4,35%: Lợi suất 2 năm Mỹ tăng vọt, Fed tranh cãi mục tiêu lạm phát 2%

Tranh cãi quanh mục tiêu lạm phát 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang lan sang lộ trình lãi suất, đồng USD và thanh khoản, đưa các biến số này trở lại tâm điểm thị trường. Cuộc tranh luận không nhắm trực tiếp vào Bitcoin(BTC) hay các tài sản số khác, nhưng giới đầu tư vẫn chia rẽ quan điểm vì nó chạm đến môi trường định giá chung của tài sản rủi ro.

George Ford Smith, cây bút của Mises Wire, nêu quan điểm này trong bài viết “The Fallacy of Stable Prices” đăng ngày 31 tháng 8. Ông cho rằng sự ám ảnh của Fed với việc giữ giá cả ổn định đã làm trầm trọng thêm bất ổn kinh tế suốt 100 năm qua. Theo tác giả, giá cả giảm không nhất thiết là dấu hiệu suy thoái mà có thể là kết quả của năng suất tăng, trong khi việc ngân hàng trung ương mở rộng tín dụng có thể làm méo mó giá tài sản và các quyết định đầu tư.

Bình luận cốt lõi của Smith là chính sách neo giữ mức giá không tự động đảm bảo ổn định kinh tế. Ông dẫn các nhân vật lịch sử như Herbert Hoover, Irving Fisher và John Maynard Keynes, liên hệ tâm lý lạc quan cuối thập niên 1920 với thất bại trong dự báo Đại suy thoái.

Tuy nhiên, đoạn lập luận này thiên về góc nhìn cá nhân của tác giả về lịch sử kinh tế. Nghiên cứu “Forecasting the Depression: Harvard Versus Yale” của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) phân tích các dự báo quanh năm 1929 của Harvard Economic Service và Irving Fisher tại Đại học Yale, kết luận rằng cả hai đều lạc quan quá mức một cách có hệ thống. Dù vậy, nghiên cứu này không khẳng định chính sách ổn định giá cả là nguyên nhân gây bất ổn dài hạn.

Lập trường chính thức của Fed lại khác. Trong tài liệu mục tiêu dài hạn thuộc báo cáo chính sách tiền tệ trình Quốc hội tháng 7, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) nêu rõ ba nhiệm vụ theo luật định là tối đa việc làm, giá cả ổn định và lãi suất dài hạn vừa phải. Fed khẳng định mức lạm phát dài hạn 2%, tính theo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), là phù hợp nhất với các nhiệm vụ này.

PCE phản ánh biến động giá hàng hóa và dịch vụ mà người tiêu dùng thực sự chi trả. Fed từ lâu ưu tiên theo dõi PCE hơn chỉ số giá tiêu dùng (CPI) khi hoạch định chính sách tiền tệ, và khoảng cách giữa PCE với mục tiêu 2% vẫn là thước đo quan trọng định hình kỳ vọng lãi suất.

Cũng trong báo cáo trên, phần tóm tắt cho biết lạm phát năm nay đã tăng và vẫn cao hơn mục tiêu dài hạn 2%. Tốc độ tăng PCE trong 12 tháng tính đến tháng 5 đạt 4,1%, trong khi PCE lõi tăng 3,4%. Fed cho biết đã giữ phạm vi mục tiêu lãi suất liên bang ở mức 3,50-3,75%/năm kể từ đầu năm nay.

Phản ứng của thị trường bám sát lộ trình lãi suất hơn là câu chữ về ổn định giá cả. Reuters đưa tin sau phát biểu của Kevin Warsh, Chủ tịch Fed, tại hội nghị Jackson Hole, giới đầu tư đánh giá tích cực quyết tâm kiềm chế lạm phát của ông nhưng vẫn không chắc chắn về bước đi tiếp theo của Fed.

Phil Blancato, Giám đốc chiến lược thị trường tại Osaic, nói với Reuters rằng “ông Warsh rõ ràng hơn so với hồi tháng 7”. Ông cho rằng vẫn thiếu chỉ dẫn cụ thể về tổ hợp lạm phát và việc làm nào sẽ khiến Fed hành động.

AP đưa tin lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 2 năm tăng từ 4,22% lên 4,35% ngay trước phát biểu của Warsh. Theo dữ liệu của CME Group, xác suất thị trường dự đoán Fed tăng lãi suất trong tháng tới nhảy từ 35% lên gần 58% chỉ trong một ngày. Lãi suất ngắn hạn thường phản ánh nhanh kỳ vọng chính sách của Fed.

Mối liên hệ với thị trường tài sản số vẫn mang tính gián tiếp. Bitcoin(BTC) và các altcoin không được nhắc đến trong bài viết của Smith. Tuy nhiên, nếu kỳ vọng lãi suất tăng làm thay đổi điều kiện đồng USD và thanh khoản, dòng vốn cùng tỷ lệ chiết khấu của toàn bộ nhóm tài sản rủi ro cũng có thể bị ảnh hưởng.

Với nhà đầu tư tại Việt Nam, điều đáng quan tâm không phải là triết lý đằng sau mục tiêu lạm phát mà là phản ứng chính sách thực tế của Fed. Khi lãi suất ngắn hạn và đồng USD biến động, tâm lý đầu tư vào cổ phiếu quốc tế và tài sản số cũng có thể dao động theo.

Trọng tâm tranh luận đang dịch chuyển từ bản thân mục tiêu lạm phát 2% sang cách Fed điều chỉnh lãi suất để đạt mục tiêu đó. Fed đã tái khẳng định tài liệu mục tiêu dài hạn vào tháng 1, và báo cáo tháng 7 vẫn giữ nguyên khung chính sách này.

Mốc cần theo dõi tiếp theo là dữ liệu lạm phát PCE và việc làm sắp tới. Fed dự kiến sẽ cân nhắc cả hai yếu tố này để quyết định có điều chỉnh phạm vi mục tiêu lãi suất cơ bản hay không.