Obstfeld: Mỹ can thiệp đồng yên khó phát huy hiệu quả lâu dài

Ông Maurice Obstfeld (Maurice Obstfeld), nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), nhận định sự hỗ trợ của Mỹ cho việc can thiệp giữ giá đồng yên Nhật (JPY) khó mang lại hiệu quả lâu dài. Theo ông, các biện pháp ngăn đồng yên suy yếu đang mâu thuẫn với chính chính sách thương mại, tài khóa và đồng đô la của Mỹ.

Trong bài viết đăng trên trang của Viện Kinh tế Quốc tế Peterson ngày 12, ông Obstfeld cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã cùng giới chức tài chính Nhật Bản can thiệp vào thị trường ngoại hối vào ngày 31 tháng 7 nhằm hỗ trợ đồng yên tăng giá. Ông cho biết đây là lần đầu tiên kể từ tháng 6 năm 1998 Mỹ can thiệp để hỗ trợ đồng yên.

"Mỹ nắm giữ sức mạnh khổng lồ về kinh tế và tài chính, nhưng không thể có được tất cả cùng lúc", ông Obstfeld nói. Theo ông, đợt can thiệp lần này là tín hiệu cho thấy sự ủng hộ chính trị của Mỹ dành cho Nhật Bản, nhưng chưa đủ để thay đổi những nguyên nhân mang tính cấu trúc khiến đồng yên yếu đi.

Ông Obstfeld giải thích rằng trong cơ chế tỷ giá thả nổi, xu hướng tỷ giá chủ yếu chịu chi phối bởi chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và dòng chảy thương mại trong dài hạn. Can thiệp thị trường ngoại hối có thể làm dịu những biến động tỷ giá bất thường trong ngắn hạn, nhưng theo ông đây không phải là công cụ giải quyết mâu thuẫn giữa các chính sách.

Chính sách thương mại được xem là điểm mâu thuẫn tiêu biểu. Chính quyền Tổng thống Trump vừa áp thuế quan và gây sức ép thương mại lên Nhật Bản, vừa muốn ngăn đồng yên suy yếu.

Nhật Bản đã cam kết đầu tư 550 tỷ USD (khoảng 777.000 tỷ won) vào các dự án tại Mỹ. Ông Obstfeld phân tích rằng nếu các yếu tố khác không đổi, dòng vốn này có thể trở thành nguyên nhân khiến đồng yên suy yếu thêm.

Điều kiện kinh tế nội tại của Nhật Bản cũng được xem là một nguyên nhân khiến đồng yên yếu đi. Chính sách tài khóa mở rộng của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae (Sanae Takaichi) cùng tỷ lệ nợ công cao đang làm gia tăng lo ngại trên thị trường.

Lãi suất thực của Nhật Bản thấp hơn Mỹ cũng được cho là yếu tố khiến đồng yên suy yếu. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent (Scott Bessent) đã kêu gọi Nhật Bản tăng lãi suất, và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng để ngỏ khả năng tăng lãi suất vào tháng 9. Tuy nhiên ông Obstfeld cho rằng giới chức Nhật Bản đang chịu áp lực phải lựa chọn giữa việc kiềm chế lạm phát và duy trì bền vững tài khóa.

Quan điểm "đồng đô la mạnh" của Bộ trưởng Bessent cũng bị chỉ trích. Ông Obstfeld cho rằng để đồng yên tăng giá, Mỹ buộc phải chấp nhận đồng đô la yếu đi. Ông diễn giải rằng phát biểu lo ngại về các đồng tiền châu Á suy yếu của Bộ trưởng Bessent thực chất là tín hiệu cho thấy Mỹ mong muốn một đồng đô la yếu hơn.

Đằng sau việc Bộ Tài chính Mỹ tham gia mua vào đồng yên còn có lo ngại về thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ. Nếu Nhật Bản bán tháo trái phiếu Mỹ với quy mô lớn để bảo vệ đồng yên, lợi suất trái phiếu Mỹ có thể biến động mạnh.

Ông Obstfeld chỉ ra rằng giải pháp căn cơ cho vấn đề này không phải là can thiệp thị trường ngoại hối, mà là củng cố sức khỏe tài khóa của Mỹ và cải thiện hạ tầng thị trường trái phiếu chính phủ. Theo ông, Mỹ cần giải quyết mâu thuẫn cấu trúc giữa thâm hụt ngân sách kéo dài và vai trò đồng tiền dự trữ toàn cầu của đồng đô la.

Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) mở rộng sử dụng công cụ FIMA repo cũng gây tranh cãi. FIMA repo là công cụ cho phép các cơ quan tiền tệ nước ngoài dùng trái phiếu Mỹ đang nắm giữ làm tài sản thế chấp để có được thanh khoản đô la.

"FIMA repo không được thiết kế để hỗ trợ hoạt động quản lý tỷ giá của các cơ quan tiền tệ nước ngoài nhằm ổn định lợi suất trái phiếu chính phủ, trong khi không có mối đe dọa tức thời nào đối với ổn định tài chính", ông Obstfeld nói. Ông cảnh báo nếu Bộ Tài chính Mỹ biến công cụ này thành phương tiện hỗ trợ ngoại giao tài chính thường xuyên, uy tín của Fed có thể bị tổn hại và vấp phải phản ứng từ Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC).

Biến động của đồng yên cũng có liên hệ với thị trường tiền mã hóa. TokenPost trước đó đưa tin giá Bitcoin(BTC) giảm hơn 2% chỉ trong vài giờ sau khi Mỹ và Nhật Bản phối hợp can thiệp mua vào đồng yên. Khi giá trị đồng yên tăng mạnh trong thời gian ngắn, hoạt động giao dịch chênh lệch lãi suất bằng đồng yên (yen carry trade) - vay yên với lãi suất thấp để đầu tư vào tài sản rủi ro - có thể bị thanh lý, khiến biến động thị trường gia tăng.

Tuy nhiên, chỉ số giao dịch chênh lệch lãi suất tại các thị trường mới nổi chỉ giảm khoảng 1% sau đợt can thiệp của Mỹ và Nhật Bản. Ông Obstfeld cho biết trong đợt can thiệp phối hợp năm 1998, Nhật Bản khi đó đi kèm các biện pháp củng cố hệ thống tài chính và kích thích tiêu dùng trong nước, nhưng hiệu quả đối với đồng yên khi đó cũng không kéo dài.