7 triệu kính AI Meta bán ra, tranh cãi quyền riêng tư nóng trở lại

Kính thông minh tích hợp AI của Meta(META) tiếp tục vướng tranh cãi quyền riêng tư ngay khi doanh số mở rộng mạnh. Thiết kế giống kính mắt thông thường giúp người dùng quay chụp mà không cần chạm tay được xem là điểm cộng lớn, nhưng chính điều này khiến người xung quanh khó nhận biết mình đang bị ghi hình, kéo theo làn sóng phản ứng trái chiều.

Theo báo cáo của Luca Solca, chuyên gia phân tích cấp cao tại Bernstein, dòng kính Ray-Ban Meta do Meta và EssilorLuxottica hợp tác sản xuất ban đầu đạt được "thành công thương mại" nhưng dư luận nhanh chóng xoay chiều. Ông cho biết EssilorLuxottica đã bán hơn 7 triệu chiếc kính AI mang thương hiệu Meta trong năm 2025, trong khi tổng doanh số của hai năm 2023 và 2024 cộng lại chỉ đạt 2 triệu chiếc.

Tranh cãi lần này bắt nguồn từ chính điểm mạnh của sản phẩm. Ray-Ban Meta gắn camera vào gọng kính có hình dáng như mắt kính thông thường. Người đeo có thể chụp ảnh, quay video chỉ bằng nút bấm hoặc lệnh giọng nói, trong khi người bị quay hầu như không thể nhận ra ngay lập tức.

Solca cho biết trên mạng xã hội, sản phẩm này bị gắn cho biệt danh mang tính châm biếm vì khả năng quay lén. Ông nhận định việc kính trông giống một món phụ kiện thời trang giúp sản phẩm lan tỏa nhanh trong giai đoạn đầu, nhưng cũng chính điều đó khiến vấn đề người bị quay khó có cơ hội đồng ý trở nên nghiêm trọng hơn.

TokenPost từng đưa tin kính AI của Meta vướng vào các vụ quay lén và bị cơ quan quản lý điều tra. Khi đó, BBC xác nhận đã ghi nhận trường hợp phụ nữ bị quay lén tại nơi công cộng bằng kính thông minh rồi bị đăng lên TikTok mà không có sự đồng ý.

Đà tăng trưởng của thị trường vẫn chưa có dấu hiệu chững lại. Hãng nghiên cứu thị trường IDC ghi nhận lượng xuất xưởng kính thông minh không màn hình trong quý 1 năm 2026 đạt khoảng 2,25 triệu chiếc, tăng 167% so với cùng kỳ năm trước. Cùng giai đoạn này, thị phần của Meta đạt 69,2%.

Kính thông minh là thiết bị đeo dạng gọng kính tích hợp camera, micro, loa và trợ lý AI. Khả năng gọi điện, nghe nhạc, chụp ảnh và quay video mà không cần rút điện thoại ra là yếu tố giúp sản phẩm lan rộng trong nhóm người dùng phổ thông ở giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, camera càng nhỏ gọn và thiết kế thiết bị càng tự nhiên thì vấn đề thông báo và xin phép trước khi quay càng trở nên nhạy cảm. Khi quay bằng điện thoại, người xung quanh còn có thể nhận ra qua cử chỉ và màn hình, nhưng với thiết bị dạng kính, chỉ nhìn vào việc ai đó đang đeo kính thì gần như không thể biết họ có đang quay hay không.

Phản ứng từ các tổ chức dân sự cũng đang trở nên cụ thể hơn. Tổ chức phi lợi nhuận HateAid của Đức cho biết đã nộp đơn tố cáo hình sự nhắm vào lãnh đạo của Meta, Ray-Ban, Oakley và một số nhà phân phối vào ngày 12 tháng 8. Tổ chức này lập luận rằng sản phẩm gắn camera nhưng khó phân biệt với kính thường đã tạo điều kiện cho việc quay chụp không xin phép, đồng thời yêu cầu cấm bán tại Đức và áp dụng tiêu chuẩn "an toàn ngay từ khâu thiết kế".

Về phía mình, Meta xem đèn báo quay là công cụ bảo vệ quyền riêng tư. Trong phần hỏi đáp chính thức công bố tháng 7, công ty cho biết mọi mẫu kính AI đều có đèn LED màu trắng báo hiệu khi đang quay, và camera sẽ tự động tắt nếu đèn báo này bị che hoặc vô hiệu hóa.

Meta cũng cho biết đang cải tiến tính năng để chặn quay khi phát hiện đèn báo bị can thiệp. Lời giải thích của công ty nhấn mạnh sản phẩm đã có cơ chế an toàn, nhưng các tổ chức dân sự và người dùng vẫn đặt câu hỏi về việc đèn báo có đủ dễ nhận biết hay không, cũng như khả năng bị vô hiệu hóa.

Lợi ích của các bên liên quan cũng không đồng nhất. Với Meta và EssilorLuxottica, kính thông minh được xem là sản phẩm mở đường cho thế hệ thiết bị tiêu dùng tiếp theo, nhưng nếu tranh cãi quyền riêng tư tiếp tục lan rộng, uy tín thương hiệu và kênh phân phối có thể chịu áp lực. Giới quan sát bình luận rằng với người dùng và những người bị quay, vấn đề đồng ý và khả năng nhận biết đang được đặt lên trên yếu tố tiện lợi.

Đây cũng là vấn đề chạm trực tiếp đến người dùng tại Việt Nam. Khi kính thông minh phổ biến hơn, các câu hỏi về quay chụp nơi công cộng, quyền hình ảnh cá nhân, tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu và trách nhiệm quản lý nội dung trên nền tảng mạng xã hội cũng sẽ được đặt ra. Quá trình xử lý khi nội dung quay lén bị đăng tải rồi cần gỡ bỏ, xác định trách nhiệm cũng có thể phức tạp hơn so với việc quay bằng điện thoại thông thường.

Tranh cãi quanh kính AI của Meta cho thấy rõ điểm va chạm giữa tiện ích công nghệ và bảo vệ quyền riêng tư khi thiết bị AI đeo được bước vào thị trường tiêu dùng đại chúng. Các vấn đề được xác nhận đến thời điểm hiện tại gồm doanh số tăng mạnh, hiệu quả thực tế của đèn báo quay, đơn tố cáo hình sự từ tổ chức dân sự tại Đức, và khả năng xung đột với tiêu chuẩn bảo vệ dữ liệu cá nhân ở nhiều quốc gia.