Cổ phiếu ưu đãi Hàn Quốc chiết khấu tới 63%, hội đồng quản trị bị đặt dấu hỏi trách nhiệm

Nhiều cổ phiếu ưu đãi (preferred stock) trên thị trường chứng khoán Hàn Quốc đang giao dịch thấp hơn tới 63% so với cổ phiếu phổ thông cùng công ty, khoảng cách giá mà giới quan sát cho rằng khó lý giải chỉ bằng lý do cổ phiếu ưu đãi không có quyền biểu quyết. Vấn đề này đang bị soi xét như một chỉ dấu cho thấy lỗ hổng trong chính sách phân bổ vốn và hoàn trả cổ đông của các doanh nghiệp niêm yết.

Diễn đàn Quản trị Doanh nghiệp Hàn Quốc (Korea Corporate Governance Forum) mới đây tổ chức hội thảo với chủ đề mức chiết khấu bị che giấu của cổ phiếu ưu đãi Hàn Quốc và hướng giải quyết. Hãng tin tài chính Yonhap Infomax dẫn số liệu công bố ngày 1 cho biết cổ phiếu ưu đãi của Samsung Electronics (005930) đang giao dịch thấp hơn khoảng 25% so với cổ phiếu phổ thông, trong khi mức chênh lệch của Hyundai Motor (005380) loại 2 ưu đãi B lên tới 50% và của Doosan (000150) ở mức trên dưới 60%.

Về nguyên tắc, cổ phiếu ưu đãi là loại cổ phiếu mà nhà đầu tư chấp nhận từ bỏ quyền biểu quyết để đổi lấy ưu tiên cao hơn khi nhận cổ tức hoặc phân chia tài sản còn lại nếu công ty giải thể. Tuy nhiên, phần lớn cổ phiếu ưu đãi tại Hàn Quốc không có mức cổ tức bảo đảm, hoặc chỉ được trả ở mức 1-2% mệnh giá, khiến tỷ suất cổ tức ưu tiên tính theo thị giá thực tế thường dưới 0,1%. Thứ tự ưu tiên khi phân chia tài sản còn lại cũng ngang bằng cổ phiếu phổ thông, khiến giới chuyên gia đánh giá loại cổ phiếu này gần như chỉ là “cổ phiếu phổ thông không có quyền biểu quyết” trên thực tế.

So sánh với thị trường Mỹ cũng được đưa ra tại hội thảo. Cổ phiếu loại C không có quyền biểu quyết của Alphabet (GOOGL) giao dịch ở mức giá gần tương đương cổ phiếu loại A có quyền biểu quyết, còn mức chênh lệch giữa cổ phiếu loại B và loại A của Berkshire Hathaway (BRK.B) chỉ khoảng 1%. Trong khi đó tại Hàn Quốc, dù cùng đại diện cho phần vốn góp tại một công ty, khoảng cách giá giữa cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi đã trở thành thông lệ kéo dài ở mức vài chục phần trăm.

Nguyên nhân được chỉ ra nằm ở cách các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) cơ cấu danh mục và thông lệ hoàn trả cổ đông của doanh nghiệp. Các ETF theo dõi những chỉ số lớn như KOSPI200 chủ yếu đưa cổ phiếu phổ thông vào danh mục, khiến cổ phiếu ưu đãi gần như đứng ngoài dòng vốn đầu tư thụ động. Bên cạnh đó, việc nhiều doanh nghiệp chỉ mua lại cổ phiếu phổ thông hoặc loại trừ cổ phiếu ưu đãi khỏi các đợt chào mua công khai cũng bị cho là góp phần nới rộng mức chiết khấu.

Một số trường hợp doanh nghiệp liên tục mua lại cổ phiếu phổ thông, hoặc chỉ chào mua cổ phiếu ưu đãi khi hệ số giá trên giá trị sổ sách (P/B) đang ở mức thấp, cũng được nêu ra như ví dụ điển hình. Theo nhận định tại hội thảo, việc bên phát hành không đối xử tích cực với cổ phiếu ưu đãi vô hình trung trở thành tín hiệu để thị trường tiếp tục định giá thấp loại cổ phiếu này.

Sachin Mistry (Sachin Mistry) Giám đốc điều hành Palisade Capital nhận định “cổ đông sở hữu cổ phiếu ưu đãi không có quyền biểu quyết buộc phải hoàn toàn phụ thuộc vào thiện chí bảo vệ lợi ích của hội đồng quản trị”. Theo ông, nếu hội đồng quản trị chủ động hành động để nâng giá trị cổ phiếu ưu đãi, đây có thể là tín hiệu cho thấy quản trị doanh nghiệp đang được cải thiện.

Cũng có ý kiến cho rằng việc mua lại cổ phiếu ưu đãi không hề bất lợi cho cổ đông cổ phiếu phổ thông. Lập luận đưa ra là nếu dùng cùng một khoản chi phí để mua và hủy cổ phiếu ưu đãi đang bị định giá thấp, số lượng cổ phiếu có thể giảm được sẽ nhiều hơn, qua đó giúp cải thiện đáng kể chỉ số lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu (EPS). Một nhà đầu tư nước ngoài tham dự hội thảo bình luận “nếu có một đơn vị có thể xây nhà máy công suất tương đương với chi phí chỉ bằng một nửa, mà ban lãnh đạo vẫn chọn ký hợp đồng với nơi đắt gấp đôi, thì họ cần giải thích rõ lý do cho quyết định đó”.

Điểm gây tranh cãi khác là lợi ích của việc hủy cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi không giống nhau. Khi hủy cổ phiếu phổ thông, số cổ phiếu có quyền biểu quyết giảm xuống, qua đó có thể gián tiếp nâng tỷ lệ sở hữu của cổ đông chi phối. Trong khi đó, việc hủy cổ phiếu ưu đãi hầu như không mang lại hiệu ứng tương tự. Vì vậy, một số ý kiến cho rằng thông lệ loại trừ cổ phiếu ưu đãi khỏi các chương trình mua lại nên được nhìn nhận là vấn đề quản trị doanh nghiệp, chứ không đơn thuần là bài toán chi phí.

Jeon Jong-eon (Jeon Jong-eon), đại diện MyAlpha Management tại Hàn Quốc, cho biết “cổ phiếu ưu đãi của những doanh nghiệp có tỷ lệ chi trả cổ tức thấp dù được chiết khấu mạnh vẫn khó thu hút nhà đầu tư, vì tỷ suất cổ tức thực tế quá thấp”. Ông đánh giá nếu doanh nghiệp nâng tỷ lệ chi trả cổ tức lên khoảng 60%, tỷ suất cổ tức của cổ phiếu ưu đãi có thể tăng lên mức hai chữ số, đồng thời mức chênh lệch giá so với cổ phiếu phổ thông có thể thu hẹp xuống dưới 20%.

Trên thị trường, đã xuất hiện những động thái kêu gọi định giá lại cổ phiếu ưu đãi. Một số nhà đầu tư đang gửi thư kiến nghị tới các doanh nghiệp niêm yết lớn, đề nghị mua lại cổ phiếu ưu đãi. Tại hội thảo, các diễn giả cũng nhắc tới việc Mirae Asset Securities (Mirae Asset Securities) và BYC (BYC) đã dành phần lớn ngân sách mua lại cổ phiếu quỹ cho cổ phiếu ưu đãi, còn Hyundai Motor đã chính thức công bố chủ trương mua lại cân bằng giữa cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi.

Samsung Electronics là cái tên thường xuyên được nhắc tới như trường hợp tiêu biểu trong tranh luận về cổ phiếu ưu đãi. Điểm mấu chốt nằm ở việc quyết định hủy cổ phiếu phổ thông có thể ảnh hưởng đến tỷ lệ sở hữu của các công ty tài chính trong tập đoàn, đồng thời liên quan trực tiếp đến bài toán thu hẹp mức chênh lệch giá của cổ phiếu ưu đãi.

Cổ phiếu ưu đãi cũng đã trở thành công cụ huy động vốn quan trọng đối với các doanh nghiệp niêm yết liên quan đến tiền mã hóa. TokenPost trước đó từng đưa tin Strategy (MSTR) đã dùng một phần tiền thu được từ việc bán cổ phiếu phổ thông để mua lại cổ phiếu ưu đãi STRC. Với các doanh nghiệp nắm giữ Bitcoin(BTC) và Ethereum(ETH) trong cơ cấu tài sản, giá và cấu trúc cổ tức của cổ phiếu ưu đãi không chỉ đơn thuần phản ánh biến động giá cổ phiếu mà còn gắn liền với sự ổn định tài chính của chính doanh nghiệp đó.

Tranh luận về cổ phiếu ưu đãi tại Hàn Quốc khởi nguồn từ vấn đề bảo vệ cổ đông nhỏ lẻ, nhưng cũng đặt ra câu hỏi tương tự khi đánh giá các doanh nghiệp tài sản số đang sử dụng công cụ cổ phiếu ưu đãi để huy động vốn. Việc cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi được trao những quyền lợi gì, cùng cách doanh nghiệp đối xử với từng nhóm cổ đông, đang trở thành yếu tố then chốt để đọc hiểu cấu trúc vốn của một công ty.