Nội chiến Aave(AAVE): Đề xuất 51 triệu USD cho V4 châm ngòi rạn nứt sâu giữa Aave Labs và DAO

Xung đột nội bộ đang phủ bóng lên *Aave(AAVE)* – hệ sinh thái cho vay phi tập trung hàng đầu thị trường. Theo The Defiant đưa tin ngày 20 (giờ địa phương), Aave Labs và Aave DAO đang rơi vào cuộc đối đầu toàn diện sau đề xuất gây tranh cãi “Aave Will Win”, trong đó Aave Labs yêu cầu DAO chi thêm 51 triệu đô la Mỹ (khoảng 728,48 tỉ đồng) cho chi phí phát triển. Đề xuất này không chỉ làm dấy lên câu hỏi về hiệu quả sử dụng vốn, mà còn khơi bùng tranh luận về định hướng tương lai của *Aave(AAVE)* giữa phiên bản hiện tại V3 và thế hệ tiếp theo V4.

Trong tài liệu gửi lên DAO, đồng sáng lập Aave Labs Stani Kulechov cho biết khi V4 “đạt độ chín”, đội ngũ sẽ “từng bước điều chỉnh tham số V3 để khuyến khích người dùng di cư sang V4”. Câu chữ này ngay lập tức bị một bộ phận thành viên DAO diễn giải là kế hoạch “ép buộc” chuyển dịch, làm dấy lên lo ngại rằng V3 – vốn đang vận hành ổn định – sẽ bị “khai tử” theo lộ trình ngầm.

Theo The Defiant đưa tin ngày 20 (giờ địa phương), căng thẳng leo thang nhanh chóng khi BGD Labs – một trong các nhà cung cấp dịch vụ kỹ thuật chủ chốt cho Aave DAO – tuyên bố đang xem xét dừng toàn bộ hoạt động với DAO. BGD Labs cho rằng Aave Labs đã đặt gần như toàn bộ trọng tâm vào V4, trong khi V3 là một sản phẩm “rất trưởng thành và cực kỳ thành công”. Việc một đối tác vận hành – phát triển nòng cốt úp mở khả năng rời đi được đánh giá là cú sốc lớn với hạ tầng quản trị DAO, làm gia tăng tâm lý bất ổn trong cộng đồng.

Tác động tâm lý này nhanh chóng lan sang các bên tham gia khác. Marc Zeller, nhà sáng lập Aave-Chan Initiative (ACI) – đơn vị đóng vai trò nhà cung cấp dịch vụ và đại diện có ảnh hưởng trong *Aave(AAVE)* DAO – đã gọi kịch bản BGD rút lui là một “cuộc thay đổi lớn”, đồng thời được cho là đã bán một phần số *Aave(AAVE)* đang nắm giữ. Diễn biến này cho thấy các xung đột trong nội bộ DAO có thể trực tiếp phản ánh lên hành vi của người nắm giữ token, từ đó gây áp lực lên giá và định giá toàn hệ sinh thái.

Không dừng ở cảnh báo, Marc Zeller tiếp tục đẩy cao xung đột bằng việc công bố một báo cáo đánh giá hiệu suất của Aave Labs trên diễn đàn quản trị. Báo cáo này xem xét năng lực ra mắt sản phẩm, hiệu quả sinh lời và kết quả hoạt động kinh doanh (BD) của Aave Labs, với giọng điệu phê phán khá gay gắt. Zeller gom nhóm các sản phẩm do Aave Labs trực tiếp dẫn dắt như Lens Protocol, GHO v1, Horizon vào danh mục “Product Graveyard (nghĩa địa sản phẩm)” và nhận định mức độ thành công của chúng là “bằng 0”.

Trong đó, Horizon được nêu ra như ví dụ điển hình của sự lệch pha giữa quy mô và hiệu quả. Dự án này từng đạt tổng giá trị khóa (TVL) hơn 500 triệu đô la Mỹ (khoảng 7,14 nghìn tỉ đồng), nhưng theo báo cáo, tỉ suất lợi nhuận đầu tư (ROI) lại ở mức âm 96%. Với GHO v1 – stablecoin gốc của *Aave(AAVE)* – Zeller cho rằng sau khi mất neo so với mốc 1 đô la Mỹ, giao thức đã phải dựa nhiều vào sự tham gia tái cấu trúc của BGD Labs và TokenLogic, thay vì được Aave Labs chủ động “cứu cánh”.

*Bình luận*: Việc một bên đại diện lớn trong DAO công khai gắn nhãn “nghĩa địa sản phẩm” cho các nỗ lực R&D cho thấy mâu thuẫn không còn đơn thuần là bất đồng kỹ thuật, mà đã chuyển sang tranh cãi về năng lực chiến lược, quản trị vốn và quyền kiểm soát hướng đi sản phẩm của *Aave(AAVE)*.

Báo cáo cũng nhắm thẳng vào mảng phát triển đối tác và kinh doanh của Aave Labs. Đội ngũ này được cho là đã chủ động tìm kiếm hợp tác với nhiều tên tuổi lớn, bao gồm Base – giải pháp layer 2 do sàn Coinbase vận hành, World Liberty Financial, Apollo, Mantle(MNT) và một số đối tác tài chính truyền thống khác. Tuy nhiên, theo đánh giá trong báo cáo, khoảng cách giữa các cuộc thảo luận, ý tưởng hợp tác và kết quả thực tế đang ngày càng lộ rõ, đặc biệt nếu so sánh với sự nổi lên của đối thủ Morpho.

Morpho hiện là giao thức được chọn làm hạ tầng backend cho sản phẩm cho vay phi tập trung của Coinbase, qua đó giành được một vị trí chiến lược trong dòng chảy thanh khoản mới của DeFi. Gần đây, Morpho còn công bố quan hệ đối tác với Apollo Global Management – tập đoàn quản lý tài sản toàn cầu đang vận hành quy mô tài sản khoảng 800 tỉ đô la Mỹ (khoảng 1.142,72 nghìn tỉ đồng). Mối liên kết này giúp Morpho có thêm “con dấu” từ tài chính truyền thống, đồng thời tạo thêm sức nặng trong cuộc đua thu hút dòng vốn tổ chức mà *Aave(AAVE)* từng là cái tên mặc định.

*Bình luận*: Sự đối lập giữa Aave Labs – với hàng loạt sáng kiến ở cấp ý tưởng và đề xuất – và Morpho – với các đối tác đã hiện thực hóa trên sản phẩm – đang được phe phản đối trong DAO tận dụng để chất vấn chiến lược BD hiện tại của *Aave(AAVE)*: nên tiếp tục “đốt tiền” cho viễn cảnh V4, hay tập trung tối ưu hóa những gì đang hoạt động hiệu quả ở V3?

Đáng chú ý, giữa mọi tranh cãi, *Aave(AAVE)* vẫn giữ vững vị trí top đầu về chỉ số on-chain. Tổng TVL trên tất cả các chain của Aave đạt khoảng 27,5 tỉ đô la Mỹ (khoảng 39,29 nghìn tỉ đồng), tương đương hơn 28% thị phần toàn bộ thị trường DeFi. Morpho tuy tăng trưởng nhanh nhưng vẫn còn ở khoảng cách khá xa với TVL khoảng 5,8 tỉ đô la Mỹ (khoảng 8,29 nghìn tỉ đồng), hiện xếp thứ 2 trong mảng giao thức cho vay và đứng thứ 6 toàn bộ DeFi.

Tuy nhiên, thị trường token lại đang kể một câu chuyện khác. Dù đang là giao thức có TVL số 1, giá *Aave(AAVE)* chỉ quanh mức 122 đô la Mỹ (khoảng 174.270 đồng), tiệm cận vùng đáy nhiều năm (“multi-year low”). Giá trị pha loãng hoàn toàn (FDV) của token ở ngưỡng 1,9 tỉ đô la Mỹ (khoảng 2,71 nghìn tỉ đồng), thấp hơn đáng kể so với các giai đoạn trước: vào tháng 12 năm 2020, *Aave(AAVE)* từng chạm 380 đô la Mỹ, và năm 2021 đã có lúc vượt 660 đô la Mỹ. Khoảng cách ngày càng lớn giữa hiệu suất giao thức (TVL, thị phần, thương hiệu) và định giá token đang trở thành luận cứ được nhắc lại nhiều trong tranh luận về việc có nên chi thêm 51 triệu đô la Mỹ cho Aave Labs để phát triển V4.

Theo The Defiant đưa tin ngày 20 (giờ địa phương), Aave Labs đã nhận được yêu cầu bình luận về những cáo buộc và mâu thuẫn với DAO, nhưng đến thời điểm bài báo được đăng, đội ngũ này vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức. Trong bối cảnh niềm tin giữa tổ chức phát triển và DAO bị lung lay, việc phân bổ khoản ngân sách phát triển mới, cùng với lộ trình chuyển đổi từ V3 sang V4 sẽ là bài thử quan trọng cho mô hình quản trị của *Aave(AAVE)*.

*Bình luận*: Nếu Aave Labs và DAO không sớm tìm được tiếng nói chung về cách phân chia quyền lực, ngân sách và định hướng sản phẩm, hệ sinh thái *Aave(AAVE)* có nguy cơ rơi vào “mâu thuẫn kéo dài” – trạng thái mà TVL vẫn lớn nhưng sức hấp dẫn với nhà đầu tư token, đối tác tổ chức và nhà phát triển mới dần suy giảm, để lại khoảng trống cho các đối thủ như Morpho tiếp tục gia tăng thị phần.