UAE cắt đứt toàn bộ giao dịch thương mại và tài chính với Iran

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã dừng toàn bộ hoạt động thương mại, giao thương và giao dịch tài chính với Iran từ rạng sáng ngày 19. Căng thẳng quanh các tuyến vận tải và tài chính ở Trung Đông gia tăng sau khi có thông tin Iran phóng 2 tên lửa đạn đạo nhắm vào UAE.

UAE chưa ấn định thời điểm nối lại giao dịch. Financial Times đưa tin UAE đã dừng giao dịch thương mại và tài chính với Iran dựa trên cáo buộc phóng tên lửa nói trên.

Mark Kimmitt, chuẩn tướng lục quân Mỹ đã nghỉ hưu và từng là Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ, trả lời phỏng vấn Al Jazeera rằng tầm quan trọng của giao dịch tài chính và hàng hóa giữa UAE và Iran "không thể nhấn mạnh đủ". Ông giải thích UAE là nguồn nhập khẩu lớn nhất của Iran, và khoảng một phần ba hàng nhập khẩu của Iran đi qua Dubai.

Kimmitt chỉ ra rằng trong thời gian dài, Dubai với vai trò trung tâm tài chính đã đóng vai trò là kênh giúp Iran né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế. Điều này đồng nghĩa nếu cả hoạt động trung chuyển hàng hóa lẫn mạng lưới thanh toán cùng bị chặn, áp lực lên kinh tế Iran có thể lan rộng hơn so với việc chỉ kiểm soát cảng biển và tàu thuyền.

Lệnh cấm vận là biện pháp hạn chế hoặc đình chỉ giao dịch hàng hóa hay tài chính với một quốc gia cụ thể. Động thái lần này không đơn thuần là phản ứng ngoại giao, mà nhắm đồng thời vào thương mại, giao thương và giao dịch tài chính, nên tác động được đánh giá là lớn.

Dubai là trung tâm thương mại trung chuyển và tài chính hàng đầu của Trung Đông. Trong suốt thời gian chịu các lệnh trừng phạt quốc tế, Iran thường dựa vào mạng lưới hậu cần và kênh thanh toán của các nước láng giềng để nhập khẩu hàng hóa.

Việc Mỹ phong tỏa đường biển đối với Iran vẫn là một trục căng thẳng chính quanh eo biển Hormuz. Theo Al Jazeera, Mỹ lần đầu áp dụng phong tỏa đường biển với các cảng miền Nam Iran vào giữa tháng 4, sau đó được dỡ bỏ theo một biên bản ghi nhớ hồi tháng 6, rồi tiếp tục bị siết chặt trở lại sau đó.

Nếu phong tỏa đường biển nhắm vào việc di chuyển tàu thuyền và tiếp cận cảng, thì việc UAE dừng giao dịch gây áp lực đồng thời lên cả hoạt động trung chuyển hàng hóa lẫn giao dịch tài chính đi qua Dubai. Đây cũng là lý do Kimmitt đánh giá lệnh cấm vận của UAE là biện pháp gây áp lực mạnh hơn so với phong tỏa đường biển của Mỹ.

Với độc giả Việt Nam, vấn đề này gắn liền nhiều hơn với rủi ro về hậu cần, vận chuyển dầu thô và mạng lưới thanh toán bằng USD hơn là bản thân tình hình chính trị Trung Đông. Eo biển Hormuz được xem là tuyến vận chuyển năng lượng chủ chốt của khu vực.

Thông tin trước đó về việc UAE dừng giao dịch với Iran từng được diễn giải gắn với xu hướng né tránh tài sản rủi ro. Một số phân tích cho rằng dầu thô, chứng khoán Mỹ và tâm lý đầu tư nhóm cổ phiếu bán dẫn đồng thời chịu áp lực.

Áp lực của Mỹ lên Iran cũng tiếp tục theo hướng kết hợp cả trừng phạt kinh tế lẫn phong tỏa quân sự. Thông tin Bộ trưởng Tài chính Mỹ báo hiệu sẽ gia tăng áp lực kinh tế với Iran cũng được nhắc đến trong bối cảnh này.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế của biện pháp UAE đối với dòng chảy thương mại và giao dịch tài chính vẫn chưa thể khẳng định. Những gì được xác nhận hiện tại là thông báo dừng giao dịch, đánh giá của Kimmitt, và thực tế Mỹ đã duy trì phong tỏa đường biển.

Trọng tâm của vấn đề lần này là tỷ trọng của mạng lưới giao dịch qua Dubai trong nền kinh tế Iran. Do UAE chưa ấn định thời điểm nối lại giao dịch, những căng thẳng sắp tới nhiều khả năng sẽ thể hiện trước tiên qua số liệu thương mại và biến động của mạng lưới thanh toán.

Nguồn tham khảo để xác minh: bài gốc TechFlow https://www.techflowpost.com/newsletter/132595, bài viết trên Financial Times https://www.ft.com/content/8dbbeb9a-290a-4edd-b731-44ce3e31ecf5, bài viết trên Al Jazeera https://www.aljazeera.com/news/2026/8/3/trump-blasts-duplicitous-iran-after-tehran-denies-it-is-in-talks-with-the-us