FSB và BIS cảnh báo rủi ro hệ thống khi quy định stablecoin toàn cầu giậm chân tại chỗ

Theo Reuters đưa tin ngày 21 (giờ địa phương), quá trình xây dựng khung quản lý toàn cầu cho *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* gần như đình trệ trong vòng một năm qua, làm dấy lên cảnh báo rằng khoảng trống giám sát có thể dẫn tới phân mảnh thị trường và làm gia tăng rủi ro hệ thống.

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh kiêm Chủ tịch Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) Andrew Bailey cho biết các nỗ lực thiết lập quy tắc quốc tế về *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* hầu như đã “dừng lại”. Cùng ngày tại một sự kiện ở Nhật Bản, Tổng giám đốc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) Pablo Hernández de Cos cũng bày tỏ quan ngại tương tự, nhấn mạnh nhu cầu cấp bách của *“hợp tác toàn cầu”* trong quản lý *“tiền ổn định giá (stablecoin)”*.

bình luận: Việc các nhân vật đứng đầu FSB và BIS cùng lúc lên tiếng thường báo hiệu rủi ro đang được giới quản lý coi là mang tính hệ thống, không còn dừng ở phạm vi thị trường tiền mã hóa.

Trong bối cảnh đó, tiến độ chậm chạp của quy định quốc tế về *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* có nguy cơ tạo ra môi trường *“chênh lệch quy định (regulatory arbitrage)”*. Theo ông de Cos, nếu mỗi quốc gia chọn một cách quản lý riêng, doanh nghiệp sẽ có động lực dịch chuyển sang các khu vực có khung pháp lý lỏng lẻo hơn để phát hành hoặc niêm yết *“tiền ổn định giá (stablecoin)”*. Tình trạng này mở rộng “vùng xám” giám sát, làm suy yếu an toàn tài chính và tạo ra một bức tranh thị trường bị chia cắt bởi những bộ quy tắc không tương thích.

Hiện các nền kinh tế lớn đang đi theo những lộ trình rất khác nhau khi xây dựng khuôn khổ quản lý *“tiền ổn định giá (stablecoin)”*. Liên minh châu Âu triển khai bộ quy định riêng, Anh và một số nước châu Á theo đuổi mô hình khác, trong khi Mỹ bước vào giai đoạn thảo luận lập pháp. Khi thiếu một tiêu chuẩn chung, thị trường khó hình thành “bộ khung toàn cầu” mà thay vào đó là một *“môi trường quy định chắp vá”* giữa các khu vực pháp lý.

bình luận: Đối với doanh nghiệp phát hành stablecoin, đây vừa là cơ hội tối ưu chi phí tuân thủ, vừa là rủi ro pháp lý nếu các nước bắt đầu siết chặt đồng loạt.

Dữ liệu từ DeFiLlama cho thấy quy mô thị trường *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* đã lên tới khoảng 320 tỉ USD, tương đương gần 470 nghìn tỉ đồng (tính theo tỷ giá 1 USD = 1.470,80 đồng). Hai đồng chủ đạo là USDT do Tether phát hành và USDC của Circle đang chiếm phần lớn vốn hóa, trở thành lớp hạ tầng thanh khoản quan trọng cho giao dịch Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) và các tài sản số khác.

Ông de Cos đánh giá cấu trúc của *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* giống “chứng khoán” hơn là “tiền mặt”, bởi giá trị neo 1 USD phụ thuộc trực tiếp vào danh mục tài sản bảo chứng và cơ chế quy đổi (redeem) phía sau. Khi quy trình đổi trả gặp trục trặc hoặc bị hạn chế, tỷ giá có thể lệch khỏi mốc 1:1 so với USD. Nếu xuất hiện một đợt rút vốn quy mô lớn, cú sốc thanh khoản từ *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* hoàn toàn có thể lan rộng sang thị trường trái phiếu ngắn hạn, quỹ tiền tệ và thậm chí là hệ thống ngân hàng truyền thống.

bình luận: Sự cố mất neo của TerraUSD trong năm 2022 là ví dụ điển hình cho khả năng hiệu ứng dây chuyền từ một stablecoin tới toàn bộ thị trường tiền mã hóa, dù trường hợp này mang tính thuật toán nhiều hơn là bảo chứng bằng tài sản.

Để giảm thiểu rủi ro, các nhà hoạch định chính sách đang cân nhắc một số giải pháp như: hạn chế hoặc kiểm soát chặt chẽ việc chi trả lãi suất cho *“tiền ổn định giá (stablecoin)”*, đồng thời nghiên cứu cơ chế cho phép tổ chức phát hành tiếp cận “cửa sổ chiết khấu” của ngân hàng trung ương hoặc các biện pháp bảo vệ tương tự bảo hiểm tiền gửi. Ý tưởng chung là biến stablecoin trở thành phương tiện thanh toán số an toàn hơn, nhưng không làm bóp méo cạnh tranh với hệ thống ngân hàng thương mại.

Theo giới quản lý, một mô hình lai – trong đó *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* chịu quy chuẩn vốn và thanh khoản như các tổ chức tài chính được quản lý, song vẫn giữ được vai trò cầu nối thanh toán trong hệ sinh thái tài sản số – có thể là điểm dung hòa. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi các bên điều tiết phải thống nhất ở cấp độ quốc tế, tránh trường hợp mỗi nước tự thiết kế một “phiên bản” khác nhau.

Tại Mỹ, Quốc hội đang thảo luận dự luật *“Digital Asset Market Structure and Investor Protection Act”* – thường được giới phân tích gọi là dự luật về “tính rõ ràng của thị trường tài sản số”. Dự luật này đã được Hạ viện thông qua trong năm ngoái và hiện chuẩn bị bước vào vòng xem xét tại Thượng viện. Thượng nghị sĩ Tim Scott, Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng, cùng Thượng nghị sĩ John Boozman, Chủ tịch Ủy ban Nông nghiệp, đang dẫn dắt tiến trình thương thảo, trong đó một số nhượng bộ liên quan đến cơ chế lợi nhuận từ *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* đã được ghi nhận.

Dù vậy, những vấn đề trọng tâm như khung giám sát tài chính phi tập trung (DeFi), chuẩn mực đạo đức và xung đột lợi ích của các tổ chức phát hành vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Điều này khiến thời điểm đạt được đồng thuận cuối cùng và đưa *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* vào một khuôn khổ pháp lý rõ ràng vẫn còn bỏ ngỏ.

bình luận: Nếu Mỹ thông qua khung luật riêng cho stablecoin trước khi có chuẩn mực G20/FSB, xu hướng “Mỹ hóa” chuẩn quản lý toàn cầu có thể lặp lại như với thị trường chứng khoán truyền thống.

Trong khi nỗ lực điều phối quốc tế đối với *“tiền ổn định giá (stablecoin)”* vẫn giậm chân tại chỗ, nhiều quốc gia đang xoay sang cách tiếp cận đơn phương, tự ban hành bộ quy định riêng. Các chuyên gia cảnh báo chiến lược này có thể vô tình khoét sâu *“khoảng cách quy định”*, tạo điều kiện cho dòng vốn và tổ chức phát hành dịch chuyển giữa các khu vực pháp lý, tận dụng sự chênh lệch để tối ưu chi phí và giảm giám sát. Càng chậm trễ trong việc thiết lập tiêu chuẩn chung cho *“tiền ổn định giá (stablecoin)”*, nguy cơ phân mảnh thị trường và tích tụ rủi ro tiềm ẩn càng có xu hướng gia tăng.