Dầu Iraq giảm giá sâu, Trung Quốc tăng mua giữa rủi ro Hormuz

Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đang tăng mua dầu thô Iraq với giá chiết khấu, khiến dòng chảy nguồn cung dầu vùng Vịnh xáo trộn. Rủi ro tại eo biển Hormuz và tuyến Biển Đỏ đang phản ánh trước tiên vào cước vận chuyển, phí bảo hiểm và lịch trình cập cảng, thay vì vào giá dầu.

Theo OilPrice đưa tin, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đang mua thêm dầu Basrah Heavy và Basrah Medium của Iraq. Khối lượng mua gần đây được bài báo nêu là 8 triệu thùng, nhưng con số này chưa được các nguồn tin công khai khác xác nhận chéo nên không được xem là căn cứ chính trong bài viết này.

Reuters cho biết Công ty Tiếp thị Dầu mỏ Nhà nước Iraq (SOMO) đã đưa ra mức chiết khấu 25-27 USD/thùng cho dầu Basrah Medium và 27,80-29,80 USD/thùng cho dầu Basrah Heavy giao tháng 8. Giới quan sát cho rằng khi rủi ro qua eo biển Hormuz tăng lên, Iraq đã hạ điều kiện giá để giữ chân người mua.

Xuất khẩu của Iraq cũng phục hồi theo cùng xu hướng. Bộ Dầu mỏ Iraq cho biết xuất khẩu dầu thô từ đầu tháng 8 đạt khoảng 2 triệu thùng/ngày, tổng cộng gần 26 triệu thùng, mức cao nhất kể từ sau xung đột tại Trung Đông.

Nhu cầu từ Trung Quốc không chỉ dừng ở dầu Iraq. Một nhà máy lọc dầu độc lập tại Sơn Đông đã mua 2 triệu thùng dầu Basrah Heavy của Iraq giao tháng 7, trong khi các tập đoàn lọc dầu và giao dịch lớn của Trung Quốc cũng thu gom thêm dầu Upper Zakum của Abu Dhabi.

Xu hướng này cho thấy khi nguồn cung dầu vùng Vịnh càng bất ổn, người mua càng phải cân nhắc đồng thời điều kiện giá và nguồn thay thế. Các nhà máy lọc dầu mua dầu Trung Đông không chỉ nhìn vào giá mỗi thùng, mà còn tính đến độ an toàn của tuyến vận chuyển, khả năng thuê tàu, phí bảo hiểm và nguy cơ chậm trễ khi cập cảng.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) mô tả eo biển Hormuz là điểm nghẽn then chốt, nơi trung bình 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu đi qua mỗi ngày tính theo số liệu năm 2025. Năng lực vận chuyển thay thế chỉ ở mức 3,5-5,5 triệu thùng/ngày.

Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch nối vịnh Ba Tư với vùng biển ngoài khơi, đóng vai trò trung tâm trong vận chuyển năng lượng Trung Đông. Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất có một số tuyến đường vòng, nhưng Iraq, Kuwait, Qatar, Bahrain và Iran vẫn phụ thuộc phần lớn vào Hormuz.

Áp lực tại Biển Đỏ và eo biển Bab-el-Mandeb cũng gia tăng. Reuters cho biết các nhà máy lọc dầu châu Á đang cân nhắc chuyển hướng dầu xuất phát từ cảng Yanbu của Ả Rập Xê Út qua kênh đào Suez và mũi Hảo Vọng của châu Phi. Phương án này có thể kéo dài thêm tới 4 tuần so với tuyến thông thường, đồng thời làm tăng cước vận chuyển và chi phí nhiên liệu.

Tình trạng tàu tắt hệ thống nhận dạng tự động (AIS), hay còn gọi là chạy “ẩn danh”, cũng ngày càng phổ biến, khiến việc đánh giá cung cầu khó khăn hơn. Khi khó ước tính khối lượng thực tế đang di chuyển và thời điểm cập cảng, các nhà máy lọc dầu và giới giao dịch buộc phải cộng thêm mức phí rủi ro cao hơn.

Giá dầu cũng phản ánh bất ổn của tuyến vận chuyển. Tính đến ngày 17/8, dầu Brent giao dịch quanh mức 88,72 USD/thùng, còn dầu WTI ở mức 82,35 USD/thùng. Sự bất định về khả năng tái mở tuyến Hormuz và lo ngại tấn công trên biển là yếu tố hỗ trợ giá.

Với thị trường Hàn Quốc, câu chuyện không chỉ dừng ở việc Trung Quốc mua thêm dầu. Hàn Quốc vốn nhạy cảm với nhập khẩu năng lượng Trung Đông và cước vận tải biển, còn giá dầu có thể tác động gián tiếp đến tâm lý tài sản rủi ro, bao gồm Bitcoin(BTC), thông qua kênh lạm phát và kỳ vọng lãi suất.

Tuy nhiên, dữ liệu công khai hiện chưa cho thấy tác động trực tiếp nào đến thị trường tiền mã hóa. Diễn biến lần này không phải là căn cứ để khẳng định chiều hướng giá BTC, mà chỉ là một biến số nền cho nhóm tài sản rủi ro, cần đặt cạnh giá dầu, cước vận chuyển, lạm phát và kỳ vọng lãi suất để đánh giá.

TokenPost trước đó đã đưa tin về các vụ tấn công tàu tại Hormuz tái diễn và sự bất bình ngày càng lớn trong liên minh vùng Vịnh. Việc các nhà máy lọc dầu Trung Quốc tăng mua dầu Iraq lần này cho thấy cùng một mối lo đã chuyển hóa thành thay đổi thực tế trong đường đi nguồn cung và điều kiện giá dầu.

Nếu chuỗi vận chuyển dầu tiếp tục biến động, thị trường sẽ cần theo dõi đồng thời tình hình lưu thông qua Hormuz, khả năng đổi tuyến qua Biển Đỏ và cước tàu chở dầu tại vùng Vịnh. Các số liệu đã được xác nhận hiện nay là mức xuất khẩu 2 triệu thùng/ngày của Iraq từ đầu tháng 8, mức chiết khấu của dầu Basrah, và giá dầu Brent, WTI tính đến ngày 17/8.

Nguồn tham khảo chính dùng để kiểm chứng: OilPrice, IEA, Reuters/Moneycontrol, Dawn, Reuters/Investing.com