Cảnh báo tấn công bằng cờ-lê: Mối nguy bảo mật tiền mã hóa ngoài đời thực

Dưới đây là bài viết chuyên sâu đã được biên soạn lại theo hướng dẫn về tiền mã hóa, tập trung vào chủ đề “rình rập đánh cắp ví tiền kỹ thuật số” – hay còn gọi là "tấn công bằng cờ-lê" (wrench attack):

—

Tiền mã hóa dần trở thành mục tiêu của những cuộc tấn công trong đời thực, khi các đối tượng tội phạm chuyển từ phương thức tấn công mạng sang hình thức “bạo lực thực tế” để chiếm đoạt tài sản kỹ thuật số. Một ví dụ điển hình là vụ việc xảy ra hồi tháng 1 năm 2025, khi chính quyền Pháp giải cứu David Valentin – đồng sáng lập của công ty ví cứng Ledger – khỏi tay những kẻ bắt cóc yêu cầu chuộc người bằng tiền mã hóa. Vụ việc khiến giới đầu tư cảnh giác cao với hình thức tội phạm mới: “tấn công bằng cờ-lê” – wrench attack.

Theo CoinDesk đưa tin ngày 20 tháng 1 năm 2025 (giờ địa phương), loại hình tấn công này đang ngày càng phổ biến với đặc điểm cực kỳ nguy hiểm: chuyển từ không gian số sang hiện thực, khi kẻ xấu đe dọa, đánh đập hoặc thậm chí bắt cóc các chủ sở hữu ví để buộc họ tiết lộ mật khẩu, mã phục hồi hoặc duyệt các giao dịch chuyển tiền mã hóa.

“Tấn công bằng cờ-lê” là gì?

“Tấn công bằng cờ-lê” (wrench attack) là hình thức phạm tội trong đó kẻ tấn công dùng vũ lực hoặc đe dọa trực tiếp chủ sở hữu ví để buộc họ mở khóa tài sản. Không cần phải vượt qua lớp bảo mật phức tạp, chỉ cần một… cái cờ-lê đúng nghĩa – như chi tiết châm biếm trong truyện tranh mạng XKCD nổi tiếng – cũng đủ để phá vỡ mọi mã hóa.

Loại hình tội phạm này trở nên đặc biệt nguy hiểm bởi nó kết hợp giữa công nghệ và bạo lực. Việc này đặt ra thách thức lớn cho ngành bảo mật, khi không chỉ mã hóa mà cả con người đứng sau nó cũng cần được bảo vệ.

Phổ biến đến mức nào?

Từ một vài trường hợp hiếm hoi, các vụ “tấn công bằng cờ-lê” đã tăng đáng kể cả về số lượng và mức độ nghiêm trọng. Theo số liệu do chuyên gia bảo mật Jamison Lopp thu thập và được phân tích bởi Hasib Qureshi – đối tác tại quỹ đầu tư Dragonfly – số vụ việc dạng này đang gia tăng tương ứng với sự tăng trưởng của thị trường tiền mã hóa.

Qureshi chỉ ra rằng có mối tương quan chặt chẽ giữa tổng vốn hóa thị trường và số vụ bạo lực liên quan đến tiền mã hóa. Một phân tích hồi quy đơn giản cho thấy, khoảng 45% biến động trong tần suất tội phạm có thể giải thích bởi quy mô thị trường. Khi tài sản tiền mã hóa tăng giá, các ví cá nhân trở nên hấp dẫn hơn trong mắt tội phạm.

Tuy nhiên, dữ liệu cũng có giới hạn. Những vụ việc không được truyền thông đưa tin hoặc nạn nhân không trình báo – do e ngại 2 tổn thương về sau – khiến mức độ thực tế có thể cao hơn nhiều. Đồng thời, khi chuẩn hóa số vụ việc theo số lượng người dùng, tỷ lệ thực tế có thể không tăng như cảm nhận từ các tiêu đề giật gân.

Vì sao loại hình này tăng nhanh?

Có bốn lý do chính thúc đẩy sự gia tăng của hình thức “tấn công bằng cờ-lê”:

1. Lợi ích quá lớn, quá nhanh và không thể đảo chiều: Với tiền mã hóa, chỉ cần một địa chỉ ví, tài sản có thể được chuyển đi ngay lập tức và gần như không thể thu hồi, khiến đây là phương tiện hoàn hảo cho tội phạm.

2. Tài sản kỹ thuật số ngày càng có giá trị: Khi Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) hay các loại tiền mã hóa lớn tăng giá, người dùng trở thành “mục tiêu béo bở”. Không cần tăng số lượng người giữ tài sản, chỉ cần giá trị tăng cũng đủ khiến họ lọt vào tầm ngắm.

3. Mạng xã hội tạo điều kiện lọc mục tiêu: Nhiều nhà sáng lập dự án, nhà đầu tư cá nhân hoặc người nổi tiếng thường chia sẻ công khai sở hữu tiền mã hóa trên mạng xã hội như Twitter, YouTube hoặc tại các buổi gặp mặt trực tiếp. Điều này vô tình giao thông tin cá nhân vào tay kẻ xấu.

4. Lộ thông tin cá nhân từ rò rỉ dữ liệu: Những sự cố như vụ nhân viên hỗ trợ khách hàng của Coinbase tham nhũng hay rò rỉ dữ liệu từ Ledger khiến dữ liệu nhạy cảm như tên, địa chỉ và số điện thoại bị lộ. Khi thông tin trực tuyến kết nối với đời thực, nguy cơ đến từ “ngoài mạng” cũng tăng theo.

Tội phạm hoạt động ra sao?

Một vụ “tấn công bằng cờ-lê” thường diễn ra theo 3 bước: chọn mục tiêu, tiếp cận và uy hiếp, rồi thực hiện hành vi chiếm đoạt. Một số vụ diễn ra như những vụ cướp thông thường, số khác lại tinh vi hơn, tương tự thủ đoạn bắt cóc.

Tháng 10 năm 2025, cặp vợ chồng người Nga Roman và Anna Novak mất tích trong một buổi “trò chuyện về đầu tư” tại Dubai. Sau quá trình điều tra, cảnh sát xác nhận họ là nạn nhân của hành vi tiếp cận có chủ đích và cưỡng ép chuyển giao tài sản kỹ thuật số.

Đáng chú ý, một số trường hợp tội phạm lại xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân, khi người thân – thậm chí là vợ/chồng – dùng tiền mã hóa như công cụ kiểm soát trong các vụ bạo hành gia đình. Đây là mặt tối ít người nghĩ đến của công nghệ tài chính.

Ai có nguy cơ cao nhất?

Loại hình phạm tội này không xảy ra ngẫu nhiên. Những người có nguy cơ cao thường thuộc bốn nhóm sau:

- Người sáng lập hoặc quản lý các dự án tiền mã hóa

- Người có ảnh hưởng cao trên mạng (KOL, YouTuber…)

- Người môi giới giao dịch ngoài sàn (OTC/P2P)

- Các cá nhân công khai sở hữu ví tiền mã hóa

Địa lý cũng đóng vai trò nhất định. Dữ liệu chỉ ra các vụ việc gia tăng nhanh ở khu vực Tây Âu và châu Á – Thái Bình Dương, trong khi Bắc Mỹ vẫn tương đối an toàn nhưng không nằm ngoài xu hướng.

Ngoài ra, những kẻ xấu còn nhắm đến người thân của nạn nhân. Gần đây tại Pháp, một số vụ việc ghi nhận kẻ tấn công đã đe dọa người nhà của chủ ví khi không thể truy cập trực tiếp, cho thấy mối đe dọa lan rộng hơn tưởng tượng.

Làm sao để bảo vệ bản thân?

Dù sử dụng ví lạnh hay quản lý khóa riêng tư an toàn tới đâu, nếu bản thân bị theo dõi và đe dọa thì không có biện pháp kỹ thuật nào đủ sức bảo vệ. Cách hiệu quả nhất là “tránh trở thành mục tiêu hấp dẫn”.

Một số khuyến nghị gồm:

- Giảm thiểu thông tin công khai: Hạn chế chia sẻ sở hữu tiền mã hóa, tránh liên kết tên thật với địa chỉ ví trên mạng xã hội.

- Chia nhỏ tài sản: Dùng ví nhiều chữ ký (multisig) hoặc kích hoạt chế độ chờ để giữ tài sản lớn, chỉ giữ lượng nhỏ trong ví nóng.

- Cảnh giác với giả danh nhân viên hỗ trợ: Không cung cấp thông tin mã xác thực hay khóa riêng tư cho bất kỳ ai, kể cả khi tự xưng là đại diện sàn giao dịch.

Và quan trọng nhất: Nếu rơi vào tình huống bị uy hiếp, ưu tiên là bảo vệ tính mạng. Tài sản có thể phục hồi – con người thì không.

“Wrench attack” phản ánh một thực tế rằng: bảo mật không còn là câu chuyện trong trình duyệt hay ví điện tử, mà đã vươn ra thế giới thực. Trong một thế giới nơi tài sản kỹ thuật số và con người gắn liền nhau, nhận thức đúng đắn về “từ khóa: tấn công bằng cờ-lê” sẽ giúp bảo vệ chính chúng ta khỏi những nguy cơ mới đang dần hình thành.

—

Từ khóa: từ “tấn công bằng cờ-lê”, từ “tiền mã hóa”, từ “Bitcoin”, từ “Ethereum”.