Tin tức 
Thông tin Coin 
Về chúng tôi 
Theo Financial Times đưa tin ngày 3 (giờ địa phương), nhiều chuyên gia kinh tế nhận định *“toàn cầu hóa”* vẫn là “kẻ sống sót” và “kẻ chiến thắng” trong dài hạn, bất chấp chuỗi khủng hoảng và làn sóng phản ứng chính trị trên toàn cầu. Dựa trên dữ liệu 200 năm, giáo sư kinh tế Chris Meissner (Chris Meissner) thuộc Đại học California, Davis nhấn mạnh: các cú sốc ngắn hạn khó có thể đảo ngược xu hướng dài hạn là hội nhập sâu hơn và mở rộng thương mại. Tuy vậy, ông cảnh báo các cuộc “chiến tranh thương mại” kéo dài – đặc biệt là chính sách thuế quan của Tổng thống Trump – có thể xóa nhòa thành quả kinh tế tích lũy suốt nhiều thập kỷ. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hiện nay được liên kết chặt chẽ về chuỗi cung ứng, thị trường vốn và lao động, những khẩu hiệu đơn giản như “tách rời (decoupling)” khó có thể phản ánh đúng thực tế. Trên thị trường ngoại hối, tỷ giá won Hàn Quốc/đô la Mỹ ngày 3 ở mức 1 USD đổi 1.474,90 won.
Theo giới thiệu từ UC Davis công bố ngày 3 (giờ địa phương), giáo sư Chris Meissner là giáo sư kinh tế học tại Đại học California, Davis, đồng thời là nghiên cứu viên của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER). Ông là tác giả cuốn sách “One from the Many: The Global Economy Since 1850”, nghiên cứu quá trình hội nhập của nền kinh tế thế giới từ năm 1850 đến nay. Lĩnh vực chuyên môn của ông bao gồm lịch sử *toàn cầu hóa*, thương mại quốc tế và khủng hoảng tài chính kể từ thế kỷ 19. Meissner nhiều lần nhấn mạnh cần nhìn *toàn cầu hóa* như một hệ thống tăng cường tính phụ thuộc lẫn nhau, thay vì chỉ đánh giá bằng “bảng điểm” của từng quốc gia riêng lẻ.
Nhận định cốt lõi của Meissner là *toàn cầu hóa* đã nhiều lần chịu áp lực thụt lùi, nhưng sau mỗi cú sốc đều được tái cấu trúc và tiếp tục mở rộng. Theo ông, *toàn cầu hóa* tạo ra nhóm “hưởng lợi” rất rộng, nên dù có phản ứng chính trị, xu hướng này rất khó bị đảo ngược hoàn toàn. Dữ liệu 200 năm cho thấy, chiến tranh, khủng hoảng tài chính hay các làn sóng bảo hộ mậu dịch đều từng khiến thương mại và dòng vốn suy giảm, nhưng đổi lại, đổi mới công nghệ và áp lực cắt giảm chi phí của doanh nghiệp liên tục thúc đẩy kết nối thương mại quay trở lại. Ông cho rằng “rất khó hình dung một kịch bản suy thoái *quá mức* trong dài hạn” khi xét trên bằng chứng lịch sử này.
*bình luận*: Với thị trường tài chính, lập luận này hàm ý rằng mỗi khi câu chuyện “thoái *toàn cầu hóa*”, “quay về nội địa” trỗi dậy, nhà đầu tư cần phân biệt rõ giữa cú sốc chính trị ngắn hạn và động lực cấu trúc là tối ưu hóa chi phí, mở rộng thị trường. Chính mạng lưới *toàn cầu hóa* mang lại lợi ích rõ rệt cho doanh nghiệp và người tiêu dùng tạo nên “lực hồi phục” mạnh, khiến hệ thống khó sụp đổ hoàn toàn mà thường chỉ tái định hình.
Dù vậy, Meissner coi chiến tranh thương mại là một trong những rủi ro có sức tàn phá lớn nhất với sức bền của nền kinh tế toàn cầu. Ông cảnh báo, nếu căng thẳng thuế quan hiện tại kéo dài, “hàng chục năm tiến bộ kinh tế” có thể bị cuốn ngược lại. Đặc biệt, khi chính sách thuế quan của Tổng thống Trump làm suy giảm tính dự đoán, doanh nghiệp sẽ phải chi nhiều hơn cho đầu tư nhà xưởng, điều chỉnh chuỗi cung ứng và quản trị rủi ro. Phần chi phí tăng thêm này sớm muộn sẽ phản ánh vào giá cả và tốc độ tăng trưởng. Vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở việc thuế suất tăng hay giảm. Nếu đi kèm phản ứng trả đũa, rào cản phi thuế, hạn chế đầu tư và kiểm soát công nghệ, toàn bộ hệ thống thương mại sẽ bị gắn thêm một “phụ phí bất định” lớn. Khi hạ tầng giao dịch – đầu tư mà *toàn cầu hóa* dày công xây dựng bị xói mòn, biến động trên thị trường tài chính cũng có xu hướng phình to. Meissner nhấn mạnh, theo nghĩa nào đó, “80 năm thành tựu” của trật tự kinh tế sau Thế chiến II – bao gồm phân công lao động quốc tế và mức độ hội nhập sâu sắc – có thể bị tổn hại nghiêm trọng nếu xung đột chính sách tiếp tục leo thang.
Theo Meissner, phương pháp tiếp cận để hiểu nền kinh tế thế giới cũng cần được cập nhật. Cách so sánh đơn giản giữa GDP hay cán cân thương mại của từng nước, vốn phổ biến trong nhiều thập kỷ, không còn đủ để mô tả một hệ thống đã bị đan xen phức tạp. Ông đề xuất góc nhìn “phụ thuộc lẫn nhau”: biến động trên thị trường lao động, vốn hay hàng hóa cơ bản đều lan truyền qua biên giới theo thời gian thực, khiến nền kinh tế toàn cầu hoạt động như một mạng lưới thống nhất. Ví dụ, thay đổi lãi suất của một nước lớn lập tức tác động đến tỷ giá và dòng vốn, kéo theo chi phí sản xuất và mặt bằng giá nhiều nước khác, cuối cùng điều chỉnh lại cấu trúc cầu trên phạm vi toàn cầu. Nếu bỏ qua những mắt xích này, nhà hoạch định chính sách dễ đánh giá quá cao hiệu quả chính sách trong nước và đánh giá quá thấp các cú sốc từ bên ngoài.
Đặc điểm nổi bật của kinh tế toàn cầu hiện nay chính là “tính phức tạp”. Meissner cho rằng so với các giai đoạn trước, mức độ phức tạp đã tăng vọt vì sự trỗi dậy của “phân công dọc” và chuỗi cung ứng toàn cầu. Một sản phẩm đơn lẻ có thể đi qua hàng loạt quốc gia trong các khâu linh kiện, lắp ráp, logistics và phân phối. Trong cấu trúc này, quyết định chính sách của một quốc gia hiếm khi dừng lại ở biên giới mà lan ra nhiều ngành và khu vực khác nhau một cách dây chuyền. Sự phức tạp này không chỉ nhân rộng rủi ro mà còn khuếch đại hiệu quả, giúp tối ưu chi phí và tăng phúc lợi. Từ góc nhìn đó, *toàn cầu hóa* không chỉ là khẩu hiệu ý thức hệ, mà là một “hệ thống đang vận hành” đã góp phần nâng cao mức sống nhờ cắt giảm chi phí và cải thiện năng suất.
Meissner coi thương mại và hội nhập là cơ chế then chốt để nâng cao chất lượng đời sống kinh tế. Lý do là chuyên môn hóa và kinh tế quy mô chỉ phát huy đầy đủ khi dòng hàng hóa, dịch vụ và vốn được lưu chuyển tự do hơn. Theo ông, “thương mại và hội nhập là con đường cải thiện phúc lợi kinh tế”, trong khi các chính sách đi ngược xu hướng này có thể chỉ mang lại lợi ích chính trị ngắn hạn với cái giá dài hạn không nhỏ. Trong bối cảnh tăng trưởng thấp, bảo hộ thương mại dễ được coi là “tấm khiên bảo vệ”, nhưng thực chất có thể làm suy yếu cạnh tranh, đẩy giá cả lên cao và gia tăng gánh nặng cho người tiêu dùng – nhân tố mà thị trường phản ứng rất nhạy.
Góc độ xã hội – chính trị cũng đóng vai trò đáng kể trong cách nhìn nhận về thương mại, đặc biệt là thâm hụt thương mại. Meissner lưu ý, thâm hụt ở cấp quốc gia kích hoạt cảm giác bất an mạnh hơn đáng kể so với thâm hụt ở cấp vùng hay bang. Khi được khung lại như câu chuyện “quốc gia thắng – thua”, một con số thuần túy về cán cân thương mại dễ dàng trở thành tâm điểm tranh luận chính trị. Điều này lý giải vì sao tranh cãi về *toàn cầu hóa* vẫn thường xuyên bùng phát theo chu kỳ, bất chấp nhiều bằng chứng về lợi ích kinh tế dài hạn.
Ở góc độ động lực, Meissner cho rằng yếu tố thúc đẩy *toàn cầu hóa* mạnh mẽ nhất không phải là chính sách, mà là công nghệ. Tiến bộ trong vận tải, viễn thông và logistics đã cắt giảm đáng kể chi phí giao dịch của doanh nghiệp, từ đó mở rộng giao thương. Chính sách thường giữ vai trò theo sau – tạo thuận lợi, hoặc trong nhiều trường hợp là hạn chế, các dòng chảy thương mại vốn được kích hoạt bởi đổi mới công nghệ. Thuế quan hay quy định có thể làm chậm nhịp độ *toàn cầu hóa* trong ngắn hạn, nhưng rất khó đảo ngược triệt để áp lực cải thiện hiệu quả do công nghệ tạo ra. Đây là một trong những nền tảng quan trọng cho “sức bật” của hệ thống *toàn cầu hóa*.
Trong bối cảnh căng thẳng Mỹ – Trung, khẩu hiệu “tách rời” (decoupling) thường được nhắc tới như một chiến lược địa chính trị. Tuy nhiên, Meissner cho rằng thực tế phức tạp hơn nhiều. Các lợi ích đang treo trên hệ thống thương mại toàn cầu quá lớn, trong khi chuỗi cung ứng xuyên biên giới lại cắm rễ sâu rộng, nên việc tuyên bố “tách rời” không đồng nghĩa có thể cắt đứt liên kết một cách đơn giản. Riêng cấu trúc phân công với Trung Quốc đã là một ma trận nhiều tầng gồm hàng trung gian, linh kiện cốt lõi, nguyên liệu, gia công và logistics. Vì vậy, tốc độ và hướng đi thực tế của tái cấu trúc công nghiệp có thể chệch đáng kể so với ý đồ chính sách. Cuối cùng, Meissner cho rằng thương mại không nên chỉ được đóng khung như thế đối đầu “nhà nước với nhà nước”, mà cần được phân tích trên toàn bộ hệ thống kinh tế thế giới đang gắn kết chặt chẽ. Tương lai của *toàn cầu hóa* phụ thuộc ít hơn vào các khẩu hiệu chính trị, và nhiều hơn vào cách cộng đồng quốc tế xử lý những mối liên hệ phụ thuộc phức tạp đang chi phối thương mại, đầu tư và tăng trưởng toàn cầu.
*bình luận*: Với bức tranh này, *toàn cầu hóa* gần như chắc chắn sẽ “thay hình đổi dạng” chứ không biến mất. Rủi ro chính là một giai đoạn dài chi phí cao hơn và bất định lớn hơn, khi các nền kinh tế lớn thử nghiệm lại ranh giới giữa an ninh và hiệu quả trong hệ thống thương mại toàn cầu.
Bình luận 0