Hàng tỷ USD thuế quan hoàn lại, người tiêu dùng Mỹ khó nhận trực tiếp

Nhiều doanh nghiệp Mỹ đang được hoàn lại một phần thuế quan mà chính quyền Trump từng áp đặt, nhưng khoản tiền hoàn lại hiếm khi đến thẳng tay người tiêu dùng. Về nguyên tắc, tiền hoàn thuế được trả trước cho nhà nhập khẩu hoặc đơn vị đứng tên thông quan, chứ không phải người mua hàng cuối cùng.

Tòa án Tối cao Mỹ ngày 20 tháng 2 phán quyết rằng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) không trao cho tổng thống quyền áp thuế quan. Sau phán quyết, chính phủ Mỹ bắt đầu quy trình hoàn trả các khoản thuế quan đã thu, và đối tượng được hoàn phần lớn là bên đứng tên nộp thuế trong hồ sơ nhập khẩu.

IEEPA là đạo luật trao cho tổng thống quyền áp trừng phạt kinh tế và hạn chế giao dịch trong tình trạng khẩn cấp quốc gia. Trong vụ việc này, tâm điểm tranh cãi là liệu đạo luật có thể trở thành căn cứ cho việc áp thuế quan nhập khẩu trên diện rộng hay không. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao, trọng tâm tranh luận chuyển từ quyền áp thuế sang việc ai sẽ nhận lại phần thuế đã nộp.

Vấn đề mấu chốt nằm ở việc xác định ai thực sự gánh chi phí thuế quan. Người tiêu dùng có thể đã phải trả nhiều hơn thông qua giá bán cao hơn, nhưng bên nộp thuế trực tiếp cho chính phủ thường là nhà nhập khẩu hoặc công ty logistics. Vì vậy, ngay cả khi người tiêu dùng dựa vào một giao dịch mua cụ thể để đòi hoàn tiền, việc tính toán phần họ thực sự phải gánh cũng không dễ dàng.

Theo NPR đưa tin, tại Tampa, bang Florida, bà Sandra Alonso đã phải trả thêm 3.500 USD (khoảng 4,83 triệu won) tiền thuế quan khi nhập một chiếc xe lăn điện sản xuất tại Trung Quốc. Tuy nhiên, chính phủ không hoàn tiền trực tiếp cho bà Alonso. Thay vào đó, UPS – đơn vị đứng ra nhập khẩu sản phẩm – nhận khoản hoàn thuế trước, rồi mới chuyển lại cho khách hàng.

Với các công ty logistics, đường đi của khoản hoàn thuế tương đối rõ ràng. FedEx(FDX) công bố tính đến ngày 31 tháng 5 đã nhận khoảng 800 triệu USD (khoảng 1.104 tỷ won) tiền hoàn thuế bằng tiền mặt, trong đó 749 triệu USD (khoảng 1.033,6 tỷ won) được ghi nhận là nghĩa vụ phải hoàn lại cho khách hàng. FedEx cho biết sẽ hoàn tiền cho khách hàng càng sớm càng tốt trong trường hợp chính khách hàng là bên đã gánh khoản thuế đó.

Lý do là trong quá trình thông quan, công ty logistics nhiều khi đóng vai trò nhà nhập khẩu hoặc đã tính riêng khoản thuế quan thành một mục trên hóa đơn. Khi vẫn còn lưu chi tiết hóa đơn theo từng khách hàng, doanh nghiệp có cơ sở để phân bổ lại khoản hoàn thuế. TokenPost từng đưa tin rằng các tập đoàn lớn của Mỹ đã nhận hàng tỷ USD tiền hoàn thuế quan sau phán quyết của Tòa án Tối cao, nhưng cách hoàn lại cho người tiêu dùng lại khác nhau tùy công ty.

Với các nhà bán lẻ, tình hình phức tạp hơn. Target(TGT) đã ghi nhận 994 triệu USD (khoảng 1.371,7 tỷ won) tiền hoàn thuế quan theo IEEPA vào kết quả kinh doanh quý 2 năm 2026, dưới dạng khoản giảm trừ giá vốn hàng bán. Khoản hoàn thuế này đóng góp 752 triệu USD (khoảng 1.037,8 tỷ won) vào lợi nhuận sau thuế, tương đương 1,65 USD lãi trên mỗi cổ phiếu.

Target cho biết đã giảm giá hơn 10.000 mặt hàng trong một năm qua. Tuy nhiên, việc xác định từng khách hàng cụ thể được hưởng bao nhiêu từ khoản hoàn thuế phức tạp hơn nhiều so với các công ty logistics, bởi giá bán còn chịu tác động của chi phí vận chuyển, chi phí tồn kho, chính sách khuyến mãi và giá cả cạnh tranh trên thị trường.

Walmart(WMT) cũng cho biết khoản hoàn thuế quan đã góp phần cải thiện biên lợi nhuận gộp và lợi nhuận hoạt động trong quý 2 năm 2026. Theo CBS News đưa tin, Walmart đã nhận phần lớn trong số 2,9 tỷ USD (khoảng 4.002 tỷ won) tiền hoàn thuế mà công ty có thể được nhận, và cho biết sẽ dùng khoản này để đầu tư vào giá bán cũng như cải thiện trải nghiệm khách hàng.

Cùng là tiền hoàn thuế, nhưng cách xử lý lại khác nhau giữa các doanh nghiệp. Có công ty logistics ghi nhận đây là nghĩa vụ phải hoàn lại cho khách hàng, trong khi một số nhà bán lẻ lại đưa vào khoản giảm giá vốn hàng bán hoặc dùng để đầu tư vào giá. Với người tiêu dùng, điều này đồng nghĩa khoản hoàn thuế của chính phủ không tự động chuyển thành tiền về tài khoản, mà phụ thuộc vào cách từng doanh nghiệp hạch toán và ứng xử với khách hàng.

Phản ứng của người tiêu dùng đã lan sang cả các vụ kiện. Theo Reuters đưa tin, khách hàng của Costco đã nộp đơn kiện tập thể, yêu cầu công ty hoàn lại phần thuế quan được hoàn cho người tiêu dùng. Ars Technica cũng đưa tin trong vụ kiện liên quan đến Logitech, phía nguyên đơn cáo buộc công ty đã đưa chi phí thuế quan vào giá bán nhưng không chuyển khoản hoàn thuế lại cho khách hàng.

Trọng tâm của các vụ kiện là câu hỏi liệu doanh nghiệp có đang hưởng lợi kép hay không, khi vừa chuyển chi phí thuế quan sang giá bán cho người tiêu dùng, vừa nhận thêm khoản hoàn thuế từ chính phủ. Ngược lại, phía doanh nghiệp có thể lập luận rằng rất khó tách riêng phần thuế quan trong giá từng sản phẩm cụ thể, và khoản hoàn thuế trên thực tế đã được dùng để bù đắp chi phí hoặc giảm giá bán.

Tranh cãi lần này cho thấy rõ hơn khả năng người tiêu dùng cá nhân được hoàn tiền trực tiếp là rất hạn chế trong cùng một vấn đề.

Khoản hoàn thuế quan hiện đang được xử lý theo ba hướng: phản ánh vào kết quả kinh doanh, giảm giá bán, hoặc hoàn tiền trực tiếp cho khách hàng. Tác động thực tế đối với người tiêu dùng sẽ phụ thuộc vào cách từng doanh nghiệp xử lý khoản hoàn thuế, cũng như kết quả các vụ kiện liên quan đến Costco và Logitech.