Mất 200.000 USD vì sàn DeFi ngoại, Connecticut (Mỹ) cảnh báo nhà đầu tư

Bang Connecticut (Mỹ) vừa phát cảnh báo tới người tiêu dùng về việc sử dụng các sàn giao dịch DeFi (tài chính phi tập trung) đăng ký ở nước ngoài, sau khi ghi nhận trường hợp một cư dân bị lừa nạp 200.000 USD vào một nền tảng như vậy và không thể rút lại số tiền này.

Theo thông cáo báo chí do Tổng chưởng lý bang Connecticut William Tong công bố ngày 3 tháng 6 (giờ địa phương), các sàn DeFi hoạt động ngoài phạm vi giám sát của cơ quan quản lý cấp bang và liên bang Mỹ đang khiến nhà đầu tư đối mặt với nguy cơ thua lỗ lớn, đòn bẩy quá mức và rủi ro bảo mật. Thông báo nêu tên một loạt nền tảng làm ví dụ, gồm GMX, Gains Network, dYdX, Aevo, Drift Protocol, Vertex Protocol và Hyperliquid(HYPE).

Văn phòng Tổng chưởng lý bang Connecticut không tiết lộ khoản lỗ 200.000 USD xảy ra trên sàn nào. Theo cơ quan này, nạn nhân bị một người tự nhận quen biết mình lừa nạp tiền vào một sàn DeFi không được quản lý, và hiện vẫn chưa thể lấy lại số tiền đã mất.

Ông Tong cho biết “những nền tảng này được thiết kế để thu hút nhà đầu tư bằng lời hứa dễ tiếp cận và lợi nhuận lớn hơn”, đồng thời cảnh báo “khi sự cố xảy ra, nhà đầu tư gần như không được bồi hoàn, trong khi nền tảng vẫn giữ lại lợi nhuận - điều mà họ không hề quảng cáo”. Ông nói thêm: “Đây không phải đổi mới, mà là bóc lột”. Bình luận của ông cho thấy cơ quan quản lý bang Connecticut nhìn nhận các sàn DeFi ngoại là rủi ro mang tính hệ thống hơn là một mô hình đầu tư mới.

Trong cùng thông cáo, ông Jorge Perez, Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng bang Connecticut, nói “các nền tảng tiền mã hóa nước ngoài không được quản lý đang tạo ra rủi ro tài chính nghiêm trọng và những nguy cơ tiềm ẩn cho người tiêu dùng Connecticut”. Ông cho rằng nếu một nền tảng né tránh sự giám sát của Mỹ, người dùng nên mặc định rằng sẽ không có biện pháp bảo vệ nào khi sự cố xảy ra.

Trọng tâm của cảnh báo lần này nằm ở khoảng cách giữa cái tên “DeFi” và cách các nền tảng này thực sự vận hành. Về lý thuyết, DeFi là mô hình cung cấp dịch vụ tài chính qua hợp đồng thông minh và ví điện tử mà không cần trung gian. Nhưng theo cơ quan quản lý bang Connecticut, một số nền tảng lớn trong danh sách cảnh báo thực chất vận hành theo cấu trúc tập trung, đăng ký tại nước ngoài.

Việc cho phép giao dịch chỉ bằng ví điện tử mà không cần xác minh danh tính (KYC) cũng được nêu là một yếu tố rủi ro. Khi việc xác minh danh tính và thẩm quyền quản lý còn lỏng lẻo, người dùng có thể không biết mình sẽ được bảo vệ theo luật pháp của quốc gia nào nếu xảy ra gian lận hoặc tranh chấp.

Cấu trúc sản phẩm cũng bị chỉ ra là một vấn đề. Theo cảnh báo, một số nền tảng nước ngoài cung cấp đòn bẩy lên tới 50, 100, thậm chí 250 lần. Các nền tảng này còn cung cấp hợp đồng vĩnh viễn (perpetual) bám theo giá cổ phiếu của các công ty Mỹ như Apple, Tesla(TSLA), Nvidia(NVDA) và SpaceX, nhưng cơ quan quản lý lưu ý đây không phải là hoạt động mua cổ phiếu thực sự, mà chỉ là hình thức đặt cược vào một mức giá tổng hợp.

Hợp đồng vĩnh viễn là công cụ phái sinh không có ngày đáo hạn, được thiết kế để bám theo giá của tài sản cơ sở. Khi kết hợp với đòn bẩy, mức lãi hoặc lỗ có thể lớn hơn nhiều so với biến động giá thực tế, khiến rủi ro bị thanh lý vị thế tăng cao nếu tài sản thế chấp không đủ.

Hyperliquid được nhắc đến riêng trong thông báo. Văn phòng Tổng chưởng lý bang Connecticut cho biết khoảng 22,6% lưu lượng truy cập của Hyperliquid đến từ Mỹ. Đây được xem là ví dụ cho thấy ngay cả những nền tảng nước ngoài tuyên bố cấm người dùng Mỹ vẫn có thể bị truy cập thông qua mạng riêng ảo (VPN) và API công khai.

Trước đó, Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) cũng đã đưa Hyperliquid vào danh sách cảnh báo ngày 21 tháng 5. FCA cho biết nền tảng này chưa được cấp phép hoạt động tại Anh, đồng nghĩa người dùng sẽ không được bảo vệ bởi Dịch vụ Thanh tra Tài chính (Financial Ombudsman Service) hay Chương trình Bồi thường Dịch vụ Tài chính (Financial Services Compensation Scheme) của nước này.

Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ (CFTC) cũng ra tuyên bố chính sách về việc niêm yết hợp đồng vĩnh viễn vào ngày 29 tháng 5. Cùng lúc, CFTC ban hành lệnh cho phép niêm yết hợp đồng vĩnh viễn tham chiếu theo giá giao ngay của Bitcoin(BTC). Như vậy, một mặt cơ quan quản lý Mỹ đang từng bước đưa các sản phẩm phái sinh trong nước vào khuôn khổ pháp lý chính thức, mặt khác vẫn liên tục cảnh báo rủi ro từ các nền tảng nước ngoài không được quản lý.

Thời gian gần đây, bang Connecticut liên tục có động thái mạnh tay với các vấn đề pháp lý liên quan đến phái sinh và giao dịch trực tuyến xuyên biên giới. Trước đó, TokenPost từng đưa tin bang Connecticut đã kiện Kalshi nhằm ngăn nền tảng này cung cấp hợp đồng dự đoán thể thao không phép. Cảnh báo về DeFi lần này cũng nằm trong cùng xu hướng bảo vệ người tiêu dùng và xác định ranh giới thẩm quyền quản lý.

Luật bang Connecticut hiện cũng yêu cầu công bố rõ tính không thể đảo ngược của giao dịch tiền mã hóa. Theo quy định của bang, các nền tảng phải cảnh báo người dùng rằng thiệt hại do gian lận hoặc sự cố có thể không được hoàn lại, và giao dịch tiền mã hóa một khi đã thực hiện thì không thể hủy bỏ.

Đây không phải là biện pháp chế tài nhắm vào một nền tảng cụ thể, mà là lời cảnh báo nhắc lại giới hạn trong khả năng thu hồi tài sản khi người dùng giao dịch trên các nền tảng nước ngoài không được quản lý. Văn phòng Tổng chưởng lý bang Connecticut khuyến cáo người tiêu dùng nên báo cáo ngay cho cơ quan chức năng nếu gặp phải gian lận tiền mã hóa hoặc phát hiện dấu hiệu đáng ngờ.