Mỹ hoãn thông qua dự luật CLARITY, gây tranh cãi về kiểm soát thu nhập on-chain DeFi

Mỹ trì hoãn thông qua luật CLARITY, tranh cãi gay gắt quanh kiểm soát thu nhập on-chain

Dự luật CLARITY tại Hạ viện Mỹ đang đối mặt với trì hoãn, khiến tranh cãi xung quanh thu nhập từ hệ sinh thái on-chain – đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính phi tập trung (*DeFi*) – ngày càng leo thang. Thay vì là một đạo luật điều tiết đơn thuần, CLARITY được cho là cuộc đối đầu giữa hai mô hình: lợi nhuận từ cơ sở hạ tầng thanh toán phi tập trung hay sự kiểm soát bởi các ngân hàng và tổ chức lưu ký lớn.

Theo The Block đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), kế hoạch “đánh dấu sửa đổi” đối với dự luật CLARITY – tên đầy đủ là Dự luật làm rõ thị trường tài sản kỹ thuật số (*Digital Asset Market Structure and Investor Protection Act*) – vốn dĩ được lên lịch vào ngày 15 tháng 1. Tuy nhiên, do những phản ứng dữ dội, các cuộc thảo luận đã bị hoãn lại và chuyển sang thời điểm chưa xác định. Nội dung sửa đổi mới công bố cho thấy phạm vi hạn chế đối với lợi nhuận từ stablecoin đang được thắt chặt, chia rẽ quan điểm trong giới công nghệ và luật pháp ngày càng sâu sắc.

Coinbase phản đối mạnh mẽ: "Luật tồi thì thà không có còn hơn"

Coinbase(COIN), sàn giao dịch tiền mã hóa hàng đầu tại Mỹ, đã chính thức rút lại sự ủng hộ đối với dự thảo này trong tuần qua. Giám đốc điều hành Brian Armstrong tuyên bố: “Nếu là một luật tồi, thì thà không có còn hơn.” Ông cảnh báo rằng thiết kế pháp lý thiếu hợp lý không chỉ kìm hãm sự phát triển của *DeFi*, mà còn làm tổn hại đến các mô hình lợi nhuận bền vững trong hệ sinh thái mã hóa.

Bình luận: Việc một tên tuổi lớn như Coinbase công khai phản đối cho thấy mối lo về một hành lang pháp lý có thể dẫn tới tập trung hóa các kênh kiếm lợi nhuận trong thế giới vốn đề cao *phi tập trung*.

Quan điểm này cũng được chia sẻ bởi Jake Chervinsky, cố vấn pháp lý tại quỹ DeFi Variant Fund. Ông cho rằng CLARITY có thể tạo ra tác động trong nhiều thập kỷ tới, do đó cần sự chuẩn bị, thẩm định và thời gian cân nhắc đầy đủ.

Ai được phép kiếm lời? Cuộc chiến xoay quanh “nguồn lợi nhuận on-chain”

Một trong những điểm đáng chú ý là dự thảo phân định rõ thu nhập giữa “lãi suất từ gửi tiết kiệm” và “phần thưởng dựa trên hoạt động mạng lưới”. Việc này làm dấy lên lo ngại rằng các mô hình phi tập trung sẽ bị hạn chế trong khi ngân hàng hay tổ chức lớn tiếp tục nắm quyền chi phối.

Jakob Kronbichler, nhà đồng sáng lập nền tảng tín dụng on-chain Clearpool, cho biết: “Không thể loại bỏ nhu cầu đối với lợi nhuận tính theo USD. Nhưng nếu luật pháp bóp nghẹt các mô hình minh bạch trong nước, dòng vốn có thể đổ ra nước ngoài.” Kronbichler cảnh báo rằng sự can thiệp sâu có thể làm hỏng cấu trúc thanh khoản hợp pháp mà Mỹ vốn đang xây dựng cho thị trường.

Ông Ron Tarter, Giám đốc điều hành công ty phát hành stablecoin MNEE và là cựu luật sư, nhận định: “Nếu không thể đảm bảo rằng phần thưởng được vận hành minh bạch trong phạm vi nước Mỹ, cả đổi mới và khả năng giám sát thị trường đều sẽ gặp rủi ro.” Ông cũng cho biết dự thảo thể hiện nỗ lực điều tiết mâu thuẫn giữa ngân hàng và nền tảng *DeFi* bằng việc phân loại cấu trúc thu nhập.

Không xem nhà phát triển phần mềm là trung gian tài chính: tín hiệu tích cực

Một điểm nhận được đánh giá tích cực là dự thảo loại trừ nhà phát triển phần mềm phi lưu ký (*non-custodial developers*) khỏi nhóm được coi là trung gian tài chính. Kronbichler nhận định: “Đây là dấu hiệu tốt, cho thấy các nhà đầu tư tổ chức có thể tiếp cận thị trường on-chain mà không gặp rào cản pháp lý vô lý.”

Tuy nhiên, ông cũng đặt câu hỏi về vấn đề “ai thực sự kiểm soát hệ thống?” Theo ông, nếu trách nhiệm pháp lý bị đẩy sang cả các nhà phát triển, giới đầu tư Mỹ có thể mất niềm tin vào hạ tầng phi tập trung.

Tarter bổ sung thêm rằng "kiểm tra quyền kiểm soát" (*control test*) sẽ là chủ đề nóng nhất trong giai đoạn đánh dấu sửa đổi. Ông nhận định: “Nếu một nhóm nhà phát triển nhỏ có thể thực thi các thay đổi mang tính quyết định, thì ta phải đặt câu hỏi liệu mô hình đó có thực sự phi tập trung hay không.”

Cần công khai nguồn gốc thu nhập – Bài học từ những vụ sụp đổ

Jesse Shrader từ công ty phân tích Bitcoin Lightning Network Amboss nhấn mạnh rằng các khoản thưởng từ stablecoin cũng cần được minh bạch hóa. Ông cảnh báo rằng: “Việc nhận phần thưởng chỉ vì giữ coin có khả năng che giấu hành vi tái sử dụng tài sản (deposit rehypothecation), giống như những gì đã từng xảy ra với Celsius và BlockFi.”

Từ đó, Shrader đề xuất một giải pháp đơn giản: các dự án cần công khai nguồn gốc lợi nhuận. “Phần thưởng không tới từ giá trị thực sẽ làm người dùng bị lừa. Luật pháp cần yêu cầu các nhà phát hành token phải minh bạch về nguồn thu nhập,” ông nói thêm.

Định hình lại thị trường: *DeFi* mất chỗ đứng?

Nếu CLARITY được thông qua như dự kiến hiện nay, cấu trúc thị trường *DeFi* tại Mỹ có thể thay đổi hoàn toàn. Trong kịch bản tiêu cực, chỉ các ngân hàng và tổ chức lưu ký lớn mới được phép cung cấp các dịch vụ phần thưởng hợp pháp, trong khi mô hình phi tập trung bị gạt khỏi cuộc chơi.

Tarter cảnh báo: “Nếu chỉ thiết kế một môi trường mà các ‘ông lớn’ mới vào được, Mỹ sẽ đẩy lùi những người đang nỗ lực đổi mới hợp pháp.” Shrader cũng đồng tình, cho rằng sự can thiệp tối thiểu từ chính phủ là hướng tiếp cận tối ưu, vừa bảo vệ người tiêu dùng vừa không “dập tắt” tinh thần đổi mới.

Kết luận

Dự luật CLARITY cho thấy cuộc tranh luận không chỉ xoay quanh khung pháp lý, mà còn là cuộc đấu tranh về định hình tương lai của tài chính phi tập trung. Để trở thành một đạo luật bảo vệ cả người dùng lẫn thị trường, CLARITY cần bao trùm những nguyên tắc cốt lõi như minh bạch, phân quyền và sự đa dạng mô hình lợi nhuận – thay vì bó hẹp trong cách tiếp cận truyền thống.

Từ khóa: “dự luật CLARITY”, “thu nhập on-chain”, “DeFi”