Lệnh swap 50,4 triệu đô la Tether(USDT) sang Aave(AAVE) trên DeFi bốc hơi 99,9% vì siêu trượt giá

Thị trường tài chính phi tập trung (**từ**DeFi**từ**) vừa ghi nhận một vụ giao dịch gây sốc: một người dùng đã hoán đổi khoảng 50,4 triệu đô la **từ**Tether(USDT)**từ** nhưng chỉ nhận về khoảng 36.000 đô la giá trị **từ**Aave(AAVE)**từ**, tương đương mức thua lỗ gần như toàn bộ do “siêu trượt giá” (**từ**slippage**từ**). Sự cố này nhanh chóng trở thành tâm điểm thảo luận trong cộng đồng tiền mã hóa, làm dấy lên lo ngại về rủi ro khi giao dịch số tiền lớn trên các giao thức **từ**DeFi**từ** mà không kiểm soát tốt thanh khoản và trượt giá.

Theo dữ liệu từ trình khám phá blockchain Etherscan ngày 13 (giờ địa phương), ví liên quan đến vụ việc đã nhận khoảng 50,4 triệu đô la **từ**Tether(USDT)**từ** từ sàn giao dịch Binance khoảng 20 ngày trước. Khoảng hai giờ trước khi xảy ra sự cố, chủ ví đã gửi số stablecoin này vào giao thức cho vay **từ**Aave(AAVE)**từ** (phiên bản v3 trên Ethereum), nhận về token đại diện khoản tiền gửi (aEthUSDT), rồi sau đó cố gắng hoán đổi toàn bộ lượng aEthUSDT này sang token **từ**Aave(AAVE)**từ**.

Giao dịch được thực hiện thông qua CoW Protocol, một hệ thống tổng hợp lệnh tích hợp sẵn trong giao diện của **từ**Aave(AAVE)**từ**. Người dùng đã tạo lệnh hoán đổi khoảng 50,43 triệu aEthUSDT sang aEthAAVE, và “solver” của CoW Protocol đã xây dựng đường đi phức tạp, tận dụng nhiều pool **từ**DeFi**từ** khác nhau để thực hiện.

Bước đầu tiên, khoảng 50,43 triệu aEthUSDT bị đốt (burn) trên **từ**Aave v3**từ** và cùng lượng **từ**Tether(USDT)**từ** tương ứng được rút ra. Sau đó, số USDT này được chuyển sang hoán đổi trên pool Uniswap V3, từ **từ**USDT**từ** sang Wrapped Ether (**từ**WETH**từ**).

Tuy nhiên, ngay tại bước này đã phát sinh tổn thất rất lớn. Khoảng 50,43 triệu **từ**USDT**từ** chỉ đổi được 17.958 **từ**WETH**từ**, trong khi với mức giá Ethereum khoảng 2.050 đô la lúc đó, lượng **từ**WETH**từ** nhận về “hợp lý” phải vào khoảng 24.600 **từ**WETH**từ**. Như vậy, chỉ riêng giai đoạn hoán đổi trên Uniswap V3 đã khiến người dùng chịu mức trượt giá vào khoảng 13,6 triệu đô la, tương đương hơn 202 tỷ đồng.

Tình hình trở nên nghiêm trọng hơn ở bước tiếp theo. Solver của CoW Protocol đã đưa toàn bộ 17.958 **từ**WETH**từ** vào pool AAVE/WETH trên SushiSwap. Vấn đề nằm ở chỗ, tổng thanh khoản của pool này tại thời điểm đó chỉ vào khoảng 73.000 đô la, tức là cực kỳ mỏng so với quy mô lệnh.

Việc đẩy lượng vốn khổng lồ vào một pool thanh khoản nhỏ như vậy đã khiến cấu trúc giá trong pool gần như “sụp đổ”. Kết quả cuối cùng, người dùng bỏ vào 17.958 **từ**WETH**từ** nhưng chỉ nhận lại 331 token **từ**Aave(AAVE)**từ**, trị giá khoảng 36.400 đô la. Tính theo tỷ lệ trượt giá, đây gần như là mức “thua lỗ 99,9%” trên tổng giá trị giao dịch ban đầu.

Sau khi nhận 331 **từ**Aave(AAVE)**từ**, người dùng tiếp tục gửi số token này trở lại **từ**Aave v3**từ**, nhận về 327 aEthAAVE chuyển về ví. Như vậy, toàn bộ quá trình: gửi USDT vào **từ**Aave(AAVE)**từ**, rút ra, hoán đổi sang **từ**WETH**từ**, rồi đổi sang **từ**Aave(AAVE)**từ** và gửi lại, đã kết thúc bằng việc “bốc hơi” gần như toàn bộ 50,4 triệu đô la ban đầu.

Người sáng lập **từ**Aave(AAVE)**từ**, Stani Kulechov (Stani Kulechov), lên tiếng cho biết giao diện của **từ**Aave(AAVE)**từ** đã hiển thị cảnh báo về “mức trượt giá bất thường cao” trong quá trình người dùng tạo lệnh. Dù vậy, người dùng vẫn xác nhận và ký giao dịch trên ví, chấp nhận rủi ro được hiển thị.

Stani Kulechov nói thêm rằng ông “đồng cảm với hoàn cảnh của người dùng” và sẽ chủ động tìm cách liên hệ. Ông cũng cam kết hoàn trả khoảng 600.000 đô la phí (khoảng 8,94 tỷ đồng) phát sinh từ giao dịch này cho người dùng, như một động thái hỗ trợ sau sự cố.

bình luận: Vụ việc cho thấy ngay cả khi sử dụng các giao thức đã được kiểm chứng như **từ**Aave(AAVE)**từ**, **từ**Uniswap V3**từ** hay **từ**SushiSwap**từ**, rủi ro về thanh khoản và trượt giá vẫn cực kỳ lớn nếu người dùng thực hiện lệnh quy mô “khổng lồ” mà không giới hạn slippage hay kiểm tra độ sâu thanh khoản của từng pool. Dù hệ thống định tuyến tự động như CoW Protocol có thể tối ưu phí và đường đi, chúng không thể “phép màu” tạo ra thanh khoản không tồn tại.

bình luận: Về mặt thị trường, sự cố này là lời cảnh báo mạnh mẽ cho các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân đang tham gia **từ**DeFi**từ** với số vốn lớn. Kiểm tra thanh khoản từng pool, tự đặt giới hạn trượt giá chặt chẽ và chia nhỏ lệnh thành nhiều phần thường là các bước bắt buộc để tránh kịch bản mất gần như toàn bộ vốn chỉ trong một lần swap.

Kết lại, sự cố siêu trượt giá với giao dịch **từ**Tether(USDT)**từ** – **từ**Aave(AAVE)**từ** thông qua các giao thức **từ**DeFi**từ** như CoW Protocol, **từ**Uniswap V3**từ** và **từ**SushiSwap**từ** đang được nhìn nhận như một trong những bài học đắt giá nhất về quản trị rủi ro trên thị trường **từ**DeFi**từ**. Trong bối cảnh dòng tiền tổ chức ngày càng đổ vào tiền mã hóa, việc hiểu rõ cơ chế thanh khoản, tác động của lệnh lớn lên giá và cài đặt tham số trượt giá hợp lý sẽ đóng vai trò then chốt để tránh lặp lại những “tai nạn” tương tự.