Nhà đầu tư chi kỷ lục cho quyền chọn bán Bitcoin(BTC), VanEck cảnh báo tâm lý phòng thủ chạm ngưỡng cực đoan

Giá *Bitcoin(BTC)* giao ngay đang thu hẹp dao động và tìm vùng ổn định, trong khi đó thị trường phái sinh lại ghi nhận nhu cầu *phòng thủ rủi ro giảm giá* lên mức kỷ lục. Theo báo cáo “Bitcoin ChainCheck” do quỹ đầu tư *VanEck( VanEck)* công bố vào giữa tháng 3 năm 2026, các chỉ báo trên thị trường quyền chọn cho thấy nhà đầu tư vẫn duy trì chiến lược cực kỳ thận trọng.

Theo VanEck cho biết trong báo cáo, giá *Bitcoin(BTC)* bình quân 30 ngày đã giảm khoảng 19% so với giai đoạn trước. Tuy vậy, mức *biến động* lại đang có dấu hiệu hạ nhiệt. Độ biến động thực tế (realized volatility) từ vùng quanh 80 điểm đã lùi về trên 50 điểm một chút. Cùng với đó, tỷ lệ phí tài trợ (funding rate) trên thị trường hợp đồng tương lai – thước đo mức độ *đòn bẩy* và nhu cầu đầu cơ ngắn hạn – cũng hạ từ 4,1% xuống 2,7%. *Bình luận*: Việc funding rate giảm cho thấy dòng tiền “nóng” theo đòn bẩy đã bớt sôi động, hạn chế rủi ro bị “xả” mạnh do vị thế quá nóng.

Trong khi thị trường giao ngay tạm “hạ nhiệt”, thị trường quyền chọn lại phát tín hiệu *cảnh giác cao độ*. VanEck cho biết tỷ lệ *put/call* tính theo hợp đồng mở (Open Interest) bình quân đạt 0,77, có thời điểm vọt lên 0,84 – mức cao nhất kể từ tháng 6 năm 2021. Khi đó, chiến dịch siết chặt hoạt động đào Bitcoin tại Trung Quốc từng khiến thị trường chao đảo mạnh. Tỷ lệ put/call cao phản ánh nhà đầu tư mua nhiều *quyền chọn bán (put)* hơn so với *quyền chọn mua (call)*, ưu tiên bảo hiểm rủi ro giảm giá thay vì đặt cược cho kịch bản tăng mạnh.

Trong 30 ngày gần đây, tổng phí bảo hiểm mà giới giao dịch chi cho quyền chọn bán ước tính khoảng 685 triệu USD (tương đương khoảng 1.032,3 tỷ đồng). Cùng kỳ, phí bảo hiểm chi cho quyền chọn mua vào khoảng 562 triệu USD (tương đương khoảng 846,8 tỷ đồng), giảm 12%. Theo dữ liệu của VanEck, mức *phí quyền chọn bán* so với khối lượng giao dịch giao ngay đã lên khoảng 4 điểm cơ bản (0,04%), thiết lập *mốc cao nhất trong lịch sử*.

Báo cáo viết rằng tỷ lệ phí quyền chọn bán so với khối lượng giao ngay ở khoảng 4 điểm cơ bản, cao gấp khoảng ba lần so với các giai đoạn căng thẳng lớn trước đây như khủng hoảng *Terra–Luna* giữa năm 2022 hay đợt lo ngại về *tính thanh khoản staking của Ethereum(ETH)*. Do quyền chọn bán chủ yếu được sử dụng để bảo vệ danh mục trước rủi ro giảm giá, con số này cho thấy nhà đầu tư đang sẵn sàng trả “*phí bảo hiểm*” rất đắt để phòng ngừa kịch bản Bitcoin tiếp tục lao dốc. *Bình luận*: Khi “bảo hiểm rủi ro” trở nên quá đắt nhưng vẫn được mua mạnh, thường đó là dấu hiệu tâm lý bi quan đã lên đỉnh.

Tuy vậy, VanEck lưu ý rằng các thước đo “*nỗi sợ*” như vậy không nhất thiết dẫn đến một cú sụp đổ mới. Ngược lại, lịch sử cho thấy nhiều lần thị trường tạo *bước ngoặt* trong bối cảnh tâm lý phòng thủ bị đẩy lên mức cực đoan. Dựa trên dữ liệu sáu năm gần đây, VanEck cho biết sau những giai đoạn quyền chọn xuất hiện độ lệch (skew) tương tự, giá *Bitcoin(BTC)* trung bình đã tăng khoảng 13% trong 90 ngày tiếp theo và khoảng 133% trong 360 ngày tiếp theo. *Bình luận*: Điều này củng cố luận điểm “khi ai cũng mua bảo hiểm, rủi ro thực sự đôi khi lại giảm đi”, vì áp lực bán bị trung hòa bởi các vị thế phòng hộ.

Ở góc nhìn *on-chain*, sức khỏe mạng lưới vẫn chưa thực sự khởi sắc. Báo cáo của VanEck ghi nhận các chỉ số hoạt động trên chuỗi tiếp tục ở trạng thái trầm lắng, từ số lượng giao dịch đến giá trị chuyển khoản thực tế. Dù vậy, áp lực cung từ phía *thợ đào* hiện vẫn được đánh giá là “kiểm soát được”. Các đợt bán ra từ nhóm này chưa tăng đột biến, qua đó hạn chế nguy cơ thị trường bị “ngập” nguồn cung mới trong ngắn hạn.

Tổng hòa các dữ kiện, thị trường giao ngay của *Bitcoin(BTC)* đang bước vào giai đoạn *giảm biến động, nghỉ lấy đà*, trong khi thị trường quyền chọn lại phản ánh tâm lý e ngại rủi ro cao độ, với nhu cầu phòng thủ kịch bản xấu lên đến đỉnh. Câu hỏi đặt ra là: liệu chi phí phòng hộ khổng lồ này sẽ trở thành *tín hiệu tạo đáy* như cách VanEck phân tích, hay ngược lại, tâm lý phòng thủ kéo dài sẽ khiến quá trình phục hồi bị trì hoãn cho đến khi hoạt động on-chain và mức biến động mở rộng trở lại?

Kết cục của chu kỳ này có thể phụ thuộc vào hai yếu tố: *sự phục hồi bền vững của chỉ báo on-chain* và *sự trở lại của biến động lành mạnh* trên thị trường giao ngay. Với nhà đầu tư, việc theo sát diễn biến phí quyền chọn bán, tỷ lệ put/call và dòng tiền on-chain sẽ là những “từ” quan trọng để nhận diện sớm điểm xoay chiều của *Bitcoin(BTC)* trong các tháng tới.