Tăng trưởng 4,3%, McKinsey: Trung Quốc khó thay thế

GDP quý II của Trung Quốc chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, trong khi chiến lược của các tập đoàn toàn cầu tại nước này nghiêng về tái cơ cấu hoạt động hơn là rút lui hoàn toàn. Tăng trưởng chậm lại và sức mua nội địa suy yếu rõ rệt, nhưng quy mô ngành sản xuất và thị trường tiêu dùng trong nước khiến Trung Quốc khó bị thay thế trong ngắn hạn, theo giới phân tích.

Đài CNBC, trong bản tin "The China Connection" phát hành lúc 8h sáng ngày 1 (giờ Hàn Quốc), đã dẫn quan điểm này khi giới thiệu cuốn sách "The Next China Is Still China" của Joe Ngai (Joe Ngai), Chủ tịch khu vực Đại Trung Hoa của McKinsey, và Nick Leung (Nick Leung), đối tác cấp cao của McKinsey. Trang chính thức của McKinsey cũng giới thiệu cuốn sách này như một cẩm nang kinh doanh tại Trung Quốc, với tiền đề rằng "những chiến lược từng thành công tại Trung Quốc trước đây nay không còn đủ".

Xuất phát điểm của lập luận là quy mô thị trường Trung Quốc. Nhà xuất bản Simon & Schuster cho biết trong phần giới thiệu sách rằng Trung Quốc chiếm 30% sản xuất toàn cầu và 18% GDP toàn cầu. Dù tình trạng già hóa dân số, tăng trưởng chậm lại và rủi ro địa chính trị đều gia tăng, bản thân thị trường Trung Quốc vẫn khó có thể thay thế được.

Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, GDP quý II năm 2026 của nước này tăng 4,3% so với cùng kỳ năm trước, còn GDP nửa đầu năm tăng 4,7%. Cùng giai đoạn, doanh số bán lẻ tăng 1,3%, riêng tháng 6 chỉ tăng 1,0%. Tốc độ phục hồi tiêu dùng yếu hơn cả tốc độ tăng trưởng chung.

Những con số này cho thấy Trung Quốc không còn ở giai đoạn tăng trưởng cao như trước. Năng lực cạnh tranh của ngành sản xuất và xuất khẩu vẫn lớn, nhưng nếu tiêu dùng nội địa phục hồi chậm, doanh thu, hàng tồn kho và chiến lược giá của các thương hiệu toàn cầu cũng chịu áp lực. Sức hút và sự mệt mỏi của thị trường Trung Quốc đang lớn lên cùng lúc.

Dòng vốn nước ngoài cũng cho thấy xu hướng tương tự. Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết trong 7 tháng đầu năm 2026, số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài mới thành lập đạt 37.711 doanh nghiệp, tăng 4,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) thực tế sử dụng chỉ đạt 438,33 tỷ nhân dân tệ, giảm 6,2%.

Mức độ phân hóa giữa các lĩnh vực khá lớn. Cùng giai đoạn, FDI vào lĩnh vực công nghệ cao tăng 32,7%. Câu hỏi quan trọng hơn không còn là có rời khỏi Trung Quốc hay không, mà là ở lại với ngành nào và theo cách nào.

FDI là vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, tức dòng vốn dài hạn mà doanh nghiệp hoặc nhà đầu tư nước ngoài rót vào thông qua việc thành lập pháp nhân tại chỗ, mua cổ phần hoặc đầu tư thiết bị. Số pháp nhân mới tăng không có nghĩa tổng vốn đầu tư thực tế cũng tăng, và tổng vốn đầu tư giảm vẫn có thể đi kèm mức tăng đầu tư ở một số lĩnh vực công nghệ cao cụ thể.

Động thái của các tập đoàn đa quốc gia cũng phản ánh khung phân tích này. Starbucks(SBUX) cho biết đã hoàn tất liên doanh mảng bán lẻ tại Trung Quốc với Boyu Capital vào ngày 2/4. Starbucks giữ lại 40% cổ phần, trong khi Boyu Capital nắm 60%.

Đây là trường hợp doanh nghiệp thay đổi cơ cấu vận hành thông qua đối tác địa phương thay vì rút khỏi thị trường Trung Quốc. Trước đó, TokenPost từng đưa tin Microsoft(MSFT) dù thu hẹp tổ chức tại Trung Quốc vẫn duy trì điểm tiếp cận thị trường thông qua nhu cầu điện toán đám mây và AI từ các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng ra nước ngoài. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và áp lực pháp lý, phản ứng của từng doanh nghiệp phần nhiều nghiêng về tái cơ cấu hoạt động hơn là rút lui toàn diện.

Doanh nghiệp nội địa Trung Quốc cũng chịu áp lực tương tự. Theo công bố trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hong Kong, MIXUE Group cho biết doanh thu nửa đầu năm 2026 đạt 15,2158 tỷ nhân dân tệ, tăng 2,3%, nhưng lợi nhuận trong kỳ giảm 14,7%, còn 2,3193 tỷ nhân dân tệ. Công ty lý giải nguyên nhân đến từ chi phí gia tăng và mở rộng đầu tư cho chất lượng.

Thị trường Trung Quốc vẫn lớn nhưng đang chuyển thành nơi cạnh tranh giá và áp lực chi phí diễn ra song song. Không chỉ doanh nghiệp nước ngoài gặp khó, doanh nghiệp Trung Quốc cũng phải giữ biên lợi nhuận giữa ba yếu tố: giá thấp, mở rộng nhanh và đầu tư chất lượng. "Trung Quốc tiếp theo" mà McKinsey nhắc đến gần như đồng nghĩa với việc đây không còn là thị trường dễ kiếm lời theo cách cũ.

Ở chiều ngược lại, quan điểm phản biện cũng rõ ràng. Hãng tin Reuters đưa tin giới công nghiệp Đức đang yêu cầu chính phủ của Thủ tướng Friedrich Merz (Friedrich Merz) có chính sách cứng rắn hơn với Trung Quốc, với lý do cạnh tranh không lành mạnh từ các doanh nghiệp Trung Quốc. Góc nhìn xem Trung Quốc là thị trường không thể bỏ qua và góc nhìn xem đây là đấu trường cạnh tranh nguy hiểm đang cùng lúc lớn lên.

Với độc giả Việt Nam, điểm đáng chú ý là tranh luận về kinh tế Trung Quốc không chỉ là câu chuyện của riêng thị trường chứng khoán nước này. Tiêu dùng nội địa Trung Quốc chậm lại ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của các thương hiệu toàn cầu, còn tỷ trọng ngành sản xuất liên quan trực tiếp đến chuỗi cung ứng và dòng chảy thương mại châu Á. Diễn biến chỉ số PMI sản xuất Trung Quốc thu hẹp mà TokenPost từng đưa tin cũng nằm trong mạch phân tích này.

Lập luận của McKinsey không khẳng định Trung Quốc đang phục hồi. Số liệu thống kê chính thức cho thấy tăng trưởng chậm lại và tiêu dùng yếu, trong khi số liệu vốn nước ngoài cho thấy tổng đầu tư giảm nhưng đầu tư công nghệ cao tăng. Nhận định Trung Quốc khó bị thay thế hoàn toàn và cảnh báo áp lực cạnh tranh trong nước gia tăng đang tồn tại song song.