Quỹ 1.690,4 tỷ USD của Vanguard vẫn giữ cảnh báo rủi ro cổ phiếu đơn lẻ

Quỹ chỉ số Vanguard 500 Index Fund tiếp tục duy trì cảnh báo rằng hiệu suất của quỹ có thể bị chi phối mạnh bởi một nhóm nhỏ cổ phiếu vốn hóa lớn, thậm chí bởi diễn biến của một cổ phiếu đơn lẻ. Tính đến ngày 31 tháng 7, tổng tài sản ròng của quỹ đạt 1.690,4 tỷ USD.

Trong bản tóm tắt bản cáo bạch nộp lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) ngày 28 tháng 4, Vanguard cho biết quỹ này theo dõi chỉ số S&P 500. Tài liệu cũng nêu rõ biến động thị trường hoặc việc cơ cấu lại tỷ trọng trong chỉ số có thể khiến quỹ rơi vào trạng thái không đa dạng hóa (non-diversified).

Một quỹ không đa dạng hóa có thể phân bổ tỷ trọng lớn hơn vào chứng khoán của một tổ chức phát hành nhất định so với quỹ đa dạng hóa thông thường. Cảnh báo này không đồng nghĩa Vanguard thay đổi cách vận hành quỹ, mà chỉ mô tả đặc điểm của chỉ số tính theo vốn hóa thị trường, vốn phản ánh trực tiếp xu hướng dồn vào nhóm cổ phiếu lớn.

Nội dung tương tự không phải cảnh báo mới. Trong tài liệu bổ sung nộp SEC ngày 28 tháng 6 năm 2024, Vanguard từng ghi rằng do biến động thị trường hoặc tái cơ cấu chỉ số, phần vượt quá 25% tổng tài sản của quỹ có thể được phân bổ vào các tổ chức phát hành có tỷ trọng từ 5% trở lên.

Tài liệu năm đó cũng nêu khả năng một số ít cổ phiếu, thậm chí chỉ một cổ phiếu duy nhất hoạt động kém, có thể ảnh hưởng không cân xứng đến hiệu suất chung của quỹ. Nói cách khác, dù là sản phẩm theo dõi chỉ số, mức độ phơi nhiễm thực tế của nhà đầu tư vẫn nghiêng theo tỷ trọng nội bộ của chỉ số.

Theo trang sản phẩm chính thức của Vanguard, tính đến ngày 31 tháng 7, tài sản ròng của quỹ VFIAX đạt 677,6 tỷ USD, còn tổng tài sản ròng của Vanguard 500 Index Fund là 1.690,4 tỷ USD. Số mã cổ phiếu quỹ nắm giữ là 506, tính đến ngày 30 tháng 6.

Con số 105 tỷ USD xuất hiện trong tiêu đề một số bài viết trước đó không khớp với dữ liệu chính thức này. Để đảm bảo chính xác, nên lấy tổng tài sản ròng và số mã cổ phiếu do Vanguard công bố gần nhất làm căn cứ.

Mức độ tập trung của quỹ không thể chỉ đánh giá qua số lượng cổ phiếu nắm giữ. Do S&P 500 tính theo vốn hóa thị trường, cổ phiếu nào tăng giá trị doanh nghiệp sẽ có tỷ trọng lớn hơn trong chỉ số, kéo theo mức độ phơi nhiễm của quỹ theo dõi chỉ số đó cũng tăng tương ứng.

Tính đến ngày 30 tháng 6, tỷ trọng Nvidia (NVDA) trong VFIAX là 7,50%. Apple (AAPL) chiếm 6,57%, Microsoft (MSFT) chiếm 4,29%, còn giá trị cổ phần Nvidia mà quỹ nắm giữ đạt khoảng 125,88 tỷ USD.

Điều này cho thấy ngay cả một quỹ theo dõi chỉ số tiêu biểu với khoảng 500 cổ phiếu, biến động của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn hàng đầu vẫn có thể tác động đáng kể đến hiệu suất tổng thể.

Câu chuyện tập trung vốn hóa không chỉ giới hạn ở một quỹ. Một bài bình luận của Reuters ngày 11 tháng 5, dẫn phân tích của Morgan Stanley, cho biết 10 cổ phiếu lớn nhất nước Mỹ chiếm 33% tổng giá trị thị trường và 37,5% chỉ số MSCI USA.

Cũng bài viết này chỉ ra Hàn Quốc và Đài Loan có tình trạng tương tự, khi các cổ phiếu đầu ngành như Samsung Electronics hay TSMC chiếm tỷ trọng lớn trong chỉ số tham chiếu (benchmark). Theo cách lý giải đó, tình trạng dồn vào nhóm cổ phiếu lớn không phải vấn đề riêng của Mỹ, mà là đặc điểm lặp lại ở các thị trường sử dụng chỉ số tính theo vốn hóa.

Trong bản nhận định công bố ngày 19 tháng 8, Vanguard cho biết việc lợi nhuận cổ phiếu Mỹ tập trung vào một số ít doanh nghiệp liên quan đến AI đã trở thành câu chuyện quen thuộc. Vanguard nói thêm rằng làn sóng đầu tư AI đang lan sang cả thị trường trái phiếu, khiến các quỹ chỉ số trái phiếu diện rộng cũng có thể tăng nhẹ mức phơi nhiễm với chu kỳ đầu tư AI.

Trên các diễn đàn nhà đầu tư công khai, phản ứng khá trái chiều. Một số ý kiến cho rằng S&P 500 không còn đủ tính đa dạng hóa như trước, trong khi số khác cho rằng cách tính theo vốn hóa thị trường chỉ đơn thuần phản ánh đúng thực tế thị trường.

Vấn đề lần này thiên về việc nhìn lại khái niệm đa dạng hóa danh mục hơn là tín hiệu mua bán. Cảnh báo không đa dạng hóa không có nghĩa Vanguard chủ định tăng tỷ trọng vào một cổ phiếu cụ thể nào, mà chỉ giải thích rằng cấu trúc chỉ số tính theo vốn hóa có thể khiến tỷ trọng nhóm cổ phiếu lớn tự nhiên phình to.

Với nhà đầu tư tại Việt Nam, vấn đề cũng tương tự. Sản phẩm theo dõi chỉ số giúp giảm bớt áp lực lựa chọn từng cổ phiếu riêng lẻ, nhưng không tự động giúp nhà đầu tư tránh khỏi rủi ro khi cả thị trường dồn vào một nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.