5,8% GDP: Mục tiêu giảm thâm hụt 3% của Bessent bế tắc tại Quốc hội Mỹ

Kế hoạch tài khóa “3-3-3” của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (Scott Bessent) đang vấp trở ngại lớn tại Quốc hội trong bối cảnh điều chỉnh chi tiêu bế tắc. Trái với mục tiêu đưa thâm hụt ngân sách xuống còn 3% GDP, dự báo thâm hụt tài khóa 2026 của Mỹ vẫn ở mức 5,8% GDP.

Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) đưa ra con số thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 là 1.900 tỷ USD. Thâm hụt năm tài khóa 2025 là 1.800 tỷ USD, tương đương 5,8% GDP.

Kế hoạch “3-3-3” của Bessent gồm ba mục tiêu: đưa thâm hụt ngân sách liên bang xuống 3% GDP, đạt tăng trưởng GDP thực tế 3%, và nâng sản lượng dầu thô trong nước lên 3 triệu thùng/ngày. Đây là khung chính sách gộp chung việc cắt giảm thâm hụt, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và mở rộng nguồn cung năng lượng.

Vấn đề nằm ở Quốc hội. Roll Call đưa tin đảng Cộng hòa tại Thượng viện đã phải hủy cuộc bỏ phiếu thủ tục theo kế hoạch vì không đủ phiếu để thông qua dự luật ngân sách điều chỉnh (reconciliation) lần thứ ba. Nghị quyết ngân sách này dự kiến phân bổ tối đa 105 tỷ USD cho quốc phòng, hỗ trợ nông nghiệp và các biện pháp xác minh danh tính cử tri.

Ngân sách điều chỉnh (budget reconciliation) là thủ tục giúp Quốc hội Mỹ xử lý nhanh các dự luật liên quan đến thu ngân sách, chi tiêu và trần nợ công. Thủ tục này cho phép tránh filibuster tại Thượng viện nên thường được chính quyền đương nhiệm dùng để thúc đẩy chính sách tài khóa, nhưng chỉ cần một số phiếu nội bộ đảng phản đối, động lực thông qua sẽ suy yếu nhanh chóng.

Để giảm bất ổn trên thị trường trái phiếu chính phủ, Bộ Tài chính Mỹ đã mở rộng quy mô mua lại (buyback) trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn dài. Trong thông báo ngày 19/8, Bộ Tài chính cho biết từ ngày 9/9, mức trần mua lại thanh khoản cho trái phiếu danh nghĩa kỳ hạn 10-20 năm và 20-30 năm sẽ tăng từ 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD mỗi lần.

Biện pháp này áp dụng đến ngày 4/11. Bộ Tài chính cho biết trong cùng thông báo rằng quy mô mua lại của quý tiếp theo sẽ được công bố chi tiết hơn tại thông báo tái cấp vốn theo quý ngày 4/11.

Mua lại trái phiếu không phải là chính sách cắt giảm thâm hụt. Đây là biện pháp kỹ thuật giúp chính phủ mua lại một phần trái phiếu đã phát hành để tăng cường thanh khoản thị trường. Việc giảm thâm hụt còn phụ thuộc vào thay đổi nguồn thu, chi tiêu, tốc độ tăng trưởng và các đạo luật được Quốc hội thông qua.

Áp lực tài khóa cũng thể hiện rõ qua kế hoạch vay nợ. Trong tài liệu ngày 3/8, Bộ Tài chính dự báo nhu cầu vay ròng trên thị trường từ khu vực tư nhân trong quý 3 (tháng 7-9) là 739 tỷ USD, quý 4 (tháng 10-12) là 628 tỷ USD.

Dù mua lại một phần trái phiếu kỳ hạn dài, nhu cầu phát hành trái phiếu mới không vì thế mà biến mất. Nếu thâm hụt ngân sách tiếp diễn, áp lực nguồn cung trái phiếu vẫn duy trì, trong khi lãi suất dài hạn còn phản ánh cả yếu tố lạm phát lẫn tín hiệu từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Phản ứng thị trường cũng khá hạn chế. AP đưa tin lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,69%, kỳ hạn 30 năm tăng lên 5,23%. Trước đó, TokenPost từng đưa tin lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 30 năm từng tăng lên 5,28%, mức cao nhất trong 19 năm.

Reuters dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump (Donald Trump) ngày 21/8 khẳng định ông không chỉ đạo Bessent can thiệp vào thị trường trái phiếu, đồng thời cho biết mức giảm lãi suất xuất hiện sau phát biểu của Bessent phần lớn đã bị đảo ngược. Diễn biến này được hiểu là biện pháp của Bộ Tài chính chưa đủ để xoa dịu lo ngại dài hạn của thị trường về tình hình tài khóa.

Cán cân ngân sách tháng 7 cũng làm gia tăng áp lực. Reuters dẫn số liệu của Bộ Tài chính Mỹ cho biết thâm hụt ngân sách liên bang tháng 7 đạt 432 tỷ USD, mức cao kỷ lục cho riêng tháng này, đưa thâm hụt lũy kế năm tài khóa 2026 lên 1.799 tỷ USD.

AP đưa tin nợ công Mỹ đã vượt mốc 40.000 tỷ USD. Trước đó, TokenPost từng đưa tin CBO ước tính đạo luật điều chỉnh năm 2025 sẽ làm tổng thâm hụt giai đoạn 2025-2034 tăng thêm 4.200 tỷ USD.

Với nhà đầu tư, đây không đơn thuần là tin chính trị Mỹ. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ là thước đo quan trọng phản ánh thanh khoản đồng USD và định giá tài sản rủi ro. Thông tin chi tiết về kế hoạch mua lại trái phiếu của quý tiếp theo dự kiến được Bộ Tài chính công bố tại thông báo tái cấp vốn theo quý ngày 4/11.