Lợi suất 30 năm Mỹ vọt lên 5,25%, đường cong lãi suất Mỹ chao đảo

Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm đã chạm mốc 5,25%, kéo theo biến động đồng thời ở cả lãi suất ngắn hạn và dài hạn trên thị trường trái phiếu Mỹ. Sau khi số liệu việc làm công bố mạnh hơn dự kiến, giới đầu tư đang thận trọng theo dõi biến động của đường cong lãi suất trước thềm dữ liệu lạm phát và cuộc họp Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC).

Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) cho biết trong báo cáo việc làm tháng 8 công bố ngày 4 tháng 9 rằng số việc làm phi nông nghiệp tăng 162.000, trong khi tỷ lệ thất nghiệp giữ nguyên ở mức 4,1%. Số việc làm tăng chủ yếu ở lĩnh vực nhà hàng, quán bar và giáo dục thuộc chính quyền địa phương, trong khi ngành thông tin ghi nhận số việc làm giảm.

Theo dữ liệu lãi suất H.15 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), lợi suất trái phiếu kỳ hạn 2 năm ngày 4 tháng 9 ở mức 4,34%, kỳ hạn 10 năm ở mức 4,75% và kỳ hạn 30 năm ở mức 5,25%. Chênh lệch giữa lợi suất 2 năm và 10 năm khoảng 41 điểm cơ bản (bp), trong khi chênh lệch giữa lợi suất tín phiếu 3 tháng (3,92%) và trái phiếu 10 năm khoảng 83 điểm cơ bản.

Đường cong lãi suất là đường nối lợi suất trái phiếu theo từng kỳ hạn. Thông thường, lãi suất ngắn hạn phản ánh kỳ vọng về chính sách lãi suất của Fed, còn lãi suất dài hạn chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ tăng trưởng kinh tế, lạm phát, gánh nặng tài khóa và cung cầu trái phiếu. Khi lãi suất ngắn hạn và dài hạn cùng tăng, thị trường cần xem xét không chỉ kỳ vọng lãi suất chính sách mà cả nguồn cung trái phiếu dài hạn và mức bù rủi ro.

Diễn biến lần này khó có thể giải thích chỉ bằng một số liệu việc làm. Trong biên bản họp FOMC tháng 7, Fed ghi nhận lợi suất trái phiếu chính phủ danh nghĩa đã tăng và thị trường đã phản ánh khả năng thay đổi 25 điểm cơ bản tính đến cuộc họp tháng 9. Cùng biên bản này, Fed đánh giá lạm phát vẫn ở mức cao trong khi thị trường lao động vẫn ổn định.

Lịch công bố dữ liệu sắp tới cũng là yếu tố khiến biến động lãi suất gia tăng. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 của Mỹ sẽ được công bố vào 21h30 ngày 11 tháng 9 theo giờ Hàn Quốc, còn FOMC sẽ họp trong hai ngày 15 và 16 tháng 9 theo giờ Mỹ. Tính đến ngày 7 tháng 9 theo giờ Hàn Quốc, cả hai mốc này đều chưa diễn ra nên chưa thể đưa ra nhận định dựa trên kết quả.

Yếu tố nguồn cung cũng cộng hưởng vào diễn biến này. Trong đợt tái cấp vốn theo quý công bố ngày 5 tháng 8, Bộ Tài chính Mỹ đưa ra kế hoạch phát hành 58 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 3 năm, 42 tỷ USD kỳ hạn 10 năm và 25 tỷ USD kỳ hạn 30 năm. Tổng quy mô tái cấp vốn đợt này là 125 tỷ USD.

Cũng trong thông báo này, Bộ Tài chính Mỹ cho biết có thể giảm phát hành tín phiếu ngắn hạn trong tháng 9 và tăng trở lại vào tháng 10. Khi điều chỉnh nguồn cung ngắn hạn diễn ra song song với tái cấp vốn dài hạn, độ nhạy của lãi suất theo từng kỳ hạn có thể thay đổi. Đây là lý do thị trường không chỉ theo dõi lộ trình chính sách mà còn quan sát tốc độ phát hành trái phiếu và nhu cầu đầu tư.

Hoạt động quản lý thanh khoản với trái phiếu dài hạn cũng được mở rộng. Ngày 19 tháng 8, Bộ Tài chính Mỹ thông báo tăng quy mô mua lại (buyback) trái phiếu danh nghĩa dài hạn nhằm hỗ trợ thanh khoản, từ 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi phiên. Chương trình bắt đầu áp dụng từ ngày 9 tháng 9 và kéo dài đến ngày 4 tháng 11.

Buyback không phải là biện pháp hạ lãi suất điều hành hay nới lỏng định lượng. Đây là hoạt động Bộ Tài chính mua lại trái phiếu trên thị trường nhằm quản lý thanh khoản cho các kỳ hạn cụ thể. Chủ thể quyết định trực tiếp mức lãi suất là Fed, còn động thái của Bộ Tài chính chủ yếu tác động đến cung cầu trái phiếu và chức năng vận hành của thị trường.

Nhu cầu phòng vệ trên thị trường trái phiếu cũng xuất hiện rõ hơn. Bloomberg đưa tin giới giao dịch đã mua quyền chọn bán (put option) đối với hợp đồng tương lai trái phiếu kỳ hạn 10 năm và 30 năm để phòng ngừa rủi ro giá giảm, khiến chi phí phòng ngừa rủi ro tăng lãi suất tăng lên. Điều này cho thấy thị trường không chỉ quan tâm đến mức tăng của lãi suất dài hạn mà cả rủi ro đảo chiều xu hướng.

Thị trường tiền mã hóa nhìn nhận diễn biến này như một thay đổi trong thanh khoản đồng USD và khẩu vị rủi ro. Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH) thường biến động theo lãi suất thực, sức mạnh của đồng USD và thay đổi vị thế trên thị trường phái sinh. Tuy nhiên, trong các số liệu được xác nhận lần này, chưa có dữ liệu cụ thể về hướng đi giá của một đồng coin nào hay dòng vốn ra vào cụ thể.

TokenPost từng đưa tin lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm tăng làm gia tăng chi phí cơ hội đối với các tài sản không sinh lãi như Bitcoin (BTC). TokenPost cũng từng đề cập việc Bộ Tài chính Mỹ mở rộng buyback trái phiếu dài hạn diễn ra cùng lúc với đà phục hồi của Bitcoin. Dù vậy, mối quan hệ giữa Bitcoin và lãi suất trái phiếu không cố định theo một chiều, mà chịu tác động đồng thời từ lãi suất, đồng USD và cung cầu trên thị trường phái sinh.

CryptoBriefing cho biết lợi suất kỳ hạn 30 năm đã duy trì trên 5% trong 55 ngày kể từ đầu năm, tuy nhiên số ngày cộng dồn này chưa được xác nhận bằng số liệu thống kê chính thức. Số liệu chính thức có thể ghi nhận trong bài viết này là lợi suất 30 năm đạt 5,25% vào ngày 4 tháng 9 và nhu cầu phòng ngừa rủi ro đối với trái phiếu dài hạn gia tăng.

Mốc theo dõi tiếp theo là dữ liệu lạm phát và cuộc họp của Fed. CPI tháng 8 của Mỹ sẽ được công bố vào 21h30 ngày 11 tháng 9 theo giờ Hàn Quốc, còn FOMC sẽ họp trong hai ngày 15 và 16 tháng 9 theo giờ Mỹ.