Mỹ siết thị trường dự đoán on-chain: CFTC mở khung quản lý mới cho tiền mã hóa

Mỹ bắt đầu siết *dự đoán thị trường* khi quy mô giao dịch phình to, trở thành “vùng mới” của tài chính truyền thống, đặc biệt với sự bùng nổ của *tiền mã hóa* và nền tảng on-chain.

Theo Reuters đưa tin ngày 13 (giờ địa phương), Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ CFTC đã công bố văn bản “Thông báo trước về việc xây dựng quy định (ANPRM)” nhằm lấy ý kiến công chúng về định hướng quản lý các “hợp đồng sự kiện” (*event contracts*) trong *dự đoán thị trường*. Cùng thời điểm, Ban Giám sát Thị trường (Division of Market Oversight) cũng phát hành một tài liệu hướng dẫn (advisory) dành cho các sàn niêm yết loại hợp đồng này.

*bình luận* Động thái này đánh dấu bước đi chính thức đầu tiên để xây dựng khung pháp lý rõ ràng cho *dự đoán thị trường*, trong bối cảnh đây đang trở thành mảnh ghép quan trọng của thị trường phái sinh gắn với *tiền mã hóa*.

Trong vòng một năm qua, số hồ sơ xin cấp phép “thị trường hợp đồng” (Contract Market) gửi lên CFTC đã tăng hơn gấp đôi, mà phần lớn là để vận hành *dự đoán thị trường*. Áp lực quản lý vì thế gia tăng đáng kể.

Năm qua, *dự đoán thị trường* tăng trưởng bùng nổ với sự hậu thuẫn của *tiền mã hóa* và giao dịch on-chain. Đây là loại thị trường cho phép người dùng “đặt cược” vào kết quả các sự kiện thể thao, chính trị, kinh tế… thông qua các sản phẩm phái sinh gắn với khả năng xảy ra của sự kiện.

Bên mảng *tiền mã hóa*, các nền tảng *dự đoán thị trường* tăng trưởng đặc biệt mạnh. Từ tháng 2, tổng giá trị *vị thế mở (Open Interest)* trên các thị trường dự đoán dựa trên *tiền mã hóa* lần đầu tiên vượt mốc 1 tỉ USD.

Sự kiện thể thao “Super Bowl” là ví dụ điển hình cho độ nóng của phân khúc này. Trong ngày diễn ra trận đấu, khối lượng giao dịch giao ngay đạt khoảng 1,4 tỉ USD. Riêng nền tảng *dự đoán thị trường* Kalshi xử lý khoảng 800 triệu USD giao dịch, còn Polymarket ghi nhận khoảng 311 triệu USD.

Giao dịch trên các *dự đoán thị trường on-chain* cũng tăng trưởng theo cấp số nhân. Từ mức dưới 100 triệu USD mỗi tháng vào đầu năm 2024, đến tháng 2 năm 2026, tổng khối lượng giao dịch hàng tháng đã vượt 27 tỉ USD.

Cùng với sự mở rộng quy mô, dòng tiền từ các tổ chức tài chính truyền thống cũng đổ vào mạnh hơn. Tập đoàn Intercontinental Exchange(ICE) – đơn vị sở hữu Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE) – đã đầu tư 2 tỉ USD vào Polymarket. Trong khi đó, Kalshi huy động thành công 300 triệu USD vốn mới. Lượng vốn khổng lồ này đang kéo *dự đoán thị trường* ra khỏi “vùng thử nghiệm crypto” và đưa nó tiến gần hơn tới vị thế một mảng thị trường tài chính chính thống.

CFTC hiện chuyển sang xây dựng khung quản lý mới cho *dự đoán thị trường*, sau khi chính thức rút lại đề xuất quy định cũ. Năm 2024, cơ quan này từng đề xuất bộ tiêu chí chi tiết để đánh giá liệu các hợp đồng sự kiện có “đi ngược lợi ích công chúng” (public interest) hay không. Tuy nhiên, đến tháng 2 năm 2026, CFTC đã thu hồi đề xuất này, với lý do nhiều bang của Mỹ đồng loạt gia tăng giám sát và xuất hiện các vụ kiện tụng liên quan đến thẩm quyền quản lý.

Trong ANPRM mới, CFTC chọn cách tiếp cận rộng hơn. Cơ quan này đưa ra tổng cộng 40 câu hỏi để xin ý kiến thị trường về nhiều chủ đề, gồm:

- Nguy cơ thao túng thị trường tại các *dự đoán thị trường*

- Có nên cho phép giao dịch ký quỹ (margin) trên hợp đồng sự kiện

- Cách quản lý *dự đoán thị trường* dựa trên *blockchain*

- Rủi ro sử dụng thông tin nội bộ (insider trading)

Đi kèm, tài liệu hướng dẫn nội bộ dành cho nhân viên CFTC thể hiện quan điểm tương đối “thân thiện với đổi mới”. Văn bản này mô tả *dự đoán thị trường* là “một nguồn thông tin đã được kiểm chứng, từ lâu cung cấp dữ liệu tin cậy cho các hãng tin tức, liên đoàn thể thao, tổ chức tài chính và cả công chúng”.

*bình luận* Cách mô tả này cho thấy CFTC không xem *dự đoán thị trường* đơn thuần là hoạt động cá cược, mà thừa nhận giá trị của chúng như một công cụ tổng hợp kỳ vọng của thị trường – yếu tố rất quan trọng với nhà đầu tư *tiền mã hóa* lẫn tài chính truyền thống.

Tuy vậy, hướng dẫn mới cũng nhấn mạnh một số khu vực nhạy cảm, trong đó hợp đồng gắn với sự kiện thể thao được coi là điểm nóng cần giám sát chặt. CFTC khuyến nghị các sàn niêm yết hợp đồng sự kiện thể thao phải phối hợp với các liên đoàn thể thao chuyên nghiệp và các đơn vị giám sát tính liêm chính (integrity unit) để giảm thiểu rủi ro bị thao túng.

Cơ quan quản lý cũng cảnh báo những hợp đồng mà kết quả phụ thuộc vào hành vi của một cá nhân cụ thể có nguy cơ bị can thiệp cao hơn. Ví dụ, các cấu trúc hợp đồng dựa trên quyết định thổi phạt của trọng tài, hay hành động của một cầu thủ riêng lẻ, được cho là dễ bị dàn xếp hơn so với hợp đồng dựa trên kết quả chung cuộc của trận đấu.

Ngoài ra, CFTC nhấn mạnh khung quy định hiện hành vẫn đủ sức xử lý hành vi sử dụng thông tin mật trái phép và thao túng giá. Việc khai thác thông tin nội bộ để giao dịch *dự đoán thị trường* đã bị coi là vi phạm luật CFTC, bất kể đó là thị trường truyền thống hay nền tảng *tiền mã hóa*.

Tranh luận lớn nhất hiện xoay quanh việc có cho phép giao dịch ký quỹ (margin) đối với hợp đồng trong *dự đoán thị trường* hay không. Hiện đa số hợp đồng sự kiện yêu cầu ký quỹ 100% giá trị (fully collateralized). Tuy nhiên, khi quy mô thị trường và nhu cầu phòng hộ rủi ro tăng lên, nhiều tiếng nói ủng hộ việc đưa đòn bẩy (leverage) vào sản phẩm.

CFTC đang lấy ý kiến về các vấn đề cụ thể như: phương pháp tính toán ký quỹ ban đầu, cơ chế ký quỹ biến đổi hàng ngày, yêu cầu minh bạch bổ sung đối với nhà đầu tư cá nhân nếu áp dụng margin… Một chủ đề gây tranh cãi khác là định nghĩa “game” hay hoạt động có yếu tố “cờ bạc”. Đây là một trong những căn cứ để đánh giá liệu hợp đồng sự kiện có đi ngược lợi ích công chúng hay không.

CFTC đặt câu hỏi liệu có nên xếp chung các sự kiện thể thao và sự kiện giải trí như lễ trao giải với nhau, và có cần cân nhắc đến cơ cấu người tham gia đầu tư (nhà đầu tư chuyên nghiệp hay người dùng phổ thông) khi đánh giá yếu tố “cờ bạc” hay không.

Đáng chú ý, các câu hỏi về *dự đoán thị trường* triển khai trên *blockchain* cũng được đưa vào ANPRM. Điều này đồng nghĩa các nền tảng phi tập trung như Polymarket có thể chịu tác động trực tiếp từ định hướng chính sách sắp tới, từ quy định về KYC/AML, hạn chế nhà đầu tư Mỹ, đến các tiêu chuẩn niêm yết hợp đồng mới.

*bình luận* Với *tiền mã hóa*, đây là nút giao quan trọng: nếu CFTC mở đường cho *dự đoán thị trường* on-chain phát triển trong khung pháp lý rõ ràng, mảng này có thể trở thành một trong những ứng dụng thực tiễn nhất của tài chính phi tập trung (DeFi). Ngược lại, nếu bị xếp gần với “cờ bạc online”, rủi ro siết chặt hoặc cấm hoạt động tại Mỹ là không nhỏ.

Tổng thể, giới quan sát cho rằng đây là bước khởi đầu trong nỗ lực đưa *dự đoán thị trường* – đặc biệt là mảng gắn với *tiền mã hóa* – vào khuôn khổ pháp luật. Khi quy mô thị trường đã lên tới hàng chục tỉ USD, định hướng quản lý của CFTC có tiềm năng trở thành chuẩn mực tham chiếu cho các cơ quan quản lý khác trên thế giới, qua đó định hình tương lai của toàn bộ ngành công nghiệp *dự đoán thị trường* và các ứng dụng *tiền mã hóa* liên quan.