57,13%: Tỷ trọng USD dẫn đầu dự trữ ngoại hối toàn cầu

Tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu đạt 57,13% trong quý 1/2026, tăng so với mức 56,42% của quý trước, trong khi tổng dự trữ ngoại hối thế giới giảm nhẹ xuống còn 13,1 nghìn tỷ USD (khoảng 17.921 nghìn tỷ won). Số liệu chính thức này cho thấy vị thế đồng tiền dự trữ hàng đầu của USD vẫn được duy trì, ngay giữa lúc tranh luận về nợ công Mỹ và lãi suất dài hạn khiến giả thuyết “USD sụp đổ” quay trở lại.

Theo dữ liệu COFER do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố, tỷ trọng USD trong quý 1/2026 tăng so với quý liền trước. Cùng kỳ, tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu đạt 13,1 nghìn tỷ USD (khoảng 17.921 nghìn tỷ won), giảm nhẹ so với mức 13,15 nghìn tỷ USD (khoảng 17.989 nghìn tỷ won) của quý trước đó.

James Rickards, cây bút bình luận của Daily Reckoning, viết trong bài phân tích ngày 27 tháng 8 rằng “vị thế đồng tiền dự trữ hàng đầu của USD không hề gặp nguy hiểm”. Ông lập luận rằng dự trữ ngoại hối không đơn thuần là những khối tiền mặt nằm im, mà được vận hành dưới dạng tài sản thanh khoản như trái phiếu Chính phủ Mỹ định giá bằng USD.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng đưa ra nhận định tương tự trong báo cáo FEDS Notes công bố ngày 16 tháng 7, khẳng định USD vẫn giữ vai trò trung tâm trong giao dịch ngoại hối, thanh toán xuyên biên giới, tài sản dự trữ chính thức và các đồng tiền định giá trái phiếu, khoản vay quốc tế. Fed nhận định stablecoin và thanh toán số hiện đang mở rộng các kênh tiếp cận và chuyển giao USD, thay vì thay thế đồng tiền này.

COFER là bộ dữ liệu tổng hợp cơ cấu tiền tệ trong dự trữ ngoại hối chính thức toàn cầu, do IMF thu thập và công bố. Dữ liệu này cho thấy USD, euro, yen Nhật và các đồng tiền chủ chốt khác chiếm tỷ trọng bao nhiêu trong tài sản ngoại hối mà ngân hàng trung ương và cơ quan tiền tệ các nước đang nắm giữ. Trong các tranh luận về vị thế đồng tiền dự trữ, tỷ trọng USD thường được xem là chỉ báo đại diện cho nhu cầu đối với USD và mức độ tin tưởng vào thị trường tài chính quốc tế.

Trục tranh luận còn lại xoay quanh tình hình tài khóa của Mỹ. Báo cáo tài khóa năm 2025 của Bộ Tài chính Mỹ cho biết nợ công do công chúng nắm giữ đã đạt 99% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào cuối năm tài khóa. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) dự báo tỷ lệ này sẽ tăng lên 101% vào năm 2026 và 120% vào năm 2036.

Con số 123% mà Rickards nhắc đến trong bài viết được tính theo tổng nợ công, khác với chỉ số nợ do công chúng nắm giữ. Tổng nợ công bao gồm cả phần Chính phủ nắm giữ nội bộ, trong khi nợ do công chúng nắm giữ chủ yếu tính phần nợ do nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài sở hữu. Nếu không phân biệt rõ hai khái niệm này, các tranh luận về quy mô nợ và khả năng bền vững tài khóa dễ bị đặt trên hai thước đo khác nhau.

Cùng lúc đó, việc Bộ Tài chính Mỹ mở rộng quy mô mua lại trái phiếu (buyback) cũng làm nóng thêm tranh luận trên thị trường. Cơ quan này thông báo sẽ nâng quy mô mua lại hỗ trợ thanh khoản đối với trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm, từ mức tối đa 2 tỷ USD (khoảng 2,736 nghìn tỷ won) lên tối thiểu 4 tỷ USD (khoảng 5,472 nghìn tỷ won) mỗi phiên. Quy định mới áp dụng từ ngày 9 tháng 9 đến ngày 4 tháng 11.

Buyback là biện pháp Bộ Tài chính Mỹ mua lại trái phiếu đã phát hành trên thị trường. Động thái lần này thiên về việc bổ sung thanh khoản cho một số kỳ hạn nhất định và ổn định chức năng vận hành của thị trường trái phiếu, hơn là một chính sách nhằm cắt giảm nợ công. Đây khó có thể xem là công cụ trực tiếp giải quyết vấn đề thâm hụt cơ cấu hay chi phí lãi vay.

Reuters đưa tin trong các ngày 19-21 tháng 8 rằng việc mở rộng buyback đã khơi lại lo ngại về đà tăng của vàng và Bitcoin(BTC), cũng như khả năng USD suy yếu. Một số nhà đầu tư trên thị trường diễn giải đây là biện pháp ghìm đỉnh lãi suất dài hạn, tức tín hiệu chính sách liên quan đến lãi suất và thanh khoản, hơn là biện pháp bảo vệ giá trị USD.

Tuy nhiên cũng có ý kiến phản bác. Citadel Securities cho rằng động thái của Bộ Tài chính Mỹ gần với “đàn áp tài chính”. Một số công ty quản lý tài sản khác cũng chỉ ra rằng buyback có thể ảnh hưởng đến cơ cấu kỳ hạn trái phiếu và thanh khoản thị trường, nhưng không phải là giải pháp cho vấn đề thâm hụt mang tính cơ cấu.

Đối với nhà đầu tư, câu chuyện đáng chú ý không nằm ở việc USD có sụp đổ hay không, mà ở mối liên hệ giữa thanh khoản USD và biến động của Bitcoin(BTC). Fed khẳng định trong báo cáo ngày 16 tháng 7 rằng USD vẫn giữ vai trò trung tâm trong giao dịch ngoại hối, thanh toán xuyên biên giới và tài sản dự trữ chính thức.

Theo dữ liệu TIC của Bộ Tài chính Mỹ, tính đến tháng 6/2026, Nhật Bản là chủ nợ nước ngoài lớn nhất nắm giữ trái phiếu Chính phủ Mỹ với 1,1167 nghìn tỷ USD (khoảng 1,528 nghìn tỷ won). Con số này củng cố thêm lập luận của Rickards rằng cốt lõi của hệ thống USD nằm ở quy mô và thanh khoản của thị trường trái phiếu Chính phủ Mỹ, chứ không chỉ ở tên gọi đồng tiền.

Số liệu chính thức xác nhận vị thế của USD không đồng nghĩa với việc gánh nặng tài khóa của Mỹ biến mất. Vị thế đồng tiền chủ chốt của USD và khả năng bền vững của nợ công là hai vấn đề khác nhau. Điều có thể khẳng định ở thời điểm hiện tại là USD vẫn là đồng tiền trung tâm của hệ thống tài chính toàn cầu, còn thị trường trái phiếu Chính phủ Mỹ - trụ cột nâng đỡ vị thế đó - đang phải đối mặt với tranh luận tài khóa ngày càng lớn hơn.