IMF cảnh báo tài chính mã hóa token và tài sản thực mã hóa(RWA) có thể kích hoạt bất ổn tài chính toàn cầu

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế(IMF) cảnh báo ngày 1 tháng 4 (giờ địa phương), xu hướng *tài chính mã hóa token* và *tài sản thực được mã hóa token(RWA)* đang lan rộng rất nhanh, kéo theo nguy cơ “*bất ổn tài chính*” nếu không được kiểm soát. Đằng sau ưu điểm về tốc độ và hiệu quả, IMF cho rằng đang xuất hiện những rủi ro mang tính cấu trúc có thể làm rung chuyển toàn bộ hệ thống.

Theo báo cáo mới công bố, IMF nhận định *tài chính mã hóa token* không chỉ là một cải tiến công nghệ đơn thuần mà là “sự thay đổi cấu trúc của kiến trúc tài chính”. Quy mô tài sản được mã hóa trên blockchain đã tăng nhanh lên khoảng 27,5 tỷ USD (tương đương khoảng 41.500 tỷ đồng) vào đầu tháng 4, theo dữ liệu RWA.xyz, cho thấy đà mở rộng mạnh của thị trường này.

IMF phân tích, *tài chính mã hóa token* và *tài sản thực được mã hóa token(RWA)* đang tác động trực tiếp tới cách thức vận hành cốt lõi của hệ thống tài chính truyền thống, từ hạ tầng thanh toán, lưu ký, cho đến giao dịch và bù trừ.

Theo IMF đưa tin ngày 1 tháng 4 (giờ địa phương), cố vấn tài chính trưởng Tobias Adrian (Tobias Adrian) nhấn mạnh các yếu tố từng bị xem là “kém hiệu quả” của hệ thống tài chính truyền thống thực tế lại đóng vai trò như bộ đệm hấp thụ cú sốc thị trường.

Trong mô hình *tài chính mã hóa token*, việc ứng dụng blockchain và hợp đồng thông minh giúp chuyển tiền, giao dịch cổ phiếu, trái phiếu gần như được xử lý tức thì. Việc loại bỏ độ trễ thanh toán giúp giảm chi phí, tăng hiệu quả, nhưng cũng đồng nghĩa “khoảng thời gian đệm” của hệ thống gần như biến mất.

IMF chỉ ra rằng những “ma sát” tưởng như chỉ gây tốn kém trong hệ thống cũ, trên thực tế lại là các lớp đệm quan trọng, cho phép ngân hàng và định chế tài chính xoay xở thanh khoản, quản trị rủi ro và tạo không gian để cơ quan quản lý kịp can thiệp. Khi chuyển sang *tài chính mã hóa token* với cơ chế thanh toán tức thì, các lớp đệm này bị thu hẹp hoặc xóa bỏ.

Vấn đề nằm ở chỗ chính “tốc độ” có thể trở thành chất xúc tác khuếch đại rủi ro trong khủng hoảng. Với hệ thống cũ, khoảng thời gian từ lúc khởi tạo đến khi hoàn tất thanh toán giúp ngân hàng điều chỉnh bảng cân đối, huy động hoặc phân bổ lại thanh khoản. Nhưng trong mô hình thanh toán tức thời của *tài chính mã hóa token*, dư địa để xử lý khẩn cấp bị thu hẹp đáng kể.

Theo IMF, *tài chính mã hóa token* tạo ra ba nhóm rủi ro trọng yếu: áp lực thanh khoản, vấn đề quản trị hệ thống và khoảng trống trong giám sát xuyên biên giới.

Về thanh khoản, trong môi trường mà phần lớn giao dịch được thanh toán tức thì, các tổ chức tài chính buộc phải duy trì lượng tiền khả dụng cao hơn nhiều để sẵn sàng đáp ứng mọi nghĩa vụ thanh toán. Điều này có thể trở thành điểm nghẽn trong giai đoạn thị trường biến động mạnh, dễ kích hoạt tình trạng “tắc nghẽn thanh khoản” khi nhu cầu rút vốn hoặc chuyển dịch tài sản tăng đột biến.

Về quản trị, hệ thống dựa trên hợp đồng thông minh giảm dư địa can thiệp thủ công nhưng lại phóng đại hậu quả khi xuất hiện lỗi, bug hoặc thiết kế sai. Đặc biệt trong bối cảnh giá tài sản lao dốc, nếu các cơ chế tự động thanh lý, gọi bổ sung tài sản thế chấp kích hoạt hàng loạt, thiệt hại có thể lan truyền rất nhanh trong toàn bộ hệ sinh thái *tài sản thực được mã hóa token(RWA)*.

Một rủi ro khác đến từ khoảng trống giám sát xuyên biên giới. Tài sản mã hóa có thể luân chuyển tự do giữa các quốc gia trên blockchain, trong khi thẩm quyền quản lý vẫn bị giới hạn trong biên giới mỗi nước. Điều này có thể khiến phản ứng chính sách bị chậm nhịp khi xuất hiện cú sốc mang tính toàn cầu, làm suy yếu khả năng kiểm soát lan truyền rủi ro của các cơ quan quản lý.

Dù cảnh báo rủi ro, IMF đánh giá cao các ưu điểm cốt lõi của *tài chính mã hóa token*. Tốc độ giao dịch cao, chi phí giảm và mức độ minh bạch được cải thiện rõ rệt mang lại lợi ích thực tế cho cả nhà đầu tư lẫn tổ chức quản lý tài sản. Đặc biệt với *tài sản thực được mã hóa token(RWA)*, khả năng phân mảnh quyền sở hữu và giao dịch 24/7 giúp mở rộng cơ hội tiếp cận các loại tài sản trước đây vốn chỉ dành cho nhà đầu tư lớn.

Tuy vậy, IMF nhấn mạnh những lợi thế này chỉ có thể phát huy bền vững nếu toàn bộ hệ thống được xây dựng trên nền tảng “*niềm tin công chúng*” đủ vững. Báo cáo đề xuất sử dụng các tài sản thanh toán an toàn ở cấp độ cơ sở hạ tầng công, chẳng hạn tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương dạng bán buôn (wCBDC), làm lớp nền cho các giải pháp *tài chính mã hóa token*.

Tobias Adrian cảnh báo, nếu thiếu các “đường ray” công như hạ tầng thanh toán an toàn do nhà nước bảo chứng, *tài chính mã hóa token* có thể trở thành tác nhân làm trầm trọng thêm sự bất ổn thông qua tốc độ quá cao, mức độ tập trung rủi ro và sự phân mảnh giữa các nền tảng.

Dữ liệu từ RWA.xyz cho thấy quy mô thị trường *tài sản thực được mã hóa token(RWA)* đã chạm khoảng 27,6 tỷ USD, trong khi hãng tư vấn Boston Consulting Group dự báo thị trường *tài chính mã hóa token* toàn cầu có thể tăng lên tối đa 16.000 tỷ USD vào năm 2030 nếu tốc độ chấp nhận hiện tại được duy trì.

*bình luận* Với quy mô tiềm năng ở mức hàng chục nghìn tỷ USD, *tài chính mã hóa token* vừa mở ra lớp hạ tầng tài chính mới, vừa đặt ra bài toán lớn cho cơ quan quản lý: làm sao cân bằng giữa đổi mới và an toàn hệ thống. Những ràng buộc về vốn, thanh khoản, chuẩn an ninh hợp đồng thông minh, cùng khung phối hợp giám sát xuyên biên giới, sẽ là các mảnh ghép bắt buộc nếu thị trường muốn mở rộng mà không đánh mất *niềm tin công chúng*.

Tổng kết lại, *tài chính mã hóa token* và *tài sản thực được mã hóa token(RWA)* đang trở thành động lực chính của một đợt tái cấu trúc sâu rộng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Tốc độ và hiệu quả là nền tảng tạo nên sức hấp dẫn, nhưng chính các yếu tố này cũng có thể chuyển hóa thành nguồn rủi ro hệ thống nếu thiếu “đường ray” an toàn từ khu vực công. Trong giai đoạn tới, hướng đi của thị trường sẽ phụ thuộc lớn vào việc liệu các bên có xây dựng được một mô hình *tài chính mã hóa token* vừa đổi mới, vừa đảm bảo *niềm tin công chúng* và ổn định tài chính dài hạn hay không.