Nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD, sức ép lãi suất và phúc lợi tăng

Tổng nợ công của Mỹ lần đầu tiên vượt mốc 40.000 tỷ USD vào ngày 18 tháng 8. Tranh cãi ngân sách tại Washington không còn dừng ở câu chuyện cắt giảm thuế mà đã lan sang chi tiêu bắt buộc, gánh nặng lãi ròng và bất ổn trên thị trường trái phiếu dài hạn.

Theo dữ liệu tài khóa của Bộ Tài chính Mỹ, tính đến ngày 18, tổng nợ công đạt 40.047,43 tỷ USD, là tổng cộng phần do công chúng nắm giữ và phần các cơ quan chính phủ nắm giữ lẫn nhau.

Reuters dẫn cùng bộ số liệu cho biết phần nợ do công chúng nắm giữ là 32.266 tỷ USD, còn phần nợ giữa các cơ quan chính phủ là 7.782 tỷ USD. Khi đánh giá tác động lên lãi suất và gánh nặng đầu tư tư nhân, thị trường thường nhìn vào con số nợ liên bang do công chúng nắm giữ, chứ không phải tổng nợ công.

Số liệu lần này nối tiếp bài viết trước đó về việc tổng nợ công Mỹ lần đầu vượt mốc 40.000 tỷ USD. Khi đó, điều đáng chú ý cũng không nằm ở con số 40.000 tỷ USD mà ở cơ cấu nợ, còn lần này gánh nặng đó đã lan sang triển vọng ngân sách và phản ứng thị trường.

Cuộc tranh luận bắt nguồn từ bài bình luận của Veronique de Rugy. Bà cho rằng việc nợ công vượt 40.000 tỷ USD khó có thể quy hoàn toàn cho trách nhiệm cắt giảm thuế, mà vấn đề chi tiêu mới là nguyên nhân lớn hơn.

Tuy nhiên, nếu đặt cạnh các dự báo chính thức, khó có thể quy nguyên nhân về một phía duy nhất. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) trong báo cáo triển vọng giai đoạn 2026-2036 đưa ra mức tổng chi tiêu so với GDP là 23,3% cho năm 2026 và 24,4% cho năm 2036.

Cùng giai đoạn này, CBO dự báo nợ liên bang do công chúng nắm giữ sẽ tăng từ 101% lên 120% GDP. Chi trả lãi ròng cũng được dự báo mở rộng từ 3,3% lên 4,6% GDP. Đây là cấu trúc trong đó cả chi tiêu lẫn gánh nặng lãi vay cùng phình to.

Ngân sách phúc lợi cũng là yếu tố gây sức ép. Cục An sinh Xã hội (SSA) trong báo cáo ủy thác năm 2026 dự báo quỹ tín thác Bảo hiểm hưu trí và người sống sót (OASI) sẽ cạn kiệt vào năm 2032. Sau thời điểm đó, tỷ lệ chi trả khả dụng chỉ còn khoảng 78%.

Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid (CMS) thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết quỹ dự phòng của Medicare Phần A, phần bảo hiểm viện phí, sẽ cạn vào năm 2033. An sinh xã hội và Medicare vẫn là hai khoản mục kéo dài áp lực chi tiêu trong ngân sách liên bang Mỹ về dài hạn.

Bộ Tài chính Mỹ cũng đã hành động để hỗ trợ thanh khoản thị trường trái phiếu. Ngày 19 tháng 8, cơ quan này thông báo nâng quy mô mua lại (buyback) trái phiếu dài hạn nhằm hỗ trợ thanh khoản, từ mức tối đa 2 tỷ USD lên tối thiểu 4 tỷ USD cho mỗi đợt thực hiện.

Quy mô mới áp dụng từ ngày 9 tháng 9 và kéo dài đến ngày 4 tháng 11, thời điểm kết thúc kỳ tái cấp vốn của quý hiện tại. Buyback là hình thức Bộ Tài chính mua lại trái phiếu chính phủ đã phát hành trước đó, được dùng như công cụ ổn định thị trường để cải thiện điều kiện giao dịch ở một số kỳ hạn nhất định.

Thị trường chưa lập tức ổn định trở lại. Reuters cho biết ngay sau thông báo của Bộ Tài chính, lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm vẫn tăng lên 4,70%, còn kỳ hạn 30 năm lên tới 5,249%. Điều này cho thấy giới đầu tư nhìn nhận việc mở rộng buyback nghiêng về giải pháp thanh khoản ngắn hạn hơn là hướng xử lý dài hạn cho vấn đề nợ công.

Đồng USD suy yếu và dòng tiền dịch chuyển sang tài sản thay thế cũng diễn ra cùng thời điểm. AP đưa tin trong cùng tuần, cả vàng và Bitcoin(BTC) đều bật tăng mạnh. Giá BTC vượt mốc 77.000 USD, trong khi theo CoinGlass, hơn 4 tỷ USD vị thế bán khống (short) trên thị trường tiền mã hóa bị thanh lý.

Diễn biến này cho thấy lo ngại về tài khóa Mỹ cũng trở thành một biến số tác động đến thị trường tiền mã hóa. Tuy vậy, khó có thể quy đà tăng của BTC hoàn toàn cho yếu tố nợ công gia tăng. Đây nhiều khả năng là kết quả cộng hưởng của diễn biến đồng USD, kỳ vọng lãi suất và làn sóng thanh lý các vị thế đòn bẩy.

Scott Bessent, Bộ trưởng Tài chính Mỹ, trong một cuộc phỏng vấn công khai nói rằng không cần thổi phồng ý nghĩa của con số 40.000 tỷ USD, và kinh tế Mỹ hoàn toàn có thể tăng trưởng để vượt qua ngưỡng nợ này. Dù vậy, các báo cáo triển vọng của CBO không khẳng định tăng trưởng đơn thuần sẽ tự động làm giảm gánh nặng nợ công.

Thảo luận nhìn lại trần nợ công và phản ứng thị trường trước thềm bầu cử giữa kỳ 10 tuần cũng nằm trong mạch vấn đề này. Theo CBO, trần nợ công theo luật định hiện ở mức 41.100 tỷ USD. Việc vượt mốc 40.000 tỷ USD chưa đồng nghĩa với ngưỡng vỡ nợ, nhưng phép tính của thị trường khi theo dõi đồng thời trái phiếu chính phủ Mỹ, đồng USD, vàng và BTC đã trở nên phức tạp hơn.