Ethereum(ETH) chuyển đổi hậu lượng tử: Poseidon đang trong giai đoạn kiểm chứng, không bị loại bỏ

Quá trình chuyển đổi bảo mật hậu lượng tử (post-quantum) của Ethereum(ETH) đang được chú ý trở lại sau phản ứng của Adam Back, CEO Blockstream. Theo tài liệu chính thức, đây không phải là một bước thay thế công nghệ đã hoàn tất, mà là quá trình di chuyển nhiều lớp diễn ra trong nhiều năm.

U.Today đưa tin Adam Back đã trả lời bài viết của Justin Drake, nhà nghiên cứu tại Ethereum Foundation, rằng “Never liked prover-friendly hashes anyway” (tạm dịch: tôi chưa bao giờ thích các hàm băm thân thiện với trình chứng minh). Phát ngôn này được hiểu là ông ưu tiên các kỹ thuật mã hóa chuẩn đã qua kiểm chứng lâu dài hơn là hàm băm tùy chỉnh, nhưng chỉ dựa vào câu nói này thì chưa đủ để kết luận Ethereum đã loại bỏ một công nghệ băm cụ thể nào.

Sự việc lần này không phải là một công bố giao thức mới, mà giống việc một phát ngôn từ nhân vật bên ngoài làm nổi bật lại quá trình chuyển đổi bảo mật dài hạn mà Ethereum đã chuẩn bị từ trước. Adam Back là nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn trong cộng đồng Bitcoin(BTC), từng thể hiện quan điểm thận trọng trong các tranh luận về thay đổi quy tắc đồng thuận của Bitcoin.

Trang thông tin hậu lượng tử của Ethereum Foundation mô tả việc ứng phó với lượng tử không phải là một sự kiện đơn lẻ, mà là quá trình chuyển đổi trải dài nhiều năm. Ở tầng thực thi (execution layer), Ethereum áp dụng trừu tượng hóa tài khoản (account abstraction) để người dùng chuyển sang phương thức xác thực an toàn trước lượng tử; ở tầng đồng thuận (consensus layer), dự án đang nghiên cứu thay chữ ký BLS bằng leanXMSS, một dạng chữ ký dựa trên hàm băm.

Tầng dữ liệu (data layer) hiện vẫn đang trong giai đoạn khảo sát. Cách xử lý blob và tổng hợp (aggregation) hậu lượng tử chưa phải là đặc tả đã chốt, mà vẫn là bài toán nghiên cứu cần sự phối hợp giữa ví, validator và hạ tầng layer 2 trong hệ sinh thái Ethereum.

Tài liệu chính thức về khả năng chống lượng tử của Ethereum cũng đi theo hướng tương tự. Lộ trình Lean Ethereum được cấu trúc bài bản, đặt mục tiêu hoàn thiện hạ tầng hậu lượng tử cốt lõi vào khoảng năm 2029. Đây không phải là lịch trình hard fork đã chốt, mà là mốc kế hoạch có thể thay đổi tùy theo quá trình nghiên cứu và quản trị.

Tài liệu chính thức cũng nêu rõ phần cứng lượng tử hiện tại chưa đủ khả năng phá vỡ ngay lập tức hệ mã hóa của Ethereum. Tuy vậy, do một giao thức phi tập trung liên quan chặt chẽ đến tài sản người dùng, hoạt động của validator và khả năng tương thích ứng dụng, việc thay đổi hệ mã hóa đòi hỏi thời gian chuẩn bị dài.

Đối tượng mà Ethereum hướng tới chuyển đổi là các thành phần mã hóa đang được dùng cho bảo mật và khả năng mở rộng mạng lưới hiện nay, gồm BLS, KZG và ECDSA. BLS liên quan đến chữ ký của validator, KZG là hệ thống cam kết (commitment) phục vụ tính khả dụng dữ liệu, còn ECDSA gắn với chữ ký tài khoản. Việc chuyển đổi sang khả năng chống lượng tử gần với việc rà soát lại toàn bộ cấu trúc xác thực và chứng minh của mạng lưới, hơn là chỉ thay thế một tính năng đơn lẻ.

Tâm điểm tranh luận là Poseidon. Một số bài viết tạo cảm giác rằng Ethereum đang chuyển hướng từ hàm băm Poseidon tùy chỉnh sang công nghệ bảo mật đã được kiểm chứng. Tuy nhiên, sáng kiến phân tích mật mã (cryptanalysis) đối với Poseidon vẫn đang được vận hành dưới danh nghĩa Ethereum Foundation.

Sáng kiến này cho biết chương trình giai đoạn 2 dự kiến kết thúc vào tháng 12 năm 2026. Trọng tâm của tài liệu là xem xét cơ sở bảo mật để xác định liệu Poseidon có thể được dùng cho các ứng dụng giá trị cao trên lớp L1 của Ethereum hay không.

Vì vậy, điều được xác nhận hiện tại là quá trình kiểm chứng, chứ không phải loại bỏ. Poseidon vốn được giới thiệu là hàm băm có lợi thế trong các phép tính liên quan đến chứng minh không tiết lộ thông tin (zero-knowledge proof), và Ethereum Foundation đang song song triển khai phân tích mật mã cùng chương trình thưởng (bounty).

Phản ứng của Adam Back cũng gần với việc thừa nhận sự cần thiết của quá trình chuyển đổi bảo mật dài hạn, hơn là một tuyên bố ủng hộ Ethereum. Trong cuộc phỏng vấn với CoinDesk vào tháng 4 năm 2026, ông cũng từng nói rằng dù mối đe dọa lượng tử chưa ở giai đoạn thực tế ngay lập tức, nhưng cần cho người dùng thời gian để chuyển khóa sang định dạng chống lượng tử.

Động thái từ các đơn vị hạ tầng cho thấy vấn đề này không chỉ dừng ở giai đoạn nghiên cứu. Succinct Labs cho biết vào ngày 31 tháng 3 năm 2026 rằng họ đang triển khai công việc tổng hợp chữ ký Ethereum và hậu lượng tử cùng với SP1.

TokenPost trước đó cũng từng đưa tin Ethereum đã đưa khả năng chống lượng tử và quyền riêng tư trở thành nhiệm vụ trọng tâm trong lộ trình dài hạn. Phát ngôn lần này, xét trên cùng mạch phát triển đó, một lần nữa cho thấy các tranh luận về lựa chọn công nghệ và kiểm chứng bảo mật xoay quanh Poseidon.

Ảnh hưởng của sự việc này đến giá Ethereum hay cung cầu thị trường ngắn hạn hiện chưa được xác nhận. Điều có thể xác nhận đến thời điểm này là quá trình chuyển đổi bảo mật của Ethereum đang được xử lý như một nhiệm vụ dài hạn nhắm vào BLS, KZG và ECDSA, còn Poseidon không phải là hạng mục bị loại bỏ trong quá trình đó mà vẫn đang là đối tượng kiểm chứng.