JD Vance gửi thư riêng tới Iran, thăm dò khả năng nối lại đàm phán

Phó tổng thống Mỹ JD Vance đã gửi thư riêng cho Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, để thăm dò khả năng nối lại đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran. Động thái diễn ra khi Tổng thống Donald Trump công khai cảnh báo khả năng đáp trả quân sự.

Wall Street Journal (WSJ) đưa tin, dẫn lời các quan chức Mỹ và những nguồn tin nắm rõ sự việc, rằng ông Vance đã gửi thư cho ông Rezaei. Một nguồn tin cho biết liên lạc này được thực hiện theo chỉ đạo của ông Trump và Tổng thống cũng biết về việc đó.

Ông Vance được cho là đang tìm hiểu liệu hai bên có điểm chung để khởi động lại đàm phán hay không. Các cuộc trao đổi hiện tập trung vào khuôn khổ cơ bản để nối lại thương lượng, thay vì các điều khoản cụ thể của một thỏa thuận hòa bình. Vì vậy, việc gửi thư chưa đồng nghĩa đàm phán đã được nối lại hay hai bên đạt thỏa thuận.

WSJ dẫn lời các nguồn tin cho biết bức thư là một nỗ lực nhằm thuyết phục ông Trump không phê chuẩn cuối cùng một chiến dịch tấn công Iran ngắn hạn, tập trung trong vài tuần tới. Các cuộc tiếp xúc được cho là vẫn ở giai đoạn đầu.

Ông Rezaei từng giữ chức chỉ huy Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trong thời gian dài. Tuần trước, ông nói Iran sẽ không đàm phán nếu Mỹ không chấp nhận những yêu cầu then chốt của Tehran.

Một số quan chức Mỹ được cho là nhận định việc trực tiếp thuyết phục giới quân đội và các nhân vật an ninh chủ chốt, những người có ảnh hưởng gia tăng tại Tehran sau chiến tranh, có thể hiệu quả hơn các kênh ngoại giao hiện có. Bức thư lần này được xem là một động thái dựa trên nhận định đó.

Tuần trước, ông Trump khẳng định Mỹ không đàm phán với Iran và cảnh báo khả năng hành động quân sự. Trước đó, ông tuyên bố sẽ không tấn công Iran trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ trong bài viết này.

Ngày 27, ông Trump nói Iran muốn đạt thỏa thuận nhưng đang câu giờ. Ông cũng nói chiến lược chờ đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ sẽ không giúp ích.

Ông Vance từng công khai ủng hộ cuộc chiến với Iran, nhưng thể hiện sự thận trọng trước một cuộc chiến kéo dài. Trước khi Chiến dịch Epic Fury (Operation Epic Fury) bắt đầu vào tháng 2, ông được cho là đã kêu gọi tăng cường nỗ lực tìm giải pháp ngoại giao. Sau đó, ông Trump chỉ định ông phụ trách dẫn dắt đàm phán với Iran.

Hai nước ký biên bản ghi nhớ vào tháng 6, nhưng thỏa thuận đổ vỡ sau hai tuần vì bất đồng trong cách diễn giải các điều kiện khôi phục hoạt động tàu thuyền qua eo biển Hormuz. Sau đó, Qatar và Pakistan đứng ra làm trung gian.

Mỹ yêu cầu Iran nhượng bộ trước về chương trình hạt nhân. Iran đáp lại bằng yêu cầu dỡ bỏ ngay lập tức các lệnh trừng phạt kinh tế.

Reuters đưa tin Qatar đã chuyển cho Iran một dự thảo mới về đàm phán hòa bình, trong đó phản ánh yêu cầu của cả hai bên. Một quan chức cấp cao Iran phản ứng rằng đề xuất khó được chấp nhận. Dự thảo được cho là gồm các biện pháp xây dựng lòng tin theo từng giai đoạn trong 7 ngày.

Mỹ vẫn duy trì phong tỏa các cảng của Iran. Điều kiện lưu thông qua eo biển Hormuz và trình tự nới lỏng trừng phạt vẫn là những vấn đề cần giải quyết trong đàm phán.

Phía ông Vance từ chối bình luận về việc tiếp xúc với Iran. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran nói không biết về cuộc tiếp xúc này.