Thị trường quyền chọn tiền mã hóa bùng nổ nhờ dòng vốn tổ chức và sản phẩm phái sinh mới

Thị trường *tiền mã hóa* phái sinh, đặc biệt là *giao dịch quyền chọn (options)*, đang mở rộng với tốc độ nhanh khi dòng vốn tổ chức tìm kiếm công cụ vừa giới hạn rủi ro vừa tối ưu hóa lợi nhuận.

Theo Delphi Digital dẫn lại trong báo cáo công bố ngày 24 (giờ địa phương), khối lượng giao dịch phái sinh *tiền mã hóa* đã tăng rõ rệt trong thời gian gần đây. Đáng chú ý, khối lượng giao dịch trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago(CME) đang ở mức cao hơn khoảng 46% so với năm từng giữ kỷ lục trước đó, cho thấy dòng vốn tổ chức đang đẩy mạnh tiếp cận thị trường phái sinh *tiền mã hóa*.

Trong bối cảnh này, *thị trường quyền chọn tiền mã hóa* nổi lên như một mảnh ghép trọng tâm. Delphi Digital cho biết các nhà đầu tư tổ chức ngày càng ưu tiên cấu trúc sản phẩm “rủi ro được định nghĩa trước” (Defined Risk), trong đó quyền chọn cho phép họ giới hạn mức thua lỗ tối đa ở chi phí quyền chọn (premium), nhưng vẫn duy trì khả năng hưởng lợi khi giá tài sản tăng. Cách tiếp cận này được đánh giá phù hợp với việc quản lý các vị thế quy mô lớn.

Xu hướng trở nên rõ rệt hơn từ giữa năm 2025. Khi đó, quy mô *hợp đồng quyền chọn Bitcoin(BTC) mở (open interest)* đã vươn lên khoảng 65 tỷ USD, lần đầu tiên vượt qua quy mô *hợp đồng tương lai Bitcoin* đang mở. Đây được xem là cột mốc cho thấy nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm đòn bẩy, mà còn chú trọng đến công cụ quản lý rủi ro tinh vi hơn.

So với hợp đồng tương lai – vốn cung cấp mức đòn bẩy cao nhưng kéo theo nguy cơ thua lỗ lớn – quyền chọn giúp các tổ chức xây dựng cấu trúc phòng vệ cụ thể. Chẳng hạn, với một vị thế đầu tư Bitcoin trị giá 500 triệu USD, nhà quản lý quỹ có thể dùng quyền chọn để giới hạn thua lỗ tối đa ở mức chi phí premium, thay vì chịu rủi ro không giới hạn khi thị trường biến động mạnh.

*bình luận: Đây là lý do quyền chọn thường được sử dụng như “bảo hiểm danh mục” trong cả tài chính truyền thống lẫn thị trường tiền mã hóa.*

Hiện phần lớn hoạt động *giao dịch quyền chọn tiền mã hóa* vẫn diễn ra trên các sàn tập trung. Trong nhiều năm, Deribit được xem là nền tảng cốt lõi cho giao dịch quyền chọn tài sản số. Đến năm 2025, Deribit được sàn Coinbase(COIN) thâu tóm với thương vụ định giá khoảng 2,9 tỷ USD, qua đó củng cố thêm nguồn khách hàng tổ chức và cơ sở hạ tầng phái sinh chuyên sâu.

Song song, vốn từ tài chính truyền thống cũng đang đổ vào *thị trường quyền chọn tiền mã hóa*. Từ cuối năm 2024, sản phẩm quyền chọn gắn với quỹ ETF Bitcoin giao ngay iShares Bitcoin Trust (IBIT) do BlackRock quản lý xuất hiện trên thị trường, tạo điều kiện cho nhiều nhà đầu tư truyền thống tham gia chiến lược phái sinh trên Bitcoin thông qua kênh ETF niêm yết quen thuộc.

Ở mảng phi tập trung, thị trường *phái sinh tiền mã hóa DeFi* cũng ghi nhận đà tăng trưởng rõ rệt. Delphi Digital ước tính, trong vòng hai năm trở lại đây, thị phần của các sàn phái sinh phi tập trung đã tăng từ khoảng 2% lên hơn 10% tổng khối lượng giao dịch.

Trong đó, Hyperliquid được đánh giá là ví dụ tiêu biểu cho việc một sàn giao dịch phi tập trung có thể đạt tốc độ khớp lệnh tiệm cận sàn tập trung, đồng thời duy trì tính minh bạch on-chain.

*bình luận: Nếu các mô hình như Hyperliquid tiếp tục chứng minh được khả năng mở rộng, khoảng cách giữa CEX và DEX trong mảng phái sinh có thể thu hẹp đáng kể.*

Dù vậy, *thị trường quyền chọn on-chain* vẫn còn ở giai đoạn sơ khai. Theo Delphi Digital, giao thức Derive hiện là giao thức quyền chọn phi tập trung lớn nhất, với khối lượng danh nghĩa hơn 700 triệu USD trong 30 ngày gần đây. Dự án này khởi đầu từ năm 2021 với tên gọi Lyra, sau đó tái cấu trúc hạ tầng vào năm 2023 bằng cách triển khai mạng layer2 riêng dựa trên OP Stack, tích hợp sổ lệnh giới hạn tập trung và loại bỏ phí gas cho người dùng. Cách thiết kế này cho phép nhà tạo lập thị trường (market maker) đặt báo giá trực tiếp lên sổ lệnh, còn trader có thể giao dịch mà không lo phí gas trên từng lệnh.

Trên mạng Arbitrum(ARB), Kyan Exchange đang vận hành bản beta với mô hình tương tự, chuẩn bị cho giai đoạn triển khai mainnet với kỳ vọng cạnh tranh trong mảng *quyền chọn tiền mã hóa phi tập trung*.

*bình luận: Nếu các giao thức như Derive hay Kyan giải quyết tốt bài toán thanh khoản và trải nghiệm người dùng, quyền chọn on-chain có thể trở thành lựa chọn thực tế cho cả nhà đầu tư tổ chức lẫn cá nhân.*

Yếu tố chính sách cũng đang góp phần định hình triển vọng của *thị trường quyền chọn tiền mã hóa*. Delphi Digital nhấn mạnh, việc Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) cùng ra tuyên bố chung vào tháng 9 năm 2025, qua đó mở đường cho giao dịch *tiền mã hóa giao ngay* trên các sàn được quản lý, là một tín hiệu quan trọng. Sự thay đổi này không chỉ hợp pháp hóa thêm một lớp hoạt động giao dịch, mà còn có thể làm nền tảng cho các sản phẩm phái sinh chuẩn hóa hơn trong tương lai.

Tuy nhiên, Đạo luật Clarity (Clarity Act) – được kỳ vọng sẽ mang lại khung pháp lý minh bạch hơn cho toàn ngành *tiền mã hóa* – hiện vẫn đang bị đình trệ tại Quốc hội Mỹ. Nếu đạo luật này được thông qua, nhiều chuyên gia nhận định đây sẽ là bước ngoặt lớn trong quá trình “thể chế hóa” thị trường tài sản số, bao gồm cả mảng phái sinh và quyền chọn.

*bình luận: Khung pháp lý rõ ràng là điều kiện then chốt để các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và nhiều định chế lớn khác có thể tham gia sâu hơn vào thị trường phái sinh tiền mã hóa.*

Delphi Digital cũng chỉ ra, tăng trưởng của các *sản phẩm tài chính cấu trúc* do nhà quản lý tài sản vận hành là động lực đáng kể cho nhu cầu quyền chọn. Nhiều chiến lược tạo thu nhập thụ động (income strategy) trong tài chính truyền thống – điển hình như sản phẩm dựa trên chiến lược covered call (bán quyền chọn mua trên tài sản đang nắm giữ) – dựa mạnh vào phái sinh để tạo dòng tiền ổn định. Hiện các quỹ chiến lược thu nhập dựa trên phái sinh này đang quản lý tổng tài sản vượt 100 tỷ USD.

Giới phân tích cho rằng, nếu mô hình *sản phẩm thu nhập dựa trên quyền chọn* này được nhân rộng sang thị trường *tiền mã hóa*, tốc độ mở rộng của *thị trường quyền chọn tiền mã hóa* có thể còn nhanh hơn nữa, khi cả nhà đầu tư tổ chức và nhà đầu tư cá nhân đều tìm kiếm kênh tạo lợi suất ổn định từ tài sản số.

*bình luận: Sự hội tụ giữa công cụ phái sinh truyền thống, vốn tổ chức và hạ tầng on-chain đang đặt nền móng cho một chu kỳ phát triển mới của thị trường quyền chọn tiền mã hóa. Nhà đầu tư cần theo dõi sát diễn biến pháp lý và sự trưởng thành của hạ tầng giao dịch để nắm bắt cơ hội, đồng thời quản trị tốt rủi ro.*