4 tỷ USD mua lại trái phiếu Mỹ, tranh cãi carry trade thị trường mới nổi nóng trở lại

Kế hoạch mở rộng chương trình mua lại trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn dài của Bộ Tài chính Mỹ (US Department of the Treasury) đã khơi lại tranh cãi về carry trade tại các thị trường mới nổi. Giới quan sát cho rằng áp lực tăng lãi suất dài hạn giảm bớt và đồng USD suy yếu có thể khiến dòng vốn dịch chuyển về các thị trường mới nổi lãi suất cao, trong khi một số ý kiến chỉ trích rằng động thái này có thể làm tổn hại niềm tin vào chính sách.

Bộ Tài chính Mỹ cho biết ngày 19 tháng 8 sẽ nâng quy mô mua lại trái phiếu chính phủ danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm nhằm hỗ trợ thanh khoản, từ mức tối đa 2 tỷ USD mỗi phiên lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi phiên. Tiêu chuẩn mới áp dụng từ ngày 9 đến ngày 4 tháng 11.

Bộ này giải thích rằng lượng đề nghị bán ra của các bên tham gia thị trường ở nhóm kỳ hạn dài đã đủ lớn, nên mục đích chính của chương trình là hỗ trợ thanh khoản. Mua lại trái phiếu là biện pháp chính phủ mua lại trái phiếu đang lưu hành trên thị trường, thường dùng để giảm áp lực giao dịch ở một số kỳ hạn nhất định và củng cố thanh khoản chung.

Động thái lần này gắn liền với tranh cãi trước đó, khi việc mở rộng mua lại trái phiếu dài hạn của Bộ Tài chính Mỹ từng bị diễn giải như một yếu tố tác động đến thanh khoản tài sản rủi ro. Khi đó, điểm mấu chốt không phải là khẳng định thông báo của Bộ Tài chính trực tiếp làm thay đổi giá một tài sản cụ thể, mà là việc thay đổi trong môi trường lãi suất và thanh khoản đồng USD được xem là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến cách diễn giải tài sản rủi ro.

Carry trade là chiến lược vay vốn bằng đồng tiền lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản có lãi suất cao hơn. Khi chi phí huy động USD giảm và rủi ro tỷ giá bớt đi, các thị trường lãi suất cao như Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ, Colombia thường được nhắc đến như những ứng viên hưởng lợi.

Ngân hàng trung ương Brazil đã hạ lãi suất Selic xuống 14,00% vào ngày 5 tháng 8. Ngân hàng trung ương Thổ Nhĩ Kỳ giữ nguyên lãi suất repo kỳ hạn 1 tuần ở mức 37% trong cuộc họp ngày 23 tháng 7, còn lãi suất cơ bản của ngân hàng trung ương Colombia hiện ở mức 12,0%.

Robin Brooks, nhà nghiên cứu tại Viện Brookings (Brookings Institution), viết trong một bài đăng công khai ngày 24 tháng 8 rằng việc nhóm G10 kìm hãm lợi suất một cách nhân tạo đang gián tiếp hỗ trợ carry trade tại các thị trường mới nổi. Ông cho biết đồng USD đã lập đáy mới so với các đồng tiền thị trường mới nổi sau thông báo mua lại trái phiếu của Bộ Tài chính Mỹ, và nhận định dòng vốn lớn có thể đổ về nhóm thị trường này.

Cách diễn giải này chỉ phù hợp khi đồng USD suy yếu và xu hướng ưa chuộng thị trường mới nổi lãi suất cao cùng diễn ra. Khi trần lãi suất dài hạn bị kìm lại và đồng USD yếu đi, nhà đầu tư có thể quay lại cân nhắc những thị trường đang cung cấp lãi suất danh nghĩa tương đối cao hơn.

Dòng vốn ngắn hạn cũng có phần cải thiện. Theo số liệu của LSEG Lipper tính đến ngày 28 tháng 8, các quỹ cổ phiếu thị trường mới nổi ghi nhận dòng vốn ròng vào 709 triệu USD, còn các quỹ trái phiếu ghi nhận 956 triệu USD.

Tuy nhiên, chỉ với các con số này thì chưa thể khẳng định xu hướng đã đảo chiều. Carry trade là chiến lược mà lợi nhuận có thể nhanh chóng bị bào mòn nếu tỷ giá biến động ngược chiều, ngay cả khi chênh lệch lãi suất lớn.

Ý kiến phản đối cũng không kém phần rõ ràng. Nhà đầu tư Stanley Druckenmiller, trong bài viết đăng trên Wall Street Journal, chỉ trích việc mua lại trái phiếu dài hạn là "sai lầm" và là hành vi "quản lý giá".

Reuters đưa tin động thái này tạo ra đợt phục hồi nhẹ trên thị trường trái phiếu dài hạn ngay sau khi công bố, nhưng đà tăng đã sớm đảo ngược. Citadel Securities, trong một bài viết ngày 24 tháng 8, nhận định đây không phải là nới lỏng định lượng theo nghĩa truyền thống, đồng thời cảnh báo nỗ lực kìm giữ lãi suất dài hạn có thể gây tranh cãi về "đàn áp tài chính".

Rủi ro đảo chiều dòng vốn tại các thị trường mới nổi vẫn còn. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong Báo cáo Ổn định Tài chính Toàn cầu công bố tháng 4 cảnh báo việc tất toán carry trade và dòng vốn rút khỏi các thị trường mới nổi có thể làm gia tăng áp lực lên tỷ giá.

Với nhà đầu tư Hàn Quốc, tranh cãi này cũng là vấn đề cần theo dõi song song giữa tỷ giá và giá tài sản rủi ro. Việc chương trình mua lại trái phiếu dài hạn mở rộng của Bộ Tài chính Mỹ vẫn là biến số cần quan sát phản ứng của đồng USD và lợi suất trái phiếu dài hạn, điều này cũng liên quan đến lợi nhuận quy đổi ra đồng won và các quyết định đầu tư tài sản nước ngoài.

Áp lực này đã bộc lộ trên thị trường châu Á ngày 1 tháng 9. Reuters đưa tin phần lớn đồng tiền và cổ phiếu các thị trường mới nổi châu Á suy yếu do giá dầu tăng và kỳ vọng Mỹ nâng lãi suất trở lại.

Cùng ngày, đồng won Hàn Quốc tăng 0,5%, trong khi đồng rupiah Indonesia và đồng peso Philippines lần lượt giảm 0,3%. Bộ Tài chính Mỹ dự kiến công bố quy mô mua lại trái phiếu tiếp theo trong lịch trình tái cấp vốn theo quý vào ngày 4 tháng 11.