16 bang Mỹ yêu cầu Big 4 kiểm toán nộp dữ liệu công bố khí hậu

Một liên minh gồm 16 bang tại Mỹ vừa yêu cầu 4 hãng kiểm toán lớn nhất thế giới (Big 4) nộp tài liệu nội bộ liên quan đến các hoạt động ủng hộ mở rộng công bố thông tin khí hậu. Vấn đề trọng tâm được đặt ra là liệu việc các hãng kiểm toán công khai ủng hộ mở rộng công bố khí hậu có mâu thuẫn với tính độc lập và khách quan vốn có của kiểm toán viên hay không.

Theo thông báo ngày 24 (giờ địa phương) của Tổng chưởng lý bang Nebraska Mike Hilgers, ông cùng các bang Texas, Alaska và Florida đã gửi thư tới Deloitte, EY, KPMG và PwC. Ngoài ra, các bang Alabama, Arkansas, Idaho, Iowa, Mississippi, Montana, North Dakota, Ohio, Oklahoma, South Carolina, South Dakota và West Virginia cũng cùng ký tên vào bức thư này.

Trong thư, nhóm tổng chưởng lý chỉ ra rằng Big 4 duy trì lập trường ủng hộ đối với Lực lượng đặc nhiệm công bố tài chính liên quan khí hậu (TCFD), Ủy ban Chuẩn mực bền vững quốc tế (ISSB) và Liên minh nhà cung cấp dịch vụ tài chính hướng tới phát thải ròng bằng 0 (NZFSPA). Họ cho rằng những cam kết này có thể xung đột với nguyên tắc “trọng yếu, trung lập và tránh sai sót” vốn là nền tảng của công tác kiểm toán.

Bức thư cũng đặt vấn đề về việc các hãng kiểm toán có thể thu lợi tài chính từ chính các dịch vụ công bố và xác nhận thông tin khí hậu. Theo lập luận của nhóm tổng chưởng lý, việc vừa vận động mở rộng công bố khí hậu vừa cung cấp dịch vụ liên quan có thể tạo ra xung đột lợi ích.

Phạm vi tài liệu được yêu cầu trải dài từ năm 2020 đến nay, bao gồm chính sách nội bộ, tài liệu đào tạo, hướng dẫn liên quan đến kiểm toán, hợp đồng với chính quyền bang và địa phương, cùng các trao đổi liên quan. Đây mới chỉ là bước chất vấn và yêu cầu cung cấp dữ liệu; chưa có thông báo chính thức nào về xử phạt hay khởi kiện.

Tổng chưởng lý Hilgers phát biểu trong thông báo rằng “các cam kết về khí hậu của Big 4 đang buộc khách hàng phải gánh chịu những yêu cầu công bố khí hậu nặng nề, đẩy chi phí dịch vụ lên cao và áp đặt những điều kiện quá mức lên nông dân cũng như doanh nghiệp nhỏ”. Ông cho rằng các khoản chi phí phát sinh này có thể bị chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá thực phẩm, năng lượng và các mặt hàng thiết yếu.

Công bố khí hậu là quy trình doanh nghiệp thông báo cho nhà đầu tư và cơ quan quản lý về lượng khí thải nhà kính, các rủi ro liên quan đến khí hậu cũng như chi phí chuyển đổi. Vì các hãng kiểm toán thường đảm nhận việc kiểm toán và xác nhận báo cáo tài chính, tranh cãi về tính độc lập luôn đi kèm mỗi khi có đề xuất mở rộng chuẩn mực công bố.

Trong khi đó, môi trường pháp lý liên bang đang thay đổi. Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) đã bỏ phiếu ngừng bảo vệ quy định công bố khí hậu vào ngày 27 tháng 3 năm 2025. Đến ngày 29 tháng 5 năm 2026, SEC tiếp tục đề xuất bãi bỏ hoàn toàn quy định này, tuy nhiên tình trạng chính thức hiện vẫn chỉ dừng ở giai đoạn đề xuất, chưa phải quyết định bãi bỏ cuối cùng.

Không phải tất cả các bang đều đồng thuận với hướng đi này. Tổng chưởng lý bang California Rob Bonta ngày 5/8 đã lên tiếng phản đối việc SEC rút lại quy định công bố khí hậu, cho rằng động thái này sẽ khiến nhà đầu tư bị đặt “trong bóng tối”. Ông nhấn mạnh thông tin về rủi ro khí hậu là cần thiết cho các quyết định đầu tư, kể cả đối với quỹ hưu trí và tài khoản nghỉ hưu.

Cuộc tranh luận tại Mỹ đang mở rộng thành sự đối đầu giữa nhóm bang theo xu hướng phản đối ESG và nhóm bang coi trọng công bố rủi ro khí hậu. Một bên cho rằng việc mở rộng công bố khí hậu tạo gánh nặng chi phí và mang màu sắc chính trị hóa, trong khi bên còn lại khẳng định thông tin rủi ro khí hậu là cần thiết để bảo vệ nhà đầu tư.

Dù quy định liên bang có xu hướng lùi bước, gánh nặng thực thi trong thực tế vẫn chưa biến mất. Liên minh châu Âu (EU) thông qua Chỉ thị báo cáo phát triển bền vững doanh nghiệp (CSRD) yêu cầu các doanh nghiệp lớn và niêm yết định kỳ báo cáo về rủi ro xã hội, môi trường cũng như tác động từ hoạt động kinh doanh. Nhóm doanh nghiệp áp dụng đầu tiên đã tuân thủ quy định mới từ năm tài chính 2024 và nộp báo cáo trong năm 2025.

Tại Mỹ, bang California cũng áp dụng hai đạo luật SB 253 và SB 261, yêu cầu các doanh nghiệp có doanh thu vượt ngưỡng nhất định phải báo cáo lượng khí thải nhà kính và rủi ro tài chính liên quan khí hậu. SB 253 áp dụng cho các công ty hoạt động tại California có doanh thu hàng năm trên 1 tỷ USD (khoảng 1.380 tỷ won), còn SB 261 áp dụng cho nhóm có doanh thu trên 500 triệu USD (khoảng 690 tỷ won).

Với các doanh nghiệp hoạt động đa thị trường, chỉ dựa vào quy định liên bang Mỹ là chưa đủ để xác định mức độ gánh nặng công bố thông tin. Do quy định của EU và California vận hành độc lập với nhau, doanh nghiệp kinh doanh ở nhiều thị trường buộc phải điều chỉnh hệ thống kế toán, kiểm toán và kiểm soát nội bộ cho phù hợp với từng bộ chuẩn mực riêng.

Bức thư lần này cho thấy tranh cãi xung quanh chuẩn mực công bố khí hậu đang lan từ phạm vi cơ quan quản lý và doanh nghiệp sang vai trò của chính các hãng kiểm toán. Hiện tại, liên minh 16 bang đã chính thức yêu cầu Big 4 cung cấp toàn bộ tài liệu liên quan kể từ năm 2020.