582 nghìn tỷ yên đổ vào Prime: bài học tái cơ cấu KOSDAQ

Thị trường KOSDAQ của Hàn Quốc đang chuẩn bị chia thành hai phân khúc Premium và Standard cùng một nhóm quản lý riêng, nhưng giới chuyên gia cảnh báo rằng tiêu chí phân loại sau khi chia tách mới là yếu tố quyết định thành bại của đợt cải cách này.

Lee Bo-mi (이보미), nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc (KIF), viết trong bài phân tích "Tái cơ cấu phân khúc thị trường KOSDAQ: Bài học từ việc Nhật Bản tổ chức lại cơ cấu thị trường", đăng trên Bản tin Tài chính (Financial Brief) quyển 35 số 17, rằng "kết quả kỳ vọng của cải cách KOSDAQ cũng sẽ phụ thuộc vào thiết kế chi tiết sau khi phân loại". Đây là nhận định đáng chú ý vì cho thấy việc chia nhóm doanh nghiệp chỉ là bước đầu, còn quy tắc vận hành sau đó mới quyết định hiệu quả thực tế. Chính phủ Hàn Quốc, trong "Phương án cải thiện thể chất thị trường vốn" công bố tháng 3 năm 2026, đã đề xuất chia KOSDAQ thành hai phân khúc Premium và Standard cùng nhóm quản lý riêng, đồng thời áp dụng cơ chế thăng hạng - giáng hạng tự động dựa trên các tiêu chí định lượng.

Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC) xếp việc tách phân khúc KOSDAQ vào nhóm nhiệm vụ nuôi dưỡng doanh nghiệp đổi mới và tái cơ cấu cấu trúc thị trường trong phương án nói trên. Theo thiết kế, Premium dành cho nhóm doanh nghiệp lớn, đã trưởng thành với vốn hóa thị trường thuộc nhóm dẫn đầu; Standard dành cho doanh nghiệp đang trong giai đoạn mở rộng quy mô thông thường; còn nhóm quản lý là nơi giám sát riêng các doanh nghiệp có nguy cơ hủy niêm yết và rủi ro giao dịch. Trước đó, cơ quan quản lý tài chính Hàn Quốc đã siết chặt tiêu chí loại bỏ doanh nghiệp yếu kém khỏi KOSDAQ và thúc đẩy cơ chế quản lý riêng cho nhóm doanh nghiệp chất lượng cao.

Nhật Bản là trường hợp so sánh được nhắc đến nhiều nhất trong bài phân tích. Sở Giao dịch Nhật Bản (Japan Exchange Group, JPX) cho biết Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo (TSE) đã tái cơ cấu từ hệ thống thị trường cũ gồm Thị trường 1, Thị trường 2, Mothers và JASDAQ thành ba thị trường Prime, Standard và Growth kể từ ngày 4 tháng 4 năm 2022. Lý do tái cơ cấu xuất phát từ việc bản sắc của các thị trường cũ không rõ ràng và thiếu cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp nâng cao giá trị sau khi niêm yết.

Theo phân tích của bà Lee, sau khi Nhật Bản tái cơ cấu, sự gia tăng giá trị doanh nghiệp và dòng vốn nước ngoài đổ vào tập trung chủ yếu ở thị trường Prime. Tổng vốn hóa toàn thị trường chứng khoán Nhật Bản tăng từ 712 nghìn tỷ yên lên 1.294 nghìn tỷ yên, tức tăng thêm 582 nghìn tỷ yên, trong đó 566 nghìn tỷ yên tập trung vào riêng thị trường Prime. Nhà đầu tư nước ngoài cũng chỉ mua ròng cổ phiếu tích lũy 18,1 nghìn tỷ yên tại thị trường Prime.

Ngược lại, hai thị trường Standard và Growth tương đối trì trệ. Tỷ trọng vốn hóa của thị trường Standard trong tổng thị trường giảm từ 3,02% xuống 2,61%, trong khi vốn hóa bình quân mỗi doanh nghiệp chỉ tăng nhẹ từ 15 tỷ yên lên 21 tỷ yên. Tỷ trọng vốn hóa của thị trường Growth cũng giảm từ 0,89% xuống 0,73%, còn vốn hóa bình quân mỗi doanh nghiệp chỉ dao động quanh mức 14-16 tỷ yên.

Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo công bố cải tổ tiêu chí duy trì niêm yết đối với thị trường Growth vào tháng 9 năm 2025. Sở Giao dịch Nhật Bản cho biết việc điều chỉnh tiêu chí nhằm biến Growth thành "thị trường quy tụ các doanh nghiệp hướng tới tăng trưởng cao". Tiêu chí hiện hành yêu cầu vốn hóa từ 4 tỷ yên trở lên sau 10 năm niêm yết, nhưng từ ngày 1 tháng 3 năm 2030 sẽ đổi thành vốn hóa từ 10 tỷ yên trở lên sau 5 năm niêm yết.

Diễn biến này đặt ra câu hỏi trực tiếp cho cải cách KOSDAQ. Nếu tiêu chí phân loại thiên quá nhiều về các yếu tố quy mô như vốn hóa thị trường hay lợi nhuận hoạt động, những doanh nghiệp công nghệ sinh học hay trí tuệ nhân tạo cần đầu tư trước quy mô lớn và nghiên cứu phát triển dài hạn có thể bị xếp vào Standard một cách mang tính cơ cấu. Giới phân tích cảnh báo rằng nếu các tiêu chí không liên quan đến nỗ lực thực tế của doanh nghiệp chi phối quá mạnh, hiệu ứng kỳ thị có thể lớn hơn động lực thăng hạng.

Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc cho rằng cần đưa các yếu tố định tính như khả năng thanh toán, khả năng hoạt động liên tục và tính toàn vẹn của kiểm soát nội bộ vào tiêu chí phân loại phân khúc và thăng - giáng hạng. Viện này đề xuất khi quyết định giáng hạng nên áp dụng điều kiện đa kỳ, cảnh báo trước và cho gia hạn dựa trên công bố kế hoạch cải thiện, đồng thời cần quy định thời hạn và điều kiện tái thẩm định để nhóm quản lý không bị cố định kéo dài.

Việc củng cố hạ tầng phân tích doanh nghiệp cho phân khúc Standard cũng được nêu là nhiệm vụ cần thiết. Do khoảng cách giữa các doanh nghiệp trong phân khúc thấp hơn khá lớn nhưng thị trường có thể nhìn nhận chúng như một khối đồng nhất, tình trạng bất cân xứng thông tin có nguy cơ gia tăng. Báo cáo đề xuất bổ sung dần dự báo đồng thuận về kết quả kinh doanh, khoảng định giá và kịch bản rủi ro giảm giá vào báo cáo của các trung tâm nghiên cứu doanh nghiệp, đồng thời cần cập nhật định kỳ và cung cấp nhiều nguồn nghiên cứu độc lập.

Phương án chi tiết về tái cơ cấu phân khúc KOSDAQ dự kiến được công bố vào cuối tháng 9 đến đầu tháng 10 năm 2026 và có hiệu lực từ đầu năm 2027.