Hormuz giảm 70% lưu lượng dù Saudi khôi phục một phần xuất khẩu qua Vịnh

Saudi Aramco đã tăng trở lại hoạt động xếp dầu cho các tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) tại các cảng ven Vịnh Ba Tư trong nửa đầu tháng 8, nhưng lưu lượng vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz vẫn chưa hồi phục về mức trước xung đột. Việc nối lại xếp dầu có thể xem là tín hiệu chuỗi cung ứng đang phục hồi, song số lượt tàu qua eo biển và mức độ phân tán tuyến đường vẫn còn hạn chế.

Theo Oilprice đưa tin, từ ngày 12 đến 16 tháng 8, ba tàu VLCC đã xếp dầu tại cảng Ras Tanura và Juaymah, mỗi tàu chở khoảng 2 triệu thùng dầu thô. Điều này cho thấy Saudi Arabia không còn chỉ dựa vào các tuyến vòng qua Biển Đỏ như Yanbu hay Sidi Kerir của Ai Cập, mà đã bắt đầu sử dụng lại một phần tuyến đường qua Vịnh.

Kpler, hãng dữ liệu hàng hải, cho biết trong báo cáo ngày 23 tháng 7 rằng số lượt tàu qua eo biển Hormuz mỗi ngày đã giảm từ khoảng 45 lượt trước xung đột xuống còn khoảng 13 lượt. Mức giảm này tương đương khoảng 70%.

Tình trạng tập trung tuyến đường cũng tiếp diễn. Kpler thống kê rằng trong giai đoạn 15-22 tháng 7, khoảng 90% tàu qua lại sử dụng tuyến đường phía Iran, trong khi tuyến đường phía Oman chỉ chiếm khoảng 10%. Không chỉ số lượng tàu giảm, mà lượt di chuyển còn lại cũng dồn vào một tuyến cụ thể.

Eo biển Hormuz là điểm nghẽn then chốt để dầu thô từ khu vực Vịnh ra thị trường thế giới. Khi lưu lượng qua eo biển này biến động, không chỉ giá dầu mà cả phí bảo hiểm hàng hải, cước vận chuyển, khả năng tiếp cận cảng và độ chính xác trong theo dõi điểm đến đều bị ảnh hưởng.

Hoạt động tàu tối (dark shipping) cũng là yếu tố rủi ro mà thị trường theo dõi. Đây là tình trạng tín hiệu từ hệ thống nhận dạng tự động (AIS) của tàu bị tắt hoặc mất kết nối theo dõi. Bản thân điều này không đồng nghĩa với vận hành bất hợp pháp, nhưng lại là tín hiệu làm tăng bất định đối với thị trường vốn cần đánh giá phí bảo hiểm và rủi ro trừng phạt.

Kpler nhận định rằng cùng với sự sụt giảm lưu lượng, việc sử dụng các tuyến đường phi tiêu chuẩn và hoạt động tàu tối cũng gia tăng. Khi khoảng trống tín hiệu AIS kéo dài, rất khó để phân biệt đâu là sụt giảm lưu lượng thực sự, đâu là đi vòng, và đâu chỉ là chậm báo cáo vị trí.

ZeroHedge đưa tin rằng Saudi Arabia đã đề xuất bán dầu thông qua hình thức chuyển tải giữa các tàu (ship-to-ship) gần khu vực Sohar, sát Oman. Chi tiết này chưa được xác nhận qua các nguồn tin đối chiếu công khai. Điểm có thể xác nhận để đưa tin là việc Saudi Arabia nối lại xếp dầu ở mức hạn chế và sự phục hồi chưa hoàn chỉnh của lưu lượng qua Hormuz, chứ không phải hoạt động bán dầu gần Oman.

Diễn biến này liên quan đến thông tin TokenPost từng đưa trước đó về việc thỏa thuận tuyến đường qua Hormuz cần thêm sự phối hợp mới có thể dẫn đến việc nối lại hoàn toàn. Saudi Arabia đã cho một số tàu quay lại các cảng Vịnh, nhưng số lượt qua eo biển và mức độ phân tán tuyến đường vẫn còn cách xa mức trước xung đột.

The National đưa tin ngày 6 tháng 8 rằng Matthew Wright, Trưởng bộ phận cước vận tải biển tại Kpler, đánh giá khung thời gian nối lại 60 ngày giống như việc đẩy vấn đề ra sau hơn là giải quyết dứt điểm. Nhận định này cho thấy nếu quyền kiểm soát tuyến đường và vấn đề an toàn chưa được giải quyết, rất khó khẳng định logistics đã trở lại bình thường chỉ bằng một thỏa thuận tạm thời.

Các tuyến đường vòng cũng còn nhiều hạn chế. Saudi Arabia có thể sử dụng các tuyến qua Biển Đỏ và Địa Trung Hải như Yanbu hay Sidi Kerir, nhưng nếu mối đe dọa từ Houthi và chi phí cước vận chuyển cao vẫn tiếp diễn, các tuyến này khó có thể trở thành phương án thay thế hoàn chỉnh.

Giá dầu cũng phản ánh sự bất định này. Wall Street Journal (WSJ) đưa tin thị trường ngày 19 tháng 8 rằng giá dầu Brent giao dịch quanh mức 91 USD/thùng, còn dầu WTI ở mức khoảng 85 USD/thùng. Tình trạng gián đoạn lưu thông tại Hormuz và Bab-el-Mandeb, căng thẳng giữa Iran và Mỹ, cùng lo ngại về các cuộc tấn công trên biển được xem là các yếu tố nâng đỡ giá dầu.

Diễn biến này cũng liên quan đến thị trường trong khu vực. Đối với các nhà máy lọc dầu và doanh nghiệp nhập khẩu tại Hàn Quốc, số lượt tàu thực tế qua Hormuz, phí bảo hiểm và cước vận chuyển đường vòng là các biến số tác động trực tiếp hơn so với việc Saudi Arabia có nối lại xếp dầu hay không. Trong cơ cấu phụ thuộc cao vào dầu thô Trung Đông, bất ổn tuyến đường có thể ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu và lịch trình logistics.

TokenPost trước đó từng đưa tin về việc bất ổn tại eo biển Hormuz tác động đến giá dầu quốc tế và tâm lý đối với tài sản rủi ro. Vấn đề lần này cũng được nhìn nhận là bài toán logistics đan xen giữa điều kiện lưu thông, trừng phạt và an toàn hàng hải, hơn là chỉ xoay quanh đàm phán hạt nhân.

Việc Saudi Arabia nối lại xếp dầu tại các cảng Vịnh là tín hiệu cho thấy mạng lưới vận chuyển dầu thô đã bắt đầu chuyển động trở lại ở một mức độ nhất định. Tuy nhiên, theo thống kê của Kpler, lưu lượng qua Hormuz vẫn thấp hơn khoảng 70% so với trước xung đột, và các tuyến đường vẫn tập trung chủ yếu vào tuyến phía Iran.

Nguồn tham khảo để xác minh bài viết: báo cáo về lưu lượng qua eo biển Hormuz của Kpler (kpler.com), bài viết trên The National (thenationalnews.com), bài gốc trên ZeroHedge (zerohedge.com), bài viết thị trường trên Wall Street Journal (wsj.com)