Belarus hợp pháp hóa ngân hàng tiền mã hóa, siết chặt quản lý blockchain

Belarus hợp pháp hóa mô hình ‘ngân hàng tiền mã hóa’, thắt chặt quản lý tài sản số

Belarus đang chính thức bước vào kỷ nguyên quản lý tài sản số với việc hợp pháp hóa mô hình ‘ngân hàng tiền mã hóa'. Theo sắc lệnh mới được Tổng thống Alexander Lukashenko ký ngày 24 (giờ địa phương), nhà nước sẽ cho phép vận hành các ngân hàng tiền mã hóa dưới sự giám sát kép, đồng thời siết chặt kiểm soát thị trường tiền mã hóa trong khuôn khổ pháp luật.

Theo Reuters đưa tin ngày 24 (giờ địa phương), sắc lệnh số 19 quy định rõ điều kiện thành lập và vận hành của ‘ngân hàng tiền mã hóa’. Theo đó, ngân hàng tiền mã hóa sẽ được tổ chức dưới dạng công ty cổ phần, tích hợp giữa dịch vụ tài chính truyền thống và dịch vụ tài sản số dựa trên công nghệ blockchain. Khác với mô hình tự do trong cộng đồng tiền mã hóa toàn cầu, Belarus chủ trương phát triển tài sản số trong khuôn khổ hệ thống tài chính hiện hữu do nhà nước kiểm soát.

Để được công nhận là ngân hàng tiền mã hóa, doanh nghiệp phải hoạt động trong khu công nghệ cao Hi-Tech Park do nhà nước quản lý, đồng thời đăng ký chính thức vào sổ đăng ký của Ngân hàng Trung ương Belarus. Đây được xem là bước đi nhằm ngăn chặn sự gia nhập tràn lan và từng bước đưa ngành công nghiệp tài sản số vào khuôn khổ quản lý.

Tăng cường giám sát theo mô hình “tài chính + công nghệ”

Theo nội dung sắc lệnh, các ngân hàng tiền mã hóa phải tuân thủ đồng thời cả hai lớp giám sát: một là quy định đối với các tổ chức tài chính phi ngân hàng, hai là sự kiểm tra và quản lý của ủy ban giám sát Hi-Tech Park. Mô hình giám sát kép này được kỳ vọng sẽ đảm bảo cả yếu tố ổn định tài chính lẫn an toàn kỹ thuật cho dịch vụ blockchain.

Chính phủ Belarus cho biết, mục tiêu của mô hình này là thúc đẩy phát triển những sản phẩm tài chính mới tích hợp công nghệ token hóa. Tuy nhiên, chỉ các tổ chức được cấp phép và thông qua sàng lọc kỹ càng từ cơ quan chức năng mới được hoạt động. Điều này khẳng định lập trường cứng rắn của nhà nước Belarus: chỉ chấp nhận tiền mã hóa và ứng dụng blockchain trong phạm vi được cấp phép.

Văn phòng Tổng thống Belarus nhấn mạnh chính sách này là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm biến quốc gia này thành “trung tâm tài chính IT toàn cầu”. Song song đó, Belarus cũng tái khẳng định nguyên tắc “chỉ công nhận tiền mã hóa thông qua kênh chính thống”, không chấp nhận mô hình phi tập trung chưa được kiểm soát.

Mô hình tập trung phản ánh chiến lược đối phó với các lệnh trừng phạt

Việc hợp pháp hóa ngân hàng tiền mã hóa là bước tiếp theo trong chiến lược quản lý tài sản số mà Tổng thống Lukashenko đã thúc đẩy từ năm 2023. Ngày 5 tháng 9 năm ngoái, ông từng chỉ đạo Quốc hội xây dựng khung pháp lý minh bạch và ổn định cho thị trường tiền mã hóa. Khi đó, ông nhấn mạnh cần duy trì “cân bằng giữa đổi mới công nghệ và kiểm soát của nhà nước”.

Chỉ vài ngày sau, Tổng thống Belarus tiếp tục đề nghị các ngân hàng quốc doanh xem xét triển khai hệ thống thanh toán dựa trên tiền mã hóa. Ngày 10 tháng 9, ông khẳng định các biện pháp này nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán xuyên biên giới tăng cao, đồng thời đối phó với các lệnh trừng phạt quốc tế đang siết chặt nền kinh tế Belarus.

Cuối năm 2023, Belarus đã bắt đầu thực hiện các biện pháp mạnh tay hơn nhằm loại trừ hoạt động của sàn giao dịch nước ngoài không được cấp phép. Ngày 12 tháng 12, nhà chức trách tuyên bố chặn truy cập vào các nền tảng giao dịch tiền mã hóa lớn do vi phạm luật quảng cáo, một bước đi cho thấy nước này đang tăng cường siết chặt hoạt động phi chính quy của tiền mã hóa.

Chiến lược “phát triển có kiểm soát” có thể đối mặt thách thức

Bình luận về chính sách mới, giới quan sát cho rằng Belarus đang đặt trọng tâm vào yếu tố kiểm soát thay vì theo đuổi một cách tiếp cận cởi mở với tiền mã hóa. Mặc dù hướng đến việc trở thành một "trung tâm blockchain", nhưng việc chỉ cho phép hoạt động trong hệ sinh thái được nhà nước chấp thuận có thể làm giảm sức hút đối với các công ty tiền mã hóa toàn cầu.

Theo các chuyên gia, mô hình "phát triển có kiểm soát" đi ngược lại bản chất của blockchain vốn đề cao tính phi tập trung và minh bạch. Việc triển khai dịch vụ blockchain trong khuôn khổ quá cứng nhắc có thể khiến Belarus không bắt kịp xu hướng đổi mới toàn cầu, làm dấy lên nghi ngại về khả năng thực thi chiến lược “trung tâm tài chính blockchain” một cách toàn diện.

Tổng kết lại, chính sách ngân hàng tiền mã hóa của Belarus phản ánh nỗ lực kiểm soát toàn diện nền tài chính số, đặt yếu tố luật pháp và ổn định quốc gia lên hàng đầu. Tuy nhiên, việc giới hạn tiền mã hóa trong khuôn khổ chính thức có thể hạn chế sức bật của ngành công nghiệp này — một dấu hỏi lớn trong tham vọng chuyển mình thành trung tâm công nghệ tài chính toàn cầu.