nào. Cũng theo báo cáo này, thỏa thuận tạm thời đã giúp di chuyển một phần lượng dầu bị ùn ứ tại Vịnh Ba Tư, nhưng chưa thể khôi phục hoàn toàn hoạt động vận hành của eo biển.

Bất ổn nguồn cung dầu cũng là biến số gián tiếp đối với thị trường tài sản số như Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH). Giá dầu tăng có thể ảnh hưởng đến lạm phát và lộ trình lãi suất, từ đó tác động đến biến động giá của các tài sản rủi ro.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của vấn đề này đến giá tài sản số vẫn cần được xác nhận thêm. Các mốc đã được xác định đến nay gồm: cấp giấy phép chung X vào ngày 22 tháng 6, thu hồi giấy phép và chuyển sang giai đoạn thanh lý dần vào ngày 7 tháng 7, và kết thúc cửa sổ đàm phán 60 ngày vào ngày 17 tháng 8.