92,1 tấn vàng Nga đổ về Hong Kong, tăng 42% giữa lệnh trừng phạt phương Tây

Lượng vàng Nga đổ vào Hong Kong đang tăng mạnh, cho thấy tuyến vận chuyển vàng toàn cầu dịch chuyển rõ rệt sang khu vực Đông Á sau khi phương Tây áp lệnh trừng phạt. Vấn đề trọng tâm hiện nay không còn là giá vàng, mà là rủi ro trừng phạt trong khâu thanh toán, lưu kho và mạng lưới tinh luyện, vận chuyển.

Theo Interfax dẫn số liệu thống kê của Hong Kong, lượng vàng Nga xuất sang Hong Kong trong năm 2025 đạt 92,1 tấn, tăng 42% so với năm trước đó. Giá trị tương ứng khoảng 82 tỷ đô la Hong Kong (HKD), tức khoảng 10,5 tỷ USD. Lượng vàng Nga nhập vào Trung Quốc đại lục cũng tăng gấp 15 lần trong năm 2025, đạt 3,3 tỷ USD, với phần lớn khối lượng dồn vào quý IV.

Financial Times đưa tin trong 7 tháng đầu năm 2026, lượng vàng Nga chuyển vào Hong Kong đã lên tới gần 100 tấn, gấp ba lần cùng kỳ năm 2025. Tờ báo này cũng cho biết tổng lượng vàng Nga mà các pháp nhân tại Hong Kong mua vào kể từ năm 2022 đến nay vào khoảng 35 tỷ USD.

Dòng chảy vàng Nga vòng qua các kênh khác bắt đầu rõ nét kể từ khi phương Tây siết chặt trừng phạt từ năm 2022. Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài Mỹ (OFAC) trong văn bản cập nhật ngày 22/12/2023 nêu rõ Mỹ cấm nhập khẩu vàng có xuất xứ Liên bang Nga. Tuy nhiên, vàng đã ở ngoài lãnh thổ Nga trước ngày 28/6/2022 được loại trừ khỏi diện cấm này.

Trong thông báo ngày 12/6/2024, Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo rủi ro trừng phạt thứ cấp gia tăng đối với các tổ chức tài chính nước ngoài giao dịch với nền kinh tế chiến tranh của Nga. Cùng thông báo này, Bộ Tài chính Mỹ cũng liệt kê các mạng lưới xuyên biên giới bị cáo buộc rửa vàng cho các nhà sản xuất vàng Nga đang nằm trong diện trừng phạt.

Theo Reuters, Mỹ đã trừng phạt một số công ty tại Hong Kong, trong đó có VPower Finance Security, với cáo buộc hỗ trợ giao dịch vàng Nga. Bộ Tài chính Mỹ cho rằng tiền bán vàng Nga đã được chuyển đổi thành tiền pháp định và tiền mã hóa thông qua các công ty có trụ sở tại Hong Kong và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Hiệp hội Thị trường Vàng London (LBMA) ngay sau đó đã hủy tư cách thành viên của VPower Finance Security.

Trong giao dịch vàng, rủi ro trừng phạt không chỉ dừng ở việc vận chuyển vàng thỏi. Một giao dịch vàng thông thường liên quan đến nhiều bên: bên bán, bên mua, đơn vị vận chuyển và lưu kho, đơn vị tinh luyện, cùng ngân hàng và tổ chức thanh toán. Khi vàng có xuất xứ cụ thể bị đưa vào diện trừng phạt, vấn đề không chỉ nằm ở tuyến vận chuyển mà còn ở khâu thanh toán, quản lý tài khoản và xác minh người thụ hưởng cuối cùng.

Ngược lại, Hong Kong đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng giao dịch vàng. Chính quyền Hong Kong đã bắt đầu vận hành thử nghiệm hệ thống thanh toán bù trừ vàng tập trung từ ngày 7/7/2026. Hệ thống này xử lý khâu giao dịch, bù trừ và thanh toán cho cả giao dịch song phương lẫn giao dịch vàng phi tập trung (OTC), trong đó số dư vàng được nắm giữ và thanh toán theo hình thức không phân bổ (unallocated). Chính quyền Hong Kong cũng công bố kế hoạch kết nối giao nhận (Delivery Connect) với Sở Giao dịch Vàng Thượng Hải, hệ thống báo giá HAU, cùng kế hoạch mở rộng năng lực lưu kho.

Thanh toán vàng không phân bổ là hình thức thanh toán dựa trên số dư ghi sổ thay vì chỉ định từng thỏi vàng cụ thể. Cách làm này giúp giảm chi phí lưu kho và chuyển giao vàng vật chất, nhưng nếu quy trình xác minh chủ thể giao dịch và nguồn gốc vàng bị nới lỏng, gánh nặng tuân thủ có thể tăng lên.

Trong văn bản công bố tháng 5/2026, chính quyền Hong Kong đặt mục tiêu nâng năng lực lưu trữ vàng lên hơn 2.000 tấn trong vòng 3 năm tới, hướng tới mục tiêu biến Hong Kong thành trung tâm giao dịch vàng quốc tế kiêm trung tâm dự trữ vàng của khu vực.

Môi trường thể chế cũng đang hỗ trợ cho dòng chảy hàng hóa này. Bộ Thương mại và Công nghiệp Hong Kong giới thiệu Hong Kong là cảng tự do, không áp thuế nhập khẩu lẫn xuất khẩu. Cục Thống kê Hong Kong cũng xếp vàng thỏi có độ tinh khiết từ 995.0 trở lên vào diện miễn phí khai báo.

Hiện chưa xác nhận được quy định công khai nào của Hong Kong cấm riêng vàng Nga. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc giao dịch không bị ràng buộc. Các ngân hàng, đơn vị tinh luyện và công ty vận chuyển có kết nối với hệ thống tài chính Mỹ vẫn phải cân nhắc đồng thời rủi ro trừng phạt thứ cấp và quy định phòng chống rửa tiền.

Theo Bộ Tài chính Mỹ và Reuters, một phần tiền bán vàng Nga đã được chuyển đổi thành tiền pháp định và tiền mã hóa.

Tuy nhiên, tác động của diễn biến này đến giá các tài sản rủi ro như Bitcoin(BTC) hay Ethereum(ETH) vẫn cần thêm xác nhận. Điều được xác nhận rõ ràng hiện nay không phải là chiều hướng giá vàng, mà là việc tuyến thanh toán và lưu kho vàng Nga đang dịch chuyển về đâu, và tổ chức tài chính nào sẽ gánh rủi ro trừng phạt.

Trong lúc chính quyền Hong Kong vận hành thử nghiệm hệ thống thanh toán bù trừ vàng tập trung và xúc tiến mở rộng năng lực lưu kho, Mỹ vẫn liên tục cảnh báo rủi ro trừng phạt đối với các tổ chức tài chính nước ngoài có liên hệ với nền kinh tế chiến tranh của Nga. Khi trục giao dịch vàng dịch chuyển, các ngân hàng cùng công ty vận chuyển, tinh luyện đi qua Hong Kong sẽ phải tính đến cả rủi ro trừng phạt thứ cấp lẫn gánh nặng thẩm định phòng chống rửa tiền.