Granola ra mắt sổ lệnh hoán đổi nguyên tử thử nghiệm trên Cashu

Granola vừa công bố bản chứng minh khái niệm (proof of concept) về một sổ lệnh phi tập trung, có nhiệm vụ điều phối các giao dịch hoán đổi nguyên tử (atomic swap) trên nền Cashu. Đây là thử nghiệm mạng testnet không cần sàn giao dịch tập trung hay bên lưu ký riêng, sử dụng Nostr làm kênh đặt lệnh và điều phối.

Kho lưu trữ mã nguồn của Granola mô tả dự án này là một lớp giao dịch phi tập trung xây trên Cashu. Trong cấu trúc này, Nostr đảm nhiệm việc công khai lệnh và điều phối riêng tư, trong khi các mint của Cashu chịu trách nhiệm phát hành tiền mặt điện tử và thanh toán.

Điểm cốt lõi nằm ở cách gắn hai nhánh giao dịch bằng cùng một mã băm (hash). Khi một bên xác nhận (claim) nhánh giao dịch đầu tiên và công khai preimage, bên còn lại sẽ dùng chính preimage đó để xác nhận nhánh thứ hai. Nostr ở đây không đóng vai trò sổ cái giao dịch, mà là lớp giao tiếp giúp các bên tham gia kết nối và thống nhất điều kiện với nhau.

Bản triển khai được công bố là một ví chạy trên trình duyệt, hoạt động trên mạng testnet. Kho lưu trữ ghi rõ trạng thái dự án là bản chứng minh khái niệm trên testnet và yêu cầu chỉ sử dụng token Testnut. Việc dùng tiền thật hoàn toàn bị cấm.

Ví này cho phép đúc (mint) hoặc nhận token Testnut sat và usd, đồng thời hiển thị số dư. Ví cũng hiển thị giá mua tốt nhất, giá bán tốt nhất và mức chênh lệch (spread) trên sổ lệnh công khai cặp SAT/USD. Ở giai đoạn hiện tại, phạm vi công bố gần với việc thử nghiệm điều kiện vận hành của hạ tầng giao dịch hơn là một sản phẩm hoàn chỉnh.

Thiết kế thanh toán của Granola dựa trên cơ chế HTLC theo chuẩn NUT-14 và xác minh trạng thái token theo chuẩn NUT-07 của Cashu. Tài liệu ADR 0004 ghi nhận rằng phương thức này đã được đưa vào bản mẫu testnet kể từ ngày 23 tháng 7 năm 2026. Cùng tài liệu này cho phép thanh toán qua một hoặc hai mint, đồng thời yêu cầu kiểm tra chức năng của mint trước khi giao dịch.

HTLC là cơ chế đặt điều kiện về mã băm và thời gian để xác định đường đi cho việc nhận tài sản hoặc hoàn tiền. Hoán đổi nguyên tử là hình thức trao đổi buộc hai giao dịch phải cùng thành công hoặc cùng thất bại. Granola xây dựng cơ chế thanh toán có điều kiện này trên nền tảng tiền mặt điện tử Cashu và hệ thống tin nhắn Nostr.

Cashu là giao thức tiền mặt điện tử kiểu Chaumian dành cho Bitcoin(BTC). Trong phần giới thiệu về Cashu, OpenSats(OpenSats) giải thích rằng ví sẽ gửi tiền vào node Lightning của mint và nhận lại token tiền mặt điện tử. Điểm khởi đầu cho các thảo luận về quyền riêng tư nằm ở chỗ mint được thiết kế để không thể biết danh tính người dùng, số dư hay đối tác giao dịch.

Tuy nhiên, Granola không loại bỏ hoàn toàn yếu tố tin cậy vào mint. Tài liệu ADR 0004 đặt tiền đề rằng mỗi mint phải thực thi trung thực các tính năng Cashu mà mình công bố, đồng thời phải luôn truy cập được trong suốt cửa sổ thời gian thanh toán và hoàn tiền. Nói cách khác, Granola là một thử nghiệm nhằm giảm phụ thuộc vào đơn vị vận hành sổ lệnh tập trung hay bên lưu ký bổ sung, chứ chưa phải một sàn giao dịch hoàn chỉnh loại bỏ mọi chi phí tin cậy.

Tài liệu về các bất biến bảo mật (security invariants) cũng đi theo hướng tương tự, đặt ra các tiêu chí kiểm định gồm: △một hoặc hai mint △ràng buộc điều kiện △xác minh trước khi commit △tính đối xứng khi xác nhận (claim) △cô lập chống tái sử dụng △thời hạn hết hiệu lực rõ ràng △kiểm soát bearer-secret. Trọng tâm là ngăn điều kiện giao dịch bị phá vỡ theo hướng chỉ có lợi cho một bên.

Trong mô hình này, Nostr gần với vai trò một lớp tin nhắn phục vụ khám phá giá và điều phối lệnh hơn. Việc thanh toán cuối cùng của giao dịch vẫn dựa vào mint của Cashu và điều kiện HTLC, còn việc công khai lệnh và đàm phán riêng tư được thực hiện qua mạng Nostr. Đây có thể xem là một nỗ lực tách các chức năng mà sàn giao dịch truyền thống thường gộp chung — đăng lệnh, điều phối khớp lệnh và lưu ký — thành nhiều lớp riêng biệt.

Phản ứng của thị trường hiện vẫn chủ yếu xoay quanh cộng đồng lập trình viên. Calle giới thiệu Granola trên Nostr vào ngày 30 tháng 7 năm 2026, mô tả đây là một lớp giao dịch phi tập trung xây trên Cashu. Danh sách các dự án liên quan đến Cashu mang tên awesome-cashu cũng đã liệt kê Granola như một dự án thuộc hệ sinh thái Cashu.

Một bài tổng hợp của cộng đồng từng nhắc đến Granola vào ngày 11 tháng 11 năm 2024, khi dự án này giành giải tại hackathon SatsHack. Phần giới thiệu khi đó cho biết Granola đạt giải ba và giải Best Nostr, được mô tả là một sàn giao dịch xây dựng trên Cashu và Nostr. Điều này cho thấy mức độ nhận diện của dự án với vai trò một thử nghiệm kỹ thuật đã hình thành từ trước trong một bộ phận lập trình viên.

Theo ảnh chụp nhanh (snapshot) của kho lưu trữ trên GitHub, các chỉ số quan tâm hiện ghi nhận 4 lượt gắn sao (star) và 0 lượt phân nhánh (fork). Con số này cho thấy dự án đang ở giai đoạn triển khai và kiểm định ban đầu, chưa phải giai đoạn lan tỏa rộng rãi. Nội dung công bố cũng không đề cập việc phát hành token hay xây dựng cơ chế quản trị riêng như một vấn đề trọng tâm.

Đối với độc giả quan tâm đến tiền mã hóa, đợt công bố lần này nên được nhìn nhận như một vấn đề hạ tầng kỹ thuật hơn là một sự kiện liên quan đến giá. Điều có thể xác nhận là dự án đã kết hợp trong cùng một giao diện: sổ lệnh nằm ngoài sàn giao dịch, tiền mặt điện tử chú trọng quyền riêng tư và cơ chế điều phối dựa trên Nostr. Còn thời điểm triển khai thực tế trên mạng chính (mainnet) cũng như kế hoạch đưa vào sử dụng thương mại vẫn chưa được xác nhận tại thời điểm bài viết được thực hiện.