Thị trường trái phiếu trung tâm dữ liệu AI đạt 61 tỷ USD sau 6 năm

Dòng tiền từ hóa đơn điện và hợp đồng thuê của các trung tâm dữ liệu AI đã trở thành nền tảng cho một thị trường trái phiếu trị giá 61 tỷ USD tại Phố Wall. Khả năng đảm bảo nguồn điện giờ đây là tiêu chí then chốt quyết định vị trí xây dựng và cấu trúc tài chính của các dự án này.

Hiệp hội Tài chính Cấu trúc (Structured Finance Association, SFA) cho biết trong báo cáo nghiên cứu ngày 23 tháng 7 rằng dư nợ chứng khoán hóa tài sản (ABS) và chứng khoán đảm bảo bằng bất động sản thương mại (CMBS) liên quan đến trung tâm dữ liệu đã tăng từ 4 tỷ USD năm 2020 lên 61 tỷ USD tính đến tháng 7 năm 2026. ABS là loại trái phiếu phát hành dựa trên dòng tiền từ tài sản, còn CMBS dựa trên dòng tiền từ bất động sản thương mại thế chấp.

Yếu tố cốt lõi vẫn là điện năng. Mỗi truy vấn AI đều tiêu tốn điện qua các khâu xử lý máy chủ, làm mát và truyền tải dữ liệu. Khi số lượng truy vấn tăng lên hàng triệu lượt mỗi ngày, chi phí điện trở thành khoản chi lớn nhất của trung tâm dữ liệu, đồng thời việc có đủ điện hay không sẽ quyết định cơ sở có vận hành được và có thu được tiền thuê hay không.

Phòng thí nghiệm Quốc gia Lawrence Berkeley (Lawrence Berkeley National Laboratory) ước tính trong báo cáo tháng 6 năm 2026 rằng lượng điện tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu tại Mỹ có thể đạt 649 TWh vào năm 2030, tương đương 11,8% tổng lượng điện tiêu thụ toàn nước Mỹ. Báo cáo đưa ra khoảng dự báo từ 521 TWh đến 843 TWh tùy kịch bản.

Đà tăng trưởng của thị trường tài chính trung tâm dữ liệu gắn liền với quy mô đầu tư hạ tầng AI. Cũng trong báo cáo trên, SFA dẫn nghiên cứu của Morgan Stanley(MS) cho biết đầu tư trung tâm dữ liệu toàn cầu cần khoảng 2.900 tỷ USD tính đến năm 2028, trong đó 1.400 tỷ USD có thể được các tập đoàn điện toán đám mây lớn tự tài trợ bằng dòng tiền sẵn có, còn 1.500 tỷ USD còn lại cần huy động từ bên ngoài.

SFA ước tính ABS và CMBS có thể đảm nhận khoảng 150 tỷ USD trong phần vốn cần huy động này. Ở giai đoạn đầu phát triển dự án, nguồn vốn thường đến từ vay xây dựng, tài trợ dự án, trái phiếu doanh nghiệp và vốn vay tư nhân; sau khi cơ sở hoàn thành và dòng tiền cho thuê dài hạn ổn định, chủ đầu tư có thể tái cấp vốn thông qua ABS hoặc CMBS.

Ở bước này, nhà đầu tư sẽ xem xét khả năng đảm bảo nguồn điện, mức tín nhiệm của bên thuê, thời hạn hợp đồng thuê và chất lượng tài sản thế chấp. Nói cách khác, độ tín nhiệm của trái phiếu không nằm ở bản thân tòa nhà trung tâm dữ liệu mà ở quyền tiếp cận điện, tiền thuê dài hạn và khả năng chi trả của bên thuê.

Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) ngày 29 tháng 7 phản hồi văn bản chất vấn của hãng luật Latham & Watkins rằng loại chứng khoán trung tâm dữ liệu theo các điều kiện được nêu ra không đáp ứng định nghĩa “asset-backed securities” theo luật chứng khoán Mỹ. Tuy nhiên, SEC nhấn mạnh đây chỉ là quan điểm của bộ phận chuyên môn, không phải quy tắc hay quyết định chính thức của ủy ban, và kết luận có thể thay đổi nếu tình tiết thực tế khác đi.

Trên thực tế, một thương vụ phát hành cụ thể đã hoàn tất. Aligned Data Centers cho biết đã hoàn tất đợt phát hành chứng khoán hóa tài sản trị giá 1,183 tỷ USD vào ngày 28 tháng 7, cao hơn khoảng 30% so với mục tiêu ban đầu 905 triệu USD.

Công ty giải thích nhu cầu từ các nhà đầu tư tổ chức là nguyên nhân khiến quy mô phát hành được nâng lên. Thị trường phản ứng tích cực, nhưng đi kèm đó là yêu cầu thẩm định ngày càng chặt chẽ hơn về việc liệu nguồn điện và hợp đồng thuê có thực sự chuyển hóa thành dòng tiền hay không.

Ở chiều ngược lại, tính xác thực của nhu cầu điện đang bị đặt dấu hỏi. Reuters đưa tin ngày 1 tháng 9 rằng tại một số khu vực miền Trung, Trung Tây và miền Nam nước Mỹ, các yêu cầu đấu nối điện của nhóm khách hàng tiêu thụ lớn, phần lớn là trung tâm dữ liệu, đã vượt 700 GW, cao gấp hơn 10 lần ước tính lượng điện tiêu thụ hiện tại của toàn bộ trung tâm dữ liệu tại Mỹ.

Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng và cơ quan quản lý cảnh báo rằng nhiều yêu cầu trong số đó có thể trùng lặp hoặc đến từ những chủ đầu tư chưa đủ năng lực tài chính và triển khai dự án. Theo họ, chỉ riêng quyền đấu nối lưới điện không đồng nghĩa với việc trung tâm dữ liệu sẽ tạo ra dòng tiền, mà cần được xác nhận thêm bởi giấy phép, nguồn vốn và hợp đồng thuê thực tế.

Texas trở thành trung tâm dữ liệu lớn đầu tiên tạm dừng cấp phép đấu nối lưới điện mới để rà soát tính khả thi của các kế hoạch dự án. Reuters cho biết tổng công suất đấu nối được yêu cầu tại Texas đã tăng từ khoảng 48 GW năm 2023 lên hơn 474 GW.

Diễn biến này cho thấy trung tâm dữ liệu AI đang được nhìn nhận không chỉ như bất động sản đơn thuần mà như một loại tài sản tài chính kết hợp giữa điện năng, hợp đồng thuê và tín nhiệm. TokenPost trước đó từng phản ánh nhận định rằng nút thắt trong quá trình mở rộng trung tâm dữ liệu AI đang chuyển dần sang nguồn cung điện, kéo theo làn sóng đầu tư vào hạ tầng năng lượng.

Đầu tư hạ tầng AI đang tác động đồng thời đến lưới điện và thị trường tài chính. Điều Phố Wall đóng gói để bán không chỉ là tòa nhà trung tâm dữ liệu, mà còn là quyền tiếp cận điện, dòng tiền thuê dài hạn và mức tín nhiệm của bên thuê. Dù vậy, mỗi thương vụ vẫn cần được xem xét riêng để xác định liệu nhu cầu điện được công bố có phải nhu cầu thực, và liệu chủ đầu tư có đủ năng lực hoàn thành dự án hay không.